Γιώργος Καλαϊτζίδης, πρώην κρατούμενος στις φυλακές Κορυδαλλού
Στα σύγχρονα κολαστήρια, στις φυλακές της χώρας, εκατοντάδες κρατούμενοι έχασαν τη ζωή τους τα τελευταία χρόνια. Οι αριθμοί αμείλικτοι: 377 κρατούμενοι πέθαναν την τελευταία δεκαετία -52 μέσα σε μία μόλις χρονιά, το 2007. Κάποιοι πέθαναν αβοήθητοι μέσα στα κελιά τους. Αλλοι στο νοσοκομείο και στο ψυχιατρείο των φυλακών Κορυδαλλού και κάποιοι σε δημόσια νοσοκομεία της χώρας, όπου τους μετέφεραν -φρουρούμενους πάντα- λίγο πριν από το τέλος. Οι τελευταίες αυτές περιπτώσεις είναι αμφίβολο αν καταγράφονται πάντα και προστίθενται στην επίσημη μακρά λίστα των νεκρών κρατουμένων που τηρεί το υπουργείο Δικαιοσύνης.
Για τριτοκοσμικές συνθήκες στις φυλακές Κορυδαλλού κάνει λόγο η Νομαρχία Πειραιά. Για μεταχείριση επιπέδου Γκουαντάναμο στις φυλακές της χώρας μιλάει η Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης (CTP).
Παρ' όλα αυτά, το αυτί των ιθυνόντων δεν ιδρώνει. Το κράτος επιδεικνύει το πλέον ανάλγητο πρόσωπό του στους κρατούμενους.
Φυλακές - αποθήκες ανθρώπων που στοιβάζονται ο ένας πάνω στον άλλον μέσα σε άθλιες συνθήκες: ενδεικτικό είναι ότι μέσα σε μία δεκαετία έχει διπλασιαστεί ο αριθμός των κρατουμένων.
Στο κομμάτι που λέγεται υγεία και περίθαλψη των κρατουμένων η κατάσταση περιγράφεται ως εξοντωτική. Νοσοκομείο και ψυχιατρείο -και μάλιστα στη δικαιοδοσία του υπουργείου Δικαιοσύνης- υπάρχουν μόνο στις φυλακές Κορυδαλλού. Με υπερδιπλάσιους της χωρητικότητάς τους ασθενείς. Νοσοκομείο που ούτε πρώτες βοήθειες δεν είναι σε θέση να προσφέρει και αντί να αντιμετωπίζει, μεγιστοποιεί τους κινδύνους για την υγεία των κρατουμένων, σύμφωνα με αυτοψία της Νομαρχίας Πειραιά. Δηλαδή, οι κρατούμενοι δεν στερούνται μόνο την ελευθερία τους μπαίνοντας στη φυλακή, αλλά και το δικαίωμά τους στην υγεία και εν τέλει στη ζωή.
Ελλείψεις σε γιατρούς, νοσηλευτές, εξοπλισμό. Απαρχαιωμένες υποδομές και φύλακες που εκτελούν χρέη νοσηλευτών. Χωρίς τα στοιχειώδη: χαρτί υγείας και σαπούνι. Χωρίς ένα τραπέζι, μία καρέκλα, ένα κομοδίνο. Οι κρατούμενοι - ασθενείς τρώνε με το πιάτο στο χέρι ενώ για τους κατάκοιτους η επιβίωση εξαρτάται από την αλληλεγγύη των συγκρατουμένων τους. Ενα νοσοκομείο στο οποίο ο γιατρός δεν επισκέπτεται τον ασθενή στο κρεβάτι του: ο ασθενής οφείλει να πάει στο ιατρείο. Αν δεν το κάνει, μένει αβοήθητος. Πόσω μάλλον αν δεν μπορεί να περπατήσει.
«Δεν είναι νοσοκομείο, είναι κάτι σαν αναρρωτήριο, σαν κέντρο υγείας με κάγκελα. Λείπουν βασικές ειδικότητες και δεν υπάρχει δυνατότητα να γίνει μια μικρή επέμβαση, ακόμη και το πιο απλό: αν κάποιος σπάσει το πόδι του δεν μπορούν να του βάλουν ένα γύψο, να κάνουν μια ανάταξη», επισημαίνει ο γιατρός Νίκος Μανιός, που έχει κατ' επανάληψη επισκεφθεί το νοσοκομείο των φυλακών.
