ΙΣΠΑΝΙΑ.
 Συνάντηση Θαπατέρο με τον βάσκο πρωθυπουργό Ιμπαρέτσε και (κάτω) ο Μαριάνο Ραχόι. Δίπλα: διαδήλωση αντιμοναρχικών. |
Η απόφαση της αυτόνομης βασκικής κυβέρνησης να προχωρήσει σε δημοψήφισμα συμβουλευτικού χαρακτήρα για το μελλοντικό καθεστώς στη Χώρα των Βάσκων έφερε τα πάνω κάτω στο πολιτικό σκηνικό της χώρας πέντε μήνες πριν από τις βουλευτικές εκλογές του 2008 και λίγες μόλις μέρες πριν από την εθνική γιορτή της Ισπανίας στις 12 Οκτωβρίου και προκάλεσε στη δεξιά αντιπολίτευση ένα πατριωτικό ντελίριο προεκλογικού χαρακτήρα.
Το όλο κλίμα έρχεται να εντείνει και η πρόσφατη σύλληψη 23 στελεχών του εκτός νόμου κόμματος Μπατασούνα, πολιτικού σκέλους της αυτονομιστικής οργάνωσης των Βάσκων ΕΤΑ, με την κατηγορία της υπόθαλψης της τρομοκρατίας.
Ο επικεφαλής της αυτόνομης βασκικής κυβέρνησης, Χουάν Χοσέ Ιμπαρέτσε, που πρόσκειται στο μετριοπαθές Εθνικιστικό Βασκικό Κόμμα (PNV), επανήλθε στην ίδια πρόταση που είχε καταθέσει και το 2003: στη διεξαγωγή ενός δημοψηφίσματος στο οποίο οι Βάσκοι θα αποφανθούν για τη δημιουργία ενός «ανεξάρτητου βασκικού κράτους που θα συνδέεται ελεύθερα με την Ισπανία».
Το ενδεχόμενο «ναι» σε ένα τέτοιο δημοψήφισμα θα άνοιγε τον δρόμο για την απόσχιση της Χώρας των Βάσκων από το ισπανικό κράτος.
Αυτή η βασκική «τρίπλα» αποτελεί θείο δώρο για το δεξιό Λαϊκό Κόμμα του Μαριάνο Ραχόι, το οποίο, μη έχοντας τίποτα άλλο να αντιπαραθέσει σε μια σοσιαλιστική κυβέρνηση με αξιοσημείωτο κοινωνικό έργο και σταθερό προβάδισμα στα γκάλοπ, βρίσκει μια ευκαιρία για να παίξει με την κινδυνολογία περί διαμελισμού του ισπανικού κράτους και την υπεράσπιση της πατρίδας. Στη νέα του εκστρατεία ο Ραχόι συμπεριλαμβάνει το στέμμα και τον εθνικό ύμνο, ο οποίος πρόκειται πρώτη φορά να αποκτήσει στίχους.
Ο Ραχόι έχει ξεκινήσει μια πατριωτική εκστρατεία με τίτλο «Είμαστε η Ισπανία». Κατηγορεί τον Χοσέ Λουίς Ροδρίγκεθ Θαπατέρο ότι έχει αφήσει ανοιχτό το πεδίο στους «εχθρούς του έθνους» και τονίζει ότι ο Ιμπαρέτσε δεν θα είχε ξεκινήσει μια τέτοια ανταρσία αν ήταν το Λαϊκό Κόμμα στην κυβέρνηση, ξεχνώντας προφανώς ότι ο βάσκος πρωθυπουργός κατέθεσε την ίδια πρόταση ενώ κυβερνούσε ακόμα ο Χοσέ Μαρία Αθνάρ.
Βλέπει παντού εχθρούς
Ο αρχηγός της αντιπολίτευσης βλέπει προσπάθειες αποσταθεροποίησης του έθνους ακόμα και στα πρόσφατα περιστατικά με αντιμοναρχικούς που έκαψαν δημόσια φωτογραφίες του βασιλιά κα ισπανικές σημαίες.
