Ελευθεροτυπία - Απογευματινή Αδέσμευτη Εφημερίδα

Τα βαμμένα κόκκινα μαλλιά της 56χρονης Γαλλίδας χημικού Μπριζίτ Μπουασελιέ έκαναν την πρώτη εντύπωση κατά την είσοδό της στην κεντρική αίθουσα. Τα καλύτερα όμως, έμελλε να έρθουν αμέσως μετά. Κατά τη διάρκεια μιας ομιλίας, που η εκπρόσωπος της εταιρείας Clonaid είχε προαναγγείλει ως επιστημονική, η Μπουασελιέ ανακοίνωσε ότι την επομένη των Χριστουγέννων γεννήθηκε με καισαρική τομή ο πρώτος ανθρώπινος κλώνος: ένα υγιές κοριτσάκι. Δεν είπε ούτε πού γεννήθηκε το παιδί, ούτε ποιοι είναι οι γονείς του, ούτε τα βασικά τέλος πάντων που θα μπορούσαν να δώσουν έστω και την επίφαση μιας στοιχειώδους τεκμηρίωσης.

Η 56χρονη Γαλλίδα χημικός Μπριζίτ Μπουασελιέ, που ανακοίνωσε τη γέννηση του πρώτου ανθρώπινου κλώνου, κατήγγειλε όσους κάνουν λόγο για «απάτη» και τόνισε με στόμφο: «Σήμερα είναι η μέρα μου»

Οι «κανονικοί» επιστήμονες, αυτοί που σέβονται και υπηρετούν τον τομέα τους, αλλά έχουν και συναίσθηση ότι τους περιμένουν «στη γωνία» αν δεν παρουσιάσουν σοβαρά επιστημονικά επιχειρήματα, όταν κάνουν ανακοινώσεις, είναι πολύ προσεκτικοί και πάντοτε δηλώνουν ανοικτοί στην ανεξάρτητη επαλήθευση των συμπερασμάτων τους. Η κυρία Μπουασελιέ απείχε παρασάγγας από ένα τέτοιο πρότυπο, αν και γνωστοποίησε ότι ένας δημοσιογράφος έχει αναλάβει να κάνει τη διασταύρωση του γενετικού υλικού της μητέρας του κλώνου με τον κλώνο.

«Είμαστε πολύ επιφυλακτικοί σε αυτό το σημείο. Πρέπει να υπάρξει πραγματική, ξεκάθαρη και ανεξάρτητη επαλήθευση», δήλωσε στο πρακτορείο Ασοσιέτεντ Πρες ο Ρόναλντ Γκριν, σύμβουλος βιοηθικής για την εταιρεία Advanced Cell Technology. Οταν η εν λόγω εταιρεία ανέπτυξε πέρυσι μέθοδο για την κλωνοποίηση ανθρωπίνων εμβρύων, που αποσκοπούσαν στην εξασφάλιση ιστών προς μεταμόσχευση, έκανε την ανακοίνωση στην επιθεώρηση Regenerative Medicine. Οταν ο Ιαν Ουίλμουτ από το Ινστιτούτο Ρόσλιν του Εδιμβούργου δημιούργησε την Ντόλι, το πρώτο κλωνοποιημένο πρόβατο, το γνωστοποίησε στον κόσμο μέσα από τη βρετανική επιθεώρηση Nature. Η Clonaid και η Μπριζίτ Μπουασελιέ όμως ποτέ δεν έκαναν δημοσιεύσεις σε έγκριτα ειδικά περιοδικά, ενώ για την αόριστη ανακοίνωσή τους προτίμησαν τον πιο... χαλαρό χώρο των αιθουσών του Χόλιντεϊ Ινν.

