Ελευθεροτυπία - Απογευματινή Αδέσμευτη Εφημερίδα

Ο σημερινός μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναβίας κ. Παύλος, στη διδακτορική διατριβή του «Το Αγιον Μύρον εν τη Ορθοδόξω Ανατολική Εκκλησία», γράφει ότι «η εισαγωγή του Αγίου Μύρου εις την λατρευτικήν χρήσιν της Εκκλησίας επεβλήθη εκ λόγων πρακτικών και εγένετο προς αντικατάστασιν του αρχικού τρόπου μεταδόσεως των χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος προς τους βαπτιζομένους, ήτοι της "επιθέσεως των χειρών", ήτις πολλαπλώς μαρτυρείται υπό της Καινής Διαθήκης».

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος ρίχνει ένα από τα συστατικά του Αγίου Μύρου

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία το Αγιο Μύρο καθαγιάζεται στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, με το σκεπτικό ότι «τω Οικουμενικώ Πατριάρχη ανήκει το δίκαιον του καθαγιάζειν το Αγιον Μύρον εν τη κατ' Ανατολάς Ορθοδόξω Εκκλησία», όπως γράφει ο μητροπολίτης Διδυμοτείχου Φιλάρετος στο περιοδικό «Εκκλησιαστική Αλήθεια» 2 (1882), σ.σ. 459-463.

Η σημασία και το νόημα του δικαιώματος του καθαγιασμού του Αγίου Μύρου στο Φανάρι, δηλώνουν την ενότητα και το σύνδεσμο της αγάπης που διέπει την «μίαν, Αγίαν, Καθολικήν και Αποστολικήν Εκκλησίαν».

Διαδικασία

Οι μυρεψοί κοσμήτορες επί το έργον

Υπήρξαν κατά καιρούς διάφοροι κατάλογοι των συστατικών του Αγίου Μύρου, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Κατά το Βερβερινό Κώδικα (8ος αιώνας), κατά την τυπική διάταξη της Συνοδικής εν Μόσχα Βιβλιοθήκης, κατά το Ευχολόγιο του Γκόαρ και κατά το Μέγα Ευχολόγιο, τα συστατικά του Αγίου Μύρου αυξομειώνονται, ενώ από το 1951, επί πατριαρχίας του αείμνηστου Οικουμενικού Πατριάρχη Αθηναγόρα, τα συστατικά που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή του Αγίου Μύρου, καθορίζονται σε 57.

Για παράδειγμα, ο σημερινός άρχων μυρεψός, βιοχημικός Πρόδρομος Θανάσογλου, σε ανέκδοτη μελέτη του με τον τίτλο «Εγχειρίδιο προπαρασκευής και έψησης του Αγίου Μύρου», τονίζοντας τις δυσκολίες που προέκυπταν κατά τη διάρκεια της πριν από το 1951 παρασκευής Αγίου Μύρου, γράφει ότι από κοινού με τους άλλους μυρεψούς «αντικαταστήσαμε την αλκοόλη, ως εκχυλιστικό μέσο, με ένα νέο οργανικό χημικό προϊόν για την εκχύλιση των διαφόρων συστατικών. Το χημικό αυτό προϊόν ονομάζεται φθαλικό αιθύλιο ή διαιθύλιο».

Προετοιμασία

Μετά τη λήψη της απόφασης από την Αγία και Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου και την ανακοίνωσή της 6-8 μήνες πριν από την έψηση, καταρτίζονται δύο επιτροπές. Η μία εκκλησιαστική, με πρόεδρο μητροπολίτη και η άλλη, υπό τον άρχοντα μυρεψό, επιτροπή κοσμητόρων, που αποτελείται από χημικούς, φαρμακοποιούς και εμπόρους αρωματικών ειδών και προϊόντων. Οι δύο επιτροπές συνεδριάζουν και αποφασίζουν για τον ανακαινισμό του κουβουκλίου, όπου γίνεται η έψηση, και βρίσκεται στον αυλόγυρο του πατριαρχικού ναού.

Σχετικά με την προεργασία, ο άρχων μυρεψός, αναλύοντας τη διαδικασία παρασκευής Αγίου Μύρου, στην «Ε», τόνισε τη σημασία της εργαστηριακής τεχνολογίας, «για να είναι κατάλληλα τα συστατικά προς ανάμιξη και διάλυση μέσα στο λάδι, κατά τη διάρκεια της έψησης». Επισήμανε δε ότι «δεν αλλοιώνεται η διάταξη που αφορά το χρόνο της αρχής και λήξης της έψησης του Αγίου Μύρου». Υποστήριξε επίσης ότι χρειάζεται μεγάλη προσοχή, γνώσεις και εμπειρία, και αποκάλυψε ότι ο κάθε κοσμήτωρ μυρεψός και άρχων μυρεψός, σε κάθε παραγωγή και έψηση κρατά τις σημειώσεις του, τις οποίες όχι μόνο συμβουλεύεται, αλλά και πρέπει να ανανεώνει.

Το ισόγειο του Πατριαρχείου όπου φυλάσσονται τα δοχεία με το Αγιο Μύρο

Ο κ. Θανάσογλου είπε ακόμη ότι συμμετέχει από το 1951 στην έψηση του Αγίου Μύρου, γεγονός που τον ικανοποιεί ιδιαίτερα, αφού συνδυάζοντας την πίστη και την επιστήμη, προσφέρει, όπως είπε, με συγκίνηση τις υπηρεσίες του στην Εκκλησία.