Απ' αυτό το νοσοκομείο περνούν κάθε χρόνο περίπου 3.000 ασθενείς κρατούμενοι απ' όλες τις φυλακές της χώρας, σύμφωνα με δήλωση της διοίκησης σε αντιπροσωπεία του ΣΥΡΙΖΑ.
«Νοσοκομείο - νεκροταφείο» το περιγράφει ο κρατούμενος Παναγιώτης Γεωργιάδης, που μίλησε στην «Ε» για την ύπαρξη ακόμη και «θαλάμου μελλοθανάτων». Ο θάλαμος νούμερο 9 στον οποίο καταλήγουν οι πιο βαριές περιπτώσεις. Ούτε και εκεί πατάει το πόδι του γιατρός.
Ενα νοσοκομείο κι ένα ψυχιατρείο άβατο για τον έξω κόσμο, γι' αυτούς που ενδιαφέρονται να ακούσουν τις κραυγές των κρατουμένων - ασθενών ή γι' αυτούς που έχουν καθήκον να το κάνουν. Μπορεί η Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης στην έκθεσή της να διακηρύσσει με έντονο τρόπο ότι πρέπει να υπάρχει ανεξάρτητο όργανο που θα επιβλέπει τις φυλακές, ωστόσο το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει αρνηθεί επανειλημμένως στον Συνήγορο του Πολίτη να περάσει την πύλη των φυλακών, καθώς και να ανοίξει την πόρτα του ψυχιατρείου στην Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές, όπως μας λέει ο πρόεδρός της, Βλάσσης Τομαράς.
Τραγικές οι συνθήκες διαβίωσης για τους φυματικούς. Ο προαυλισμός τους έχει περιοριστεί σε μισή με μία το πολύ ώρα, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι αυτοί να είναι 23 ώρες το 24ωρο έγκλειστοι στα κελιά τους. Ο καθένας μόνος του στο κελί -σε πλήρη απομόνωση.
Οι φορείς του AIDS, περίπου 24 άνθρωποι, ζητούν κι αυτοί περισσότερες ώρες προαυλισμού. Παραμένουν σε καθημερινή βάση κλειδωμένοι στην πτέρυγά τους 21 ώρες. «Εκπρόσωπος του υπουργείου Δικαιοσύνης μάς διαβεβαίωνε από το 2006 ότι το δεύτερο προαύλιο που υπάρχει θα ανοίξει για εμάς αλλά ακόμα περιμένουμε», σημειώνουν. Ζητούν, μιλώντας στην «Ε», να τους παρέχεται ψυχολογική υποστήριξη. Δεν υπάρχει ούτε ένας ψυχολόγος για ν' ασχοληθεί μαζί τους -κάτι που κρίνουν απαραίτητο, ειδικά για τους νέους ανθρώπους που μαθαίνουν στη φυλακή ότι έχουν τον ιό.
Η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στο σύνολο των φυλακών της χώρας πάσχει, όταν δεν είναι ανύπαρκτη.
Στις φυλακές Ιωαννίνων υπήρχε, πριν από δύο χρόνια, ένας γιατρός για 200 κρατούμενους - μας διηγείται πρώην κρατούμενος. Το πιθανότερο είναι μέχρι σήμερα να μην έχει αλλάξει η κατάσταση.