Αλλο στοιχείο, που κάνει την επιστημονική κοινότητα πολύ επιφυλακτική απέναντι στην «είδηση» που έδωσε η Μπουασελιέ, είναι ότι για πειράματα κλωνοποίησης απαιτούνται τεράστια ποσά και ειδικά μηχανήματα, ενώ περισσότερο σαν παραμύθι ακούγεται ο ισχυρισμός ότι αυτά τα πειράματα ξεκίνησαν τον περασμένο Ιανουάριο και 11 μήνες αργότερα γεννήθηκε ή καλύτερα παρήχθη, ο πρώτος κλώνος. «Είναι απίθανο να πέτυχαν τόσο σύντομα», ήταν το σχόλιο του ειδικού της κλωνοποίησης Στιβ Στάις, από το πανεπιστήμιο της Τζόρτζια, ο οποίος δούλεψε πυρετωδώς δύο χρόνια πριν καταφέρει να κλωνοποιήσει χοίρους.

Δεν κατάφεραν ούτε πιθήκους

Ενα άλλο στοιχείο, τέλος, που κάνει την ανακοίνωση της Clonaid να ακούγεται κενή περιεχομένου, είναι ότι αρκετοί γνωστοί «βετεράνοι» επιστήμονες δεν έχουν μέχρι σήμερα καταφέρει να κλωνοποιήσουν πιθήκους, δηλαδή πρωτεύοντα, που μοιάζουν πολύ περισσότερο με τον άνθρωπο από ό,τι τα τετράποδα θηλαστικά.

Στη συνέντευξη Τύπου, η Μπουασελιέ κατήγγειλε όσους κάνουν λόγο για «απάτη» και επανειλημμένως τόνισε με στόμφο «σήμερα είναι η μέρα μου». Αν όμως δεν υπάρξουν αποδείξεις για όσα ισχυρίζεται, η έντονη αμφισβήτηση θα συνεχίζεται, μαζί όμως και η υποψία ότι υπάρχει μία πιθανότητα στο εκατομμύριο να ζει ανάμεσά μας ένας κλώνος.

Ειδικοί επιστήμονες στον τομέα της κλωνοποίησης δηλώνουν ότι χρειάζεται να γίνει σύγκριση DNA, ανάλογη με εκείνη που γίνεται σε περιπτώσεις ευρημάτων για εγκληματικές πράξεις.

Η εταιρεία κλωνοποίησης «Clonaid» ανακοίνωσε την περασμένη Παρασκευή ότι την προηγούμενη μέρα γεννήθηκε με τη διαδικασία της κλωνοποίησης ένα κοριτσάκι, που είναι κλώνος της μητέρας του. Ωστόσο δεν δόθηκαν στη δημοσιότητα φωτογραφίες του βρέφους, που φέρεται να ζυγίζει 3,15 κιλά, ούτε τα ονόματα των γονιών, ούτε έγινε γνωστή η τοποθεσία όπου έγινε η όλη διαδικασία.

Ωστόσο, ο δημοσιογράφος, συνεργάτης του τηλεοπτικού δικτύου ABC, Μάικλ Γκιλέν, δήλωσε ότι ο ίδιος θα βοηθήσει στο να γίνει γρήγορα η προσπάθεια να δοθούν αποδείξεις. Ο ίδιος, που είναι πρώην επιστημονικός συντάκτης του δικτύου, δήλωσε ότι έχει επιλέξει έναν ανεξάρτητο ειδικό που θα λάβει δείγματα DNA από το νεογέννητο και τη μητέρα του.

Ο Γκιλέν δηλώνει ότι δεν έχει καμία σχέση με την «Clonaid», δεν πληρώνεται για τη δουλειά του και τα δείγματα θα δοθούν σε δύο ανεξάρτητα εργαστήρια εξέτασης DNA, που είναι μάλιστα διεθνούς επιπέδου.

Η επιστημονική διευθύντρια της «Clonaid» και επίσκοπος των Ραελιανών, Μπριζίτ Μπουασελιέ, δήλωσε ότι συμφωνεί με την εξέταση σύγκρισης DNA αμέσως αφότου σχετική πρόταση διατύπωσε ο Γκιλέν.