Τυπική διάταξη

Κυριακή των Βαΐων: Μετά τη Δοξολογία, ο μέγας εκκλησιάρχης οδηγεί τον άρχοντα μυρεψό και τους κοσμήτορες, απέναντι από το θρόνο, όπου ο πατριάρχης ευλογεί τους μυρεψούς και αφού τους δίδει το Σταυρό της Διακονίας, βάζει στον άρχοντα μυρεψό το λέντιον.

Μεγάλη Δευτέρα: Το πρωί μετά τη Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων, οι διάκονοι, οι ιερείς, οι χοροί, οι αρχιερείς και ο Πατριάρχης βγαίνουν από το ναό και κατευθύνονται στο Κουβούκλιο. Εκεί τελείται ο Μικρός Αγιασμός, όπου στο τέλος ο πατριάρχης αγιάζει τα δοχεία και τα σκεύη. Στη συνέχεια ο Πατριάρχης βάζει μέσα στους λέβητες λάδι, κρασί και αρώματα και τελικά ανάβει τους λέβητες, οι οποίοι καίγονται με κομμάτια παλαιών εικόνων και φρύγανα.

Μεγάλη Τρίτη: Μετά την Προηγιασμένη και παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη ψάλλεται ο Παρακλητικός Κανόνας και το μνημόσυνο όλων όσοι έχουν προσφέρει σε χρήμα ή είδος για την παρασκευή του Αγίου Μύρου.

Αρχές του 20ού αιώνα. Το προσωπικό του πατριαρχικού ναού και οι παρασκευαστές του Αγίου Μύρου, στο προαύλιο της Εκκλησίας

Στη συνέχεια ο Πατριάρχης προσθέτει το υπόλοιπο κρασί, το λάδι, τα αρώματα και τα λουλούδια, και ακολουθεί η ανάγνωση των κεφαλαίων από το Ιερό Ευαγγέλιο.

Μεγάλη Τετάρτη: Αφού έχει ολοκληρωθεί η παρασκευή και το ψήσιμο του Αγίου Μύρου, τοποθετείται το εψημένο μύρο στα δοχεία. Ο Πατριάρχης διαβάζει ευχές και ακολουθεί η ανάγνωση των Ιερών Ευαγγελίων και των Πράξεων των Αποστόλων, ενώ το απόγευμα διαβάζεται το ιερό Ευχέλαιο. Μετά το πέρας ο μέγας εκκλησιάρχης, μαζί με άλλους ιερείς, φέρνει στους μυρεψούς τα αργυρά δοχεία που είναι «12 αργυροί αμφορείς με δύο λαβές, 8 αργυρές λήκυθοι, 22 αργυρά μικρά δοχεία, 2 αργυρές και 1 αλαβάστρινη μυροθήκη», στα οποία μεταγγίζεται το καθαρό υλικό, μετά την απόσταξη, και μεταφέρονται στο παρεκκλήσι του Αγίου Ανδρέα.

Μεγάλη Πέμπτη: Μετά τον Ορθρο, όπου τελείται στο παρεκκλήσι του Αγίου Ανδρέα, αρχίζει η λιτανεία και η πομπή κατευθύνεται προς τον πατριαρχικό ναό. Προπορεύεται ο Σταυρός, τα Εξαπτέρυγα, οι χοροί, το Διβάμβουλο (μεγάλη λαμπάδα), 24 ιερείς που κρατούν τα 12 μεγάλα αργυρά δοχεία, δύο διάκονοι με θυμιατά, οι συνοδικοί αρχιερείς που κρατούν τα μικρά αργυρά δοχεία, οι πρώτοι τη τάξει αρχιερείς που φέρουν τα αλάβαστρα που περιλαμβάνουν το Αγιο Μύρο και το Μύρο που θα καθαγιασθεί, και τέλος ο Πατριάρχης κρατώντας τη μικρή μυροθήκη.

Μετά την είσοδο στο ναό, τοποθετούνται τα μεγάλα αργυρά δοχεία έξω από το Ιερό Βήμα, μπροστά στο τέμπλο, τα μικρά αργυρά δοχεία πίσω από το Ιερό Βήμα, τα δε δύο αλάβαστρα στην Αγία Πρόθεση. Κατά την Μεγάλη Είσοδο, μεταφέρονται και τα μεγάλα δοχεία, καθώς και τα δύο αλάβαστρα, τα οποία τοποθετούνται επί της Αγίας Τράπεζας. Μετά την εκφώνηση «και έσται τα ελέη του Μεγάλου Θεού», ο Πατριάρχης ευλογεί το Μύρο, σφραγίζει τα δοχεία λέγοντας «εις το όνομα του Πατρός...».

Τέλος, σφραγίζει τρεις φορές τα δοχεία και τα καλύπτει. Μετά δε το πέρας της λειτουργίας με πομπή, μεταφέρονται στο Μυροφυλάκιο, στο ισόγειο του λεγόμενου Πύργου του Πατριαρχείου, όπου πρώτος ο Πατριάρχης αδειάζει το Αγιο Μύρο στα μεγάλα δοχεία από όπου όλες οι Ορθόδοξες Εκκλησίες το προμηθεύονται.

Με βάση τις ιστορικές πηγές, Αγιο Μύρο καθαγιάζεται, περίπου, κάθε 10 χρόνια.