«Εχετε τις λιγότερο "ανοιχτές" πόλεις στον κόσμο», λέει η Μάρθα Σουόρτζ. Λες και δεν το ξέραμε |
Στην Εδεσσα της ανατέθηκε η αναμόρφωση του κεντρικού χώρου της πόλης, όπου μέχρι τώρα βρισκόταν το γήπεδο ποδοσφαίρου. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα συνεργασίας με τη Γεωπονική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονικής και τον καθηγητή Ιωάννη Τσαλικίδη. Χθες βράδυ έδωσε διάλεξη με θέμα «Τέχνη και Τοπίο» στο πλαίσιο του εορτασμού των 80 χρόνων της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ.
«Δεν ξέρω ακόμη τι ακριβώς θα κάνουμε στην Εδεσσα» μας λέει. «Πήγα εκεί περισσότερο για ν' ακούσω τι ιδέες έχει ο δήμος. Δεν έχω από πριν κάτι στο μυαλό μου. Θέλω να περιπλανιέμαι λίγο στο χώρο, να τον μελετώ, να σκεφτώ ιδέες, να τις εξερευνήσω. Δεν θέλω να περιορίζω τον εαυτό μου από την αρχή. Προτιμώ να έχω εναλλακτικές».
Θεωρεί τον εαυτό της καλλιτέχνη. «Σχεδιάζουμε το περιβάλλον μέσα στο οποίο θέλουμε να ζήσουμε. Αυτή είναι μια πράξη καλλιτεχνική» εξηγεί.
Φτάσαμε, όμως, να κατασκευάζουμε εμείς οι ίδιοι το περιβάλλον μας; «Ναι, αφού προσπαθούμε να ελέγξουμε τη φύση. Γι' αυτό χάσαμε την επαφή μαζί της. Είναι υποκριτικό να λέμε ότι λατρεύουμε τη φύση, γιατί εμείς οι ίδιοι την αλλάζουμε. Και μόλις αλλάξουμε αφόρητα το περιβάλλον στο οποίο ζούμε, καλούμε τους αρχιτέκτονες τοπίου να το κάνουν ανθρώπινο. Και πλέον, μας καλούν όλο και περισσότερο».
Σύμφωνα μέ τη Μάρθα Σουόρτζ, χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας. «Πρέπει να υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στους ελεύθερους χώρους και τα κτίρια. Πρέπει οι αρχιτέκτονες και οι αρχιτέκτονες τοπίου να καλούνται να σχεδιάσουν μαζί τις πόλεις. Οχι πρώτα ο ένας και μετά ο άλλος». Αλλά χρειάζεται μακροπρόθεσμη στρατηγική. «Πρέπει να σχεδιάζονται πόλεις φιλικές προς τον άνθρωπο. Να επαναδιεκδικήσουμε τους ελεύθερους χώρους, να μειωθούν τα αυτοκίνητα, να επανεκπαιδεύσουμε τον κόσμο. Το θέμα είναι να προλάβεις τις επιπτώσεις. Οχι να αντιδράς όταν αυτές θα έρθουν. Γιατί είναι βέβαιο ότι θα έρθουν».
Χτυπάει το καμπανάκι για τις ελληνικές πόλεις. Ηρθε στην Αθήνα τον περασμένο Μάιο. «Ξέρω ότι έχετε τις λιγότερο ανοιχτές πόλεις στον κόσμο. Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι το αστικό περιβάλλον έχει και οικονομικές επιπτώσεις. Αν η πόλη δεν είναι φιλική στον άνθρωπο, ο πληθυσμός θα φύγει. Θα προτιμήσει να ζήσει εκτός πόλης. Η οικονομία της πόλης θα κλονιστεί. Είναι απλό. Αλλωστε, ποιος θέλει να ζει σε μια άσχημη πόλη;»
Η φιλοσοφία της για το τι νοείται καλή πόλη, θα πρέπει να μας ανησυχήσει για την ποιότητα των δικών μας. «Καλή πόλη είναι η πόλη που διαθέτει ζωντανούς και υγιείς ανοιχτούς χώρους. Αυτό επιτυγχάνεται με απόλυτο σχεδιασμό. Και σημαίνει ισορροπία. Και όταν μια πόλη έχει ισορροπία, έχει και ισορροπημένους κατοίκους».
Απόλυτο παράδειγμα των όσων υποστηρίζει είναι η μελέτη για την ανοικοδόμηση του Σέντραλ Παρκ της Νέας Υόρκης. «Σύμφωνα με μελέτες, η οικοδόμησή του θα απέφερε στο Δήμο της Ν. Υόρκης τρισεκατομμύρια δολάρια. Οι μελέτες είναι έτοιμες και προβλέπουν πολυκατοικίες, αλλά και δημόσια κτίρια όπως μουσεία, βιβλιοθήκες κ.λπ. Διαπιστώθηκε όμως ότι τα κέρδη θα ήταν πολύ λιγότερα από την απώλεια εσόδων. Κι αυτό γιατί τα κτίρια που είναι χτισμένα γύρω από το Σέντραλ Παρκ, είναι τα ακριβότερα στις ΗΠΑ. Τα κτίρια που βρίσκονται γύρω από ανοιχτούς χώρους, έχουν πολύ μεγαλύτερη αξία. Αυτή η αξία θα χαθεί, αν πάψει να υπάρχει ο ανοιχτός χώρος».