Αλλες 20 γυναίκες

Πάντως σύμφωνα με τις δηλώσεις της Μπουασελιέ, ούτε οι γονείς του κλωνοποιημένου βρέφους ούτε άλλα τέσσερα ζευγάρια που αναμένουν τους κλώνους τους στις αρχές Φεβρουαρίου είναι Ραελιανοί. Στα ζευγάρια αυτά περιλαμβάνεται ένα ζευγάρι λεσβιών, και ζευγάρια από τη βόρεια Αμερική και την Ασία που θέλουν να αποκτήσουν τους κλώνους των νεκρών παιδιών τους, από κύτταρα που ελήφθησαν από αυτά πριν από το θάνατό τους.

Αλλες 20 γυναίκες πρόκειται, σύμφωνα με την ίδια, να μπουν στο πρόγραμμα των κλωνοποιήσεων και να ξεκινήσουν την εγκυμοσύνη τους άμεσα.

«Οι Ελοχίμ (εξωγήινοι) επικοινωνούν μαζί μου τηλεπαθητικά το λιγότερο μια φορά το χρόνο», λέει ο Κλοντ Βοριλόν, ιδρυτής των Ραελιανών και υποστηρίζει ότι οι εξωγήινοι «θα έρθουν στη Γη όταν ετοιμαστεί η πρεσβεία τους ... »

Ο Βοριλόν έμεινε άφωνος εκείνο το Δεκέμβριο του 1973, όταν ένα κοντό πλάσμα με σχιστά μάτια κατέβηκε από ένα διαστημόπλοιο για να του πιάσει κουβέντα μαζί του σε άπταιστον γαλλικήν... Δύο χρόνια αργότερα, ισχυρίζεται ο κ. Βοριλόν, οι εξωγήινοι είπαν να του προσφέρουν ένα δωρεάν ταξιδάκι στον πλανήτη τους, όπου του έκαναν επίδειξη μιας απίστευτης γκάμας τεχνολογικών επιτευγμάτων. Μεταξύ αυτών περιλαμβανόταν ένα μηχάνημα κλωνοποίησης που έφτιαξε, ειδικά για τον υψηλό προσκεκλημένο, πέντε κουκλάρες. Τα κορίτσια αυτά «ικανοποίησαν όλες τις επιθυμίες μου κατά τη διάρκεια ενός αξέχαστου λουτρού», λέει ο Βοριλόν σε μια διήγηση που περισσότερο θυμίζει ερωτική ταινία παρά ρήσεις ενός «θρησκευτικού ηγέτη».

Οι εξωγήινοι...

Οι εξωγήινοι, συνεχίζει ο Βοριλόν, του είπαν επίσης ότι ο «αισθησιακός διαλογισμός» είναι «το κλειδί για την ανάδειξη της αρμονίας στον εγκέφαλο, που μας έδωσαν εκείνοι που σχεδίασαν τον άνθρωπο». Το σεξ είναι ένας καλός τρόπος για έναν τέτοιο διαλογισμό. Οι Ραελιανοί είναι «ανοιχτοί» σε σεξουαλικές καινοτομίες, θεωρούν όμως υποχρεωτική τη χρήση προφυλακτικού. Οταν μάλιστα στη δεκαετία του '90, το Μόντρεαλ παραχώρησε στους Ραελιανούς καθεστώς θρησκευτικού κινήματος, τα μέλη του διένειμαν στους Καναδούς εφήβους προφυλακτικά. Ταυτόχρονα, όμως, εκμεταλλεύτηκαν τη νέα κατάσταση για να επιχειρήσουν προσηλυτισμό ρωμαιοκαθολικών.