Προβάλλεται ως ο κατ' εξοχήν υπερασπιστής της μοναρχίας, που τη θεωρεί την ασφαλέστερη εγγύηση για την ενότητα της χώρας και θα απαιτήσει να συμπεριληφθούν οι λέξεις «μοναρχία» και «Ισπανία» στους στίχους του εθνικού ύμνου.
Προτείνει, μάλιστα, οι στίχοι, η τελική μορφή των οποίων πρέπει να παραδοθεί στις 19 Δεκεμβρίου, να εγκριθούν από τη Βουλή, προσδίδοντάς τους έτσι εντονότερο πολιτικό χαρακτήρα, και όχι μόνο από τη Συνομοσπονδία Συγγραφέων και Εκδοτών, όπως έχει αποφασιστεί.
Ο Θαπατέρο στέκεται μάλλον ψύχραιμος απέναντι στον τελευταίο καταιγισμό γεγονότων. Για τον μεν Ιμπαρέτσε σχολιάζει ότι «βρίσκεται σε λάθος χώρα, ήπειρο και αιώνα. Ζούμε στη συνταγματική Ισπανία, στην Ενωμένη Ευρώπη και στον 21ο αιώνα».
Στην δε κινδυνολογία του Ραχόι απαντά ότι «σε μια δημοκρατία, αν διαπραχθεί κάποια παρανομία, καταπολεμείται με τη νομιμότητα. Μόνο οι κακοί πολιτικοί δίνουν υπερβολική διάσταση στα πράγματα, προσδοκώντας κάποια νίκη».
Ο Ιμπαρέτσε και ο Θαπατέρο αναμένεται να συναντηθούν στις 16 Οκτωβρίου, χωρίς ωστόσο να προβλέπονται τίποτα θεαματικά αποτελέσματα από αυτή τη συνάντηση.
Μια αλλόκοτη κίνηση
Πόσο «επικίνδυνο» όμως μπορεί να είναι το περιβόητο βασκικό δημοψήφισμα για την ενότητα της Ισπανίας.
Το ισπανικό σύνταγμα προβλέπει τη δυνατότητα αλλαγής του καταστατικού αυτονομίας μιας αυτόνομης περιοχής, όπως συνέβη τα τελευταία χρόνια με την Καταλονία, τη Γαλικία και την Ανδαλουσία, με την προϋπόθεση ότι δεν θέτει σε κίνδυνο την ακεραιότητα του κράτους.
Επιπλέον, μια αυτόνομη κυβέρνηση ή ένας δήμος δεν μπορεί να προχωρήσει μονομερώς στη διενέργεια δημοψηφίσματος χωρίς την έγκριση της κεντρικής ισπανικής κυβέρνησης. Επομένως, καταλήγουν οι περισσότεροι ειδικοί, αν ο βάσκος πρωθυπουργός επιμείνει στο δημοψήφισμα, αυτό θα έχει «διερευνητικό» χαρακτήρα αλλά καμία νομική υπόσταση.
Γιατί, τότε, επιμένει να μπει σε μια περιπέτεια με μηδαμινές πιθανότητες; Η πιθανότερη απάντηση είναι ότι ο Ιμπαρέτσε επιχειρεί να καθιερωθεί ως ο αδιαμφισβήτητος υπερασπιστής του βασκικού πατριωτισμού, με τον ίδιο τρόπο που ο Ραχόι προβάλλεται ως υπέρμαχος του ισπανικού πατριωτισμού. Η ΕΤΑ, σύμφωνα με τις περισσότερες εκτιμήσεις, ακόμα και αν συνεχίσει τις ένοπλες επιθέσεις, είναι μια οργάνωση αποδυναμωμένη και με τάσεις συρρίκνωσης.
Το Μπατασούνα είναι εκτός νόμου και οι προοπτικές για τη νομιμοποίησή του δεν είναι ευοίωνες, ιδιαίτερα μετά τις τελευταίες συλλήψεις.
Ο Ιμπαρέτσε προφανώς θέλει να οικειοποιηθεί τους ψηφοφόρους του Μπατασούνα, ενισχύοντας έτσι τη θέση τη δική του και του κόμματός του μέσα στη Χώρα των Βάσκων και να αναδειχθεί σε ισχυρό συνομιλητή απέναντι στην ισπανική κυβέρνηση.