Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Εν-στάσεις

Το δικαίωμα να μεροληπτείς

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΡΟΠΟΥΛΗ

Δεκαπέντε μόνο ημέρες μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2001, ο κουρνιαχτός από την πτώση των Δίδυμων Πύργων είχε αρχίσει να κατακάθεται. Ο συναισθηματικός σπασμός των πρώτων ημερών (που έκανε πολλούς να δηλώσουν αμέσως «Είμαστε όλοι Αμερικανοί», με την ίδια παρρησία που θα δήλωναν το 1944, αν ζούσαν τότε, «Είμαστε όλοι Εβραίοι» ή χθες, αν είχαν τη δυνατότητα να μιλήσουν δημοσίως, «Είμαστε όλοι Παλαιστίνιοι» και σήμερα πια «Είμαστε όλοι Λιβανέζοι»), δεν μούδιαζε πια το μυαλό όλων - κι έτσι οι λιγότερο αισθηματίες διέκριναν αυτό που ερχόταν. Κάποιοι προχώρησαν βήμα-βήμα κι έτσι προσέκρουσαν πρώτα στη γελοιογραφική διάσταση που έπαιρναν οι «πληροφορίες», καθώς έρρεαν ελεγχόμενες επί 24ώρου βάσεως σε όλα τα κανάλια συγχρόνως («Η πρόσφατη είδηση είναι ότι οι τρομοκράτες θα ψέκαζαν με χημικά, το σχέδιό τους όμως αποκαλύφθηκε, ίσως γιατί το παράκαναν: πήγαν σε πιλότο ψεκαστικού αεροσκάφους και ρωτούσαν επίμονα «πώς πετάει τούτο δω;» - ένας μάλιστα προσπάθησε ν' ανέβει στο φτερό... Ωστε ο Οσάμα Λεξ Λούθορ δεν είναι μόνο Απολύτως Κακός, είναι κι Ανεπανόρθωτα Ηλίθιος...»). Αλλοι, πάλι, έπεσαν (για να θυμηθώ μια κλασική μεταφορά) με αλεξίπτωτο πίσω από τις γραμμές του εχθρού. Θυμάμαι κάποιον (ίσως να μη θέλει να γράψω το όνομά του) που επέθεσε σαν motto σε άρθρο του την εξής φράση από την «Πολιτική Πραγματεία» του Σπινόζα: «Το να θέλει κανείς να ενεργεί εν αγνοία των πολιτών, απαιτώντας ταυτόχρονα απ' αυτούς να μη διατυπώνουν εσφαλμένες κρίσεις, είναι το αποκορύφωμα της ανοησίας».

Η Patriot Act δεν είχε προταθεί τότε - αλλά δεν ήταν ανέφικτο να φανταστείς πως επίκειται: πως σχεδιάζεται, εν ολίγοις, μέσω των γελοιογραφικών «πληροφοριών», ένα άτυπο, μεταμοντέρνο πραξικόπημα...

Το ότι θα ξεκινούσε μια Σταυροφορία κατά του Κακού, ήταν σίγουρο: το διεκήρυσσαν οι ίδιοι οι Σταυροφόροι. Και τα ΜΜΕ εξασφάλιζαν το ότι θα βασιζόταν σ' ευρύτατη συναίνεση - ναι, αλλά συναίνεση θεμελιωμένη στη μαζική αποβλάκωση: κατά τούτο, ήταν γνήσια Σταυροφορία.

Κατά τούτο, επίσης, ήταν εξαρχής νικηφόρα - αφού, όσα μέσα και αν διέθεταν οι τρομοκράτες, ήταν λογικά αδύνατον να πετύχουν λοβοτομή αναλόγου εκτάσεως. Τι θα μας έκαναν δα, που να μην μπορεί να μας το κάνει καλύτερα η ίδια η Σταυροφορία; Ετσι έχαναν το έδαφος κάτω απ' τα πόδια τους. Εξ ου και είναι ευδιάκριτος ένας πικρόχολος τόνος στα γραπτά εκείνων των ημερών: οι λιγότερο αισθηματίες, που λέγαμε, συνειδητοποιούσαν με τρόμο ότι, αν έπρεπε να θρηνούμε απώλεια άλλη, πέρα απ' τον χαμό τόσων αθώων ανθρώπων, έπρεπε ν' αρχίσουμε να θρηνούμε την απώλεια επαφής μας με τη διαυγή σκέψη και την αυθεντική συγκίνηση (αυτά τα δύο πάνε μαζί, σαν δίδυμοι πύργοι): να θρηνούμε, εν γένει, πάνω στα ερείπια της πολιτικότητας. Τα δύο αεροπλάνα είχαν πέσει στη Γένοβα και στο Σιάτλ - και όχι μόνο επειδή, εφεξής, οι διαδηλωτές θα εμφανίζονταν με άυλα σαρίκια στις οθόνες (όπως με φωτοστέφανα οι άγιοι)...

«Δεν πιστεύω πως η βία φτάνει από μόνη της, όμως φτάνει και παραφτάνει μόνη της η απάτη», έγραψε ο Μακιαβέλι. Ηταν λοιπόν επείγον να ξαναμιλήσουμε πολιτικά - «στα χαμένα, μπορεί, αλλά χωρίς ενοχή». Αλλά αυτό σήμαινε, απλούστατα, πως έπρεπε να επαναλαμβάνουμε κάθε φορά την αλφαβήτα: να εξηγούμε ότι δεν μπορεί να μας υποχρεώσει κανείς να διαλέξουμε την εκδοχή μισαλλοδοξίας και βαρβαρότητας που μας πάει - γιατί δεν μας πάει καμιά... Ομως κι αυτές οι επεξηγήσεις αναχωνεύονταν σ' ένα είδος ουδετερότητας εξαιρετικά απεχθές. Επρεπε αμέσως να συνοδεύονται από άλλες, εξίσου στοιχειώδεις: ότι, π.χ., τα ανθρώπινα δικαιώματα μπορούμε να τα διεκδικούμε όπου γης, επειδή ακριβώς καταφέραμε «εδώ» (στο πολυφυλετικό σημείο όπου συνέκλιναν - ο Αριστοτέλης και ο Αβερρόης, ας πούμε) να αποσπάσουμε από την καρικατούρα, που γονάτιζε περιδεής και καθηλωμένη, μιαν ανθρώπινη μορφή όρθια, έλλογη, αντιφατική, ευπαθή.

Επρεπε, εν ολίγοις, να διεκδικούμε ό,τι απέμεινε από τον «εκκοσμικευμένο δημόσιο χώρο» (όπως το διατύπωσε, με αφορμή τη «σύγκρουση φονταμενταλισμών» στο πεδίο του Λιβάνου, η Σία Αναγνωστοπούλου)...

Οσοι το επεδίωξαν τότε, κατοχύρωσαν ένα δικαίωμα: να το προϋποθέτουν πια. Μπορούν συνεπώς, χωρίς ενοχή, να κάνουν το επόμενο βήμα: να μιλήσουν μεροληπτώντας - δηλαδή και πάλι πολιτικά.

Η «συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης», λέει πως, αν μιλάμε αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή, τηρώντας ίσες αποστάσεις και επιβεβαιώνοντας απλώς τις αρχές μας, είναι σαν να σωπαίνουμε - ενώ το Ισραήλ, όχι απλώς ασύμμετρα, αλλά πέραν κάθε ορίου νομιμότητας, σφαγιάζει αμάχους, ισοπεδώνει πόλεις και θέτει σοβαρή υποψηφιότητα ως πρότυπο κράτους-εγκληματία πολέμου.