Ο Βοριλόν πήρε το όνομα Ραέλ γιατί έτσι τον ονόμασε ο πρώτος εξωγήινος, Ελοχίμ, που συνάντησε. Από τότε κηρύττει το λόγο του πλάστη του, που λέει ότι όλοι μας είμαστε κλώνοι εξωγήινων οι οποίοι ήρθαν στη Γη πριν από 25.000 χρόνια. Οι Ραελιανοί υποστηρίζουν ότι σήμερα το κίνημά τους ασπάζονται 55.000 άνθρωποι σε 84 χώρες. Το νούμερο είναι μεγάλο αλλά βετεράνοι ειδικοί στις αιρέσεις, τους οποίους επικαλούνται οι «Τάιμς», υποστηρίζουν ότι στη χειρότερη περίπτωση οι οπαδοί της αίρεσης κυμαίνονται μεταξύ 20.000 και 30.000.

Με 130 «οδηγούς»

Υπολογίζεται επίσης ότι οι Ραελιανοί ιερείς, που αυτοαποκαλούνται «οδηγοί», είναι περί τους 130.

Στην ιστορία τους που ακούγεται γραφική αλλά μπορεί να είναι και επικίνδυνη, οι Ραελιανοί λένε ότι οι Ελοχίμ θα επιστρέψουν στη Γη και δη στην Ιερουσαλήμ το 2025, μέσα σε διαστημόπλοια, για να απελευθερώσουν όλους εκείνους που θα έχουν «ορθώς» αντιληφθεί τα βάσανα των γήινων. Η πλάκα είναι ότι οι Ραελιανοί έχουν συγκεντρώσει τεράστια ποσά για την κατασκευή της «πρεσβείας» που θα υποδεχτεί τους Ελοχίμ και έχουν επανειλημμένως ζητήσει άδεια από το Ισραήλ για τη δημιουργία της. Εχοντας πάρει αρνητικές απαντήσεις, αναζητούν τώρα το χώρο στην Αίγυπτο, γράφουν οι βρετανικοί «Τάιμς».

Η εταιρεία Clonaid

Την εταιρεία Clonaid για την κλωνοποίηση δημιούργησαν οι Ραελιανοί το 1997 στις Μπαχάμες. Τα εργαστήριά της στήθηκαν στη Δυτική Βιρτζίνια αλλά ξηλώθηκαν από την Υπηρεσία Φαρμάκων και Τροφίμων και πληροφορίες λένε ότι έχουν μεταφερθεί στη Νότια Κορέα. Οι Ραελιανοί «επιστήμονες» στην Κορέα μάλιστα έφτιαξαν μια μηχανή κλωνοποίησης, την RMX2010, την οποία πωλούν μέσω διαδικτύου (www.clonaid.com) στην... εξευτελιστική τιμή των 9.220 δολαρίων, συν έξοδα μεταφοράς. Η εταιρεία του Βοριλόν και της Μπουασελιέ αναγγέλλει, τέλος, ότι σύντομα θα προχωρήσει στην κλωνοποίηση εμβρύου από οροθετικούς γονείς, δίνοντάς τους έτσι την ευκαιρία να κάνουν παιδί που δεν θα φέρει τον ιό HIV.

Εκείνη την ημέρα, πήρε το μήνυμα από τους εξωγήινους Ελοχίμ (το όνομά τους σημαίνει «αυτοί που ήρθαν από τον ουρανό»). Τι συνέβη εκείνη τη νύχτα; Την απάντηση έδωσε ο «Ραέλ» Βοριλόν σε συνέντευξή του στο «Εψιλον» (21/04/2002). «Μου εξήγησαν την αλήθεια. Μου είπαν "εμείς είμαστε που δημιουργήσαμε τη ζωή στη Γη και όχι κάποιος θεός. Τώρα που έχετε ωριμάσει αρκετά για να το κατανοήσετε αυτό, θέλουμε να έχουμε επίσημη επαφή μέσω πρεσβείας"», λέει ο Βοριλόν. Οι Ελοχίμ επέλεξαν τον Βοριλόν για να περάσουν το μήνυμά τους ακριβώς γιατί είναι «γόνος εξωγήινου» και μιας Γαλλίδας κοινής θνητής.

Στην ερώτηση «αν πιστεύει στο Θεό», ο ιδρυτής των Ραέλ απαντά φυσικά «όχι, δεν υπάρχει Θεός». Στη συνέντευξή του αποκαλύπτει, επίσης, ότι οι Ελοχίμ «επικοινωνούν μαζί μου τηλεπαθητικά το λιγότερο μία φορά το χρόνο» και «θα έρθουν στη Γη όταν ετοιμαστεί η πρεσβεία τους». Οταν του ζητείται να περιγράψει έναν Ελοχίμ απαντά: «Ενα ανθρώπινο πλάσμα, περίπου 1,40 ύψος, μακριά μαλλιά, μεγάλα μάτια σχιστά, γεμάτο αγάπη». Κατά τον Βοριλόν, ο λόγος ύπαρξης των Ραελιανών είναι να διαδώσουν το μήνυμα των Ελοχίμ και να βοηθήσουν μέσω της κλωνοποίησης να κερδίσουμε την αιώνια ζωή, την αθανασία. «Χάρη στην επιστήμη και τη χρήση της κλωνοποίησης, μπορούμε όλοι να έχουμε αιώνια ζωή στον πλανήτη μας, όπως κάνουν αυτοί τώρα στον πλανήτη τους. Βασικός όρος είναι να ζούμε μια ζωή γεμάτη αγάπη και συμπόνια», είναι η βαρυσήμαντη δήλωση του Κλοντ Βοριλόν στο «Εψιλον». Ο Ραέλ όμως, ο και «Αγγελιαφόρος» καλούμενος, υποστηρίζει «δεν υπάρχει ψυχή στον άνθρωπο, μόνον ο γενετικός του κώδικας, το DNA του».

Ο τρόπος παρουσίασης της είδησης δίνει περισσότερο την εντύπωση διαφήμισης παρά επιστημονικής προσέγγισης του όλου θέματος, επισημαίνει ο αναπληρωτής καθηγητής Β. Ταρλατζής

Υπάρχουν σοβαροί προβληματισμοί όσον αφορά την εφαρμογή της μεθόδου, καθώς, κατ' αρχάς η συγκεκριμένη ερευνήτρια δεν έχει ποτέ ασχοληθεί πειραματικά με το θέμα της κλωνοποίησης, μας επισήμανε ο αναπληρωτής καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Βασίλης Ταρλατζής, πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας.

Ποτέ, πρόσθεσε, δεν έχει ανακοινώσει σε επιστημονικά συνέδρια ή περιοδικά κάποια σχετική εργασία, ενώ δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα το ποιοι άλλοι επιστήμονες αποτελούν την ομάδα.

«Επιπλέον και το σοβαρότερο», τόνισε ο κ. Ταρλατζής, «δεν μας είπαν πώς αντιμετώπισαν το σοβαρότατο πρόβλημα που έχει εμφανιστεί σε όλα τα ζώα που έχει εφαρμοστεί η κλωνοποίηση, όπως σοβαρές ανωμαλίες, μεγάλο βάρος γέννησης, βλάβες πνευμόνων και νεφρών, αιφνιδίους θανάτους πριν από γέννηση ή μετά από αυτήν.

Είναι αδιανόητο να σκεφτεί κανείς ότι χωρίς να έχουν επιλύσει τα προβλήματα της ασφάλειας θα προχωρούσαν σε κλινική εφαρμογή και μάλιστα ευρέως, καθώς ανακοίνωσαν ότι και άλλες γυναίκες κυοφορούν κλωνοποιημένα έμβρυα.

Το πρώτο λοιπόν που έχει να πει κανείς είναι η απουσία οποιασδήποτε προηγούμενης ερευνητικής εμπειρίας. Το δεύτερο αφορά το φιλοσοφικό περιεχόμενο της αίρεσης η οποία ουσιαστικά υποστηρίζει τα πειράματα αυτά.