Ο Γ. Καλαϊτζίδης θυμάται: «Τον Σεπτέμβριο του 2005 συγκρατούμενός μου στο κελί 30 της Α' πτέρυγας των φυλακών Κορυδαλλού παθαίνει κρίση από χρήση ναρκωτικής ουσίας. Τα κελιά ήταν κλειστά. Προσπαθήσαμε να τον συνεφέρουμε ενώ ταυτόχρονα φωνάζαμε στην υπηρεσία να ανοίξει το κελί. Χρειάστηκε μισή ώρα να ανοίξει ο υπάλληλος. Σ' αυτό το μισάωρο, δώσαμε εμείς ουσιαστικά τις πρώτες βοήθειες. Επίσης, εμείς μεταφέραμε τον κρατούμενο -τραυματιοφορείς ή φορείο δεν υπήρχαν. Στο ιατρείο δεν υπήρχε εφημερεύων γιατρός. Μέχρι να διακομιστεί στο νοσοκομείο του Κορυδαλλού ο ετοιμοθάνατος πέρασαν άλλα 15 λεπτά, χωρίς να έχει ουσιαστικά ιατρική υποστήριξη. Συνολικός χρόνος καθυστέρησης 45 λεπτά. Από θαύμα ζει σήμερα (...) Καθ' όλη την παραμονή μου στην Α' πτέρυγα του Κορυδαλλού, σχεδόν ενάμιση χρόνο, περίπου 20 κρατούμενοι, κυρίως ηλικιωμένοι, πέθαναν λόγω καθυστερημένης μετάβασής τους στο νοσοκομείο...».
Αν αυτά συμβαίνουν στις φυλακές Κορυδαλλού, μέσα στις οποίες λειτουργεί το νοσοκομείο κρατουμένων «Αγ. Παύλος» και το Γενικό Κρατικό Νίκαιας ή το Τζάνειο απέχουν ελάχιστα, δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τι συμβαίνει (και πόσα θαύματα πρέπει να συντελεστούν για να μη μεγαλώσει η λίστα των νεκρών κρατουμένων) στις υπόλοιπες φυλακές της χώρας και δη στις απομακρυσμένες από τις μεγάλες πόλεις της περιφέρειας -μια τάση που κυριαρχεί στον προγραμματισμό του υπουργείου για την ανέγερση των νέων φυλακών. Πόσω μάλλον όταν σε κάποιες περιπτώσεις η μεταφορά σε δημόσιο νοσοκομείο προϋποθέτει μια «πολύπλοκη» μεταγωγή.
Κατά τ' άλλα, «η υγεία είναι δικαίωμα -και όχι προνόμιο- για όλους τους κρατούμενους, όπως ρητά ορίζει ο σωφρονιστικός κώδικας και οι σχετικές διατάξεις», μας λέει ο καθηγητής Εγκληματολογίας Γιάννης Πανούσης. Ομως, μία κατηγορία κρατουμένων στερείται εντελώς αυτό το δικαίωμα: δεν υπάρχει ούτε ένα κρεβάτι ούτε ένας θάλαμος για γυναίκες στο νοσοκομείο και στο ψυχιατρείο ενώ ούτε η περίθαλψη των ανηλίκων είναι εξασφαλισμένη.
Μπορεί η ζωή, η υγεία και η αξιοπρέπεια κάθε κρατουμένου να εντάσσονται στο σκληρό πυρήνα των αρχών δικαιοσύνης και ανθρωπισμού μιας σύγχρονης κοινωνίας, όμως στην πραγματικότητα η υγεία των κρατουμένων στις φυλακές της χώρας είναι ένα δικαίωμα υπό διαπραγμάτευση, σημειώνει ο Ευτύχης Φυτράκης, διδάκτωρ της Νομικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Μπορεί στα χαρτιά, σε αποφάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης, να προβλέπεται η μετακίνηση ψυχασθενών κρατουμένων από τις φυλακές σε κατάλληλα καταστήματα και ιδρύματα, αλλά στη χώρα μας οι άνθρωποι αυτοί είναι καταδικασμένοι να ζήσουν ένα διπλό εγκλεισμό: ψυχιατρείο-φυλακή.
Ψιλά γράμματα για τους αρμόδιους, για τις εκάστοτε κυβερνήσεις, για το γραφειοκρατικό κράτος; Ισως. Ούτως ή άλλως η ψυχιατρική μεταρρύθμιση, ακόμη και για τους εκτός των τειχών της φυλακής, προχωρεί με ρυθμούς χελώνας και με χιλιάδες προβλήματα σε κάθε της βήμα!
Την ίδια ώρα, οι αναστολές εκτέλεσης ποινής σε βαρύτατα ασθενείς, που συνήθως είναι και ηλικιωμένοι, ακόμη και σε καρκινοπαθείς στο τελευταίο στάδιο ή σε ανθρώπους κατάκοιτους με σοβαρές αναπηρίες, δίνονται με το σταγονόμετρο.