Είναι προφανές ότι δεν ακολουθείται ο ορθόδοξος δρόμος της επιστήμης, που είναι ο πειραματισμός, η ανακοίνωση σε επιστημονικά συνέδρια, κριτική από συναδέλφους, δημοσίευση σε επιστημονικά περιοδικά, επανάληψη πειραμάτων από άλλους ειδικούς. Εχει επιλεγεί ο δρόμος μόνο μέσω ΜΜΕ, περισσότερο δίνει την εντύπωση διαφήμισης παρά επιστημονικής προσέγγισης του όλου θέματος».

«Πριν συζητήσουμε σοβαρά», σημείωσε ο κ. Ταρλατζής, «χρειάζεται ανεξάρτητη επιβεβαίωση από έγκριτους επιστήμονες, για το αν το έμβρυο αυτό είναι προϊόν κλωνοποίησης από τη μητέρα του.

Αν υποθέσουμε ότι η είδηση αληθεύει, προσωπικά θα ήθελα να αποδοκιμάσω αυτή την ενέργεια, γιατί τη θεωρώ πρώτον εξαιρετικά ανεύθυνη, εν όψει των κινδύνων που φαίνεται να υπάρχουν για τα κλωνοποιημένα έμβρυα όπως φαίνεται από τα ζώα.

Δεύτερον, δεν βλέπω ποια είναι η αναγκαιότης εφαρμογής της μεθόδου για αντιμετώπιση προβλημάτων υπογονιμότητας, αφού οι υπάρχουσες μέθοδοι μπορούν να δώσουν λύση στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων.

Η εφαρμογή της κλωνοποίησης στην αναπαραγωγή του ανθρώπου δημιουργεί κοινωνικούς, ηθικούς και φιλοσοφικούς προβληματισμούς, που έχουν να κάνουν με την προσωπικότητα του ατόμου, την αυτονομία του, δεδομένου ότι τα παιδιά αυτά αποτελούν ουσιαστικά μονωογενή δίδυμα αδέλφια του γονέα που προσέφερε τον πυρήνα τον κυττάρων του και δεν είναι δυνατό να εκτιμηθεί αυτή τη στιγμή ποια θα είναι τα κοινωνικά και ψυχολογικά προβήματα που θα αντιμετωπίσουν τα παιδιά αυτά.

Για όλους αυτούς τους λόγους η επιστημονική κοινότητα και οι διεθνείς επιστημονικές οργανώσεις, όπως η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας, έχουν κατ' επανάληψη καταδικάσει την εφαρμογή της κλωνοποίησης για αναπαραγωγικούς σκοπούς στον άνθρωπο ως ανεύθυνη και άκαιρη.

Τέλος, θα ήθελα να εκφράσω και την ανησυχία μου μήπως τυχόν η δημοσιότητα αυτού του εγχειρήματος, είτε είναι αληθινό ή όχι, δημιουργήσει έντονα αρνητικά αντανακλαστικά στην κοινωνία, με συνέπεια να περιοριστεί η έρευνα και στον τομέα της θεραπευτικής κλωνοποίησης, η οποία δίνει ελπίδες για την αποτελεσματική αντιμετώπιση βαρυτάτων ασθενειών που βασανίζουν τον άνθρωπο».

Η αναπαραγωγική κλωνοποίηση προσβάλλει την αξιοπρέπεια του ανθρώπου, τονίζει ο καθηγητής Σ. Αλαχιώτης

«Ο άνθρωπος πάντα ήθελε να πολλαπλασιάσει τη δύναμή του και έχει καταφέρει να βρίσκει διάφορους τρόπους» τόνισε στην «Ε» ο καθηγητής Γενετικής του Πανεπιστημίου Πατρών Σταμάτης Αλαχιώτης, «και σήμερα πολλοί συναγωνίζονται ποιος θα πάρει την πρωτιά για να κλωνοποιήσει άνθρωπο».

«Εάν σκεφτούμε», συνεχίζει, «από την καθαρά ανθρώπινη πλευρά, ο στόχος της μεθόδου είναι να προσφέρει ελπίδα σε όσους προσπαθούν μάταια να αποκτήσουν παιδί.

Ομως η εμπειρία έχει δείξει από την κλωνοποίηση θηλαστικών ότι οι κλώνοι έχουν σοβαρά προβλήματα υγείας και δεν είναι εύκολο να ξεφύγει από αυτά και ο άνθρωπος.

Επίσης, με την κλωνοποίηση δεν υπάρχει εξέλιξη γενετική καθώς δεν συνενώνεται το γενετικό υλικό μητέρα και πατέρα», επισημαίνει ο κ. Αλαχιώτης.

«Από άποψη βιοηθικής», προσθέτει, «πάλι οδηγούμαστε σε απόρριψη της πρακτικής αυτής, όπως έγινε και στη χώρα μας. Μέσα από την αναπαραγωγική κλωνοποίηση προσβάλλεται η αξιοπρέπεια του ανθρώπου και κινδυνεύει το γενετικό του υλικό».

Τέλος, υπογραμμίζει ότι η ερευνήτρια που ανακοίνωσε την είδηση, δεν έχει δώσει στοιχεία που να τεκμηριώνουν το γεγονός, χωρίς αυτό να αποκλείει την πιθανότητα να έχει συμβεί. «Και να μην έχει συμβεί», καταλήγει, «θα συμβεί ίσως και σύντομα, αλλά δεν πιστεύω ότι η μέθοδος έχει προοπτική στην αναπαραγωγή. Αυτές οι προσπάθειες είναι ακάλυπτες επιταγές, διαφημιστικές και απλώς χρεώνουν τον επιστημονικό πλούτο».

Επιτυχημένη προσπάθεια προϋποθέτει και δεκάδες αποτυχημένες, υπογραμμίζει ο ερευνητής Σ. Γκόνος, αλλά και πολύ εξελιγμένη τεχνολογική υποδομή, προσθέτει

«Πρέπει να αντιμετωπιστεί η είδηση με επιφύλαξη, κυρίως γιατί κανείς δεν μπορεί να ξέρει κατά πόσο υφίσταται η αναγκαία τεχνολογική υποδομή για ένα τέτοιο εγχείρημα, αφετέρου, όσες φορές έχουμε κλωνοποιήσει ζώα έχουν χρειαστεί να γίνουν πολλές απόπειρες», επισήμανε στην «Ε» ο δρ Στάθης Γκόνος, διευθυντής του Εργαστηρίου Μοριακής & Κυτταρικής Γήρανσης του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

«Για να πει κάποιος ότι κλωνοποίησε άνθρωπο θα πρέπει να έχει κάνει δεκάδες προσπάθειες. Κρίνοντας από τις μέχρι τώρα επιτυχείς απόπειρες, το ποσοστό αποτυχίας είναι τεράστιο. Και αυτό προσωπικά με εκπλήσσει, γιατί σημαίνει ότι θα είχαμε πολλές δεκάδες εγκυμοσύνες, που είναι λίγο δύσκολο να έχουν παραμείνει κρυφές».

Γιώργος Θηραίος

Η κλωνοποίηση για λόγους αναπαραγωγής και όχι θεραπευτικούς, είναι μία εντελώς αρνητική χρήση της επιστήμης, ενώ όσον αφορά την πιθανότητα να δημιουργηθεί μελλοντικά στρατός κλωνοποιημένων όντων από εξουσιαστικούς μηχανισμούς, είναι ευκολότερο να φανατίσεις χίλιους ανθρώπους σε ένα στόχο, παρά να δημιουργήσεις μαζικά κλώνους Μπιν Λάντεν ή Μπους, τονίζει εμφαντικά ο διευθυντής του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του Ι.Τ.Ε. Γιώργος Θηραίος, σχετικά με το θέμα που προέκυψε, της ενδεχόμενης γέννησης με κλώνο, της Εύας. Ταυτόχρονα επισημαίνει ότι πρέπει να αντισταθούμε στην πνευματική κλωνοποίηση που μας επιβάλλουν.

**Ποια είναι η άποψή σας για την κλωνοποίηση ανθρώπου που ανακοινώθηκε ως γεγονός προχθές;

* Κατ' αρχάς εμείς, ως επιστήμονες, θέλουμε επιστήμονες να βεβαιώσουν ότι έγινε η κλωνοποίηση. Και αυτό επειδή η συγκεκριμένη εταιρεία ή οργάνωση, που φέρεται ότι πραγματοποίησε την αναπαραγωγική κλωνοποίηση, είναι εκτός των γνωστών φορέων του ακαδημαϊκού ή του ιδιωτικού επιστημονικού χώρου. Μάλιστα παλιότερα ο Σιντ (Αμερικανός επιστήμονας) είχε βγει μετά τη δημιουργία της Ντόλι και είχε δηλώσει ότι, «εγώ θα προχωρήσω σε κλωνοποίηση ανθρώπου», κερδίζοντας απλώς δημοσιότητα.

Το λιγότερο που κάνουν όλοι αυτοί, είναι να ξαναφέρνουν στην επικαιρότητα το θέμα της ανθρώπινης κλωνοποίησης, που απασχολεί έντονα την κοινή γνώμη. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι παλιότερα κάποια άλλη εταιρεία είχε ανακοινώσει ότι ξεκίνησε κλωνοποίηση, φτάνοντας σε επίπεδο εμβρύου και συγκεκριμένα στην ανάπτυξη 16 ή 32 κυττάρων στον δοκιμαστικό σωλήνα, για να αποδείξει ότι το εγχείρημα είναι εφικτό και μετά σταμάτησε.

Το νέο συμβάν λοιπόν δεν μας εκπλήσσει ως επιστήμονες, διότι έχει πραγματοποιηθεί σε άλλα θηλαστικά, όπου αποδείχθηκε ότι είναι μία δύσκολη διαδικασία.

**Ποιο ήταν το ποσοστό επιτυχίας της κλωνοποίησης στα ζώα;

* Η επιτυχία ήταν ένα (1) στα τρακόσια (300) κλωνοποιημένα ζώα, του στιλ Ντόλι. Δηλαδή με καθαρά βιολογικά κριτήρια, αναπτύσσεται ως υγιές νεογνό και ενήλικο άτομο αργότερα, το οποίο έχει αναπαραγωγική ικανότητα. Η Ντόλι παρά τα προβλήματα που έχει, μας διδάσκει σε καθαρά επιστημονικό επίπεδο σημαντικά πράγματα, τουλάχιστον στον τομέα της γήρανσης.

Αν πάρουμε ωφελιμιστικά, με την ευρύτερη έννοια του όρου, το θέμα της κλωνοποίησης, δηλαδή τη δημιουργία της κατάλληλης μεθόδου δημιουργίας ανθρώπινων οργάνων για θέματα υγείας από πολυδύναμα κύτταρα, αυτή είναι μία προοπτική με τη μορφή της θεραπευτικής κλωνοποίησης που συζητείται και έχει βρει αποδοχή.

Ηδη ιδιωτικές εταιρείες αλλά και εταιρείες του Δημοσίου ενδιαφέρονται να αναπτύξουν την τεχνολογία αυτή. Οσον αφορά όμως την αναπαραγωγική κλωνοποίηση, δεν εξυπηρετεί κανένα ευρύτερο δημόσιο συμφέρον αλλά πολύ ξεκάθαρα ατομικό εγωισμό. Σε αυτή την προοπτική διαφωνώ πλήρως για πολλούς κοινωνικούς και βιολογικούς λόγους, διότι εκτός των άλλων δεν είναι η βιολογικά κατάλληλη μέθοδος αναπαραγωγής.

**Ζούμε σε έναν κόσμο στυγνών συμφερόντων και αδιαφανών μηχανισμών με παράλογους πολέμους βασανιστήρια και περιστολή των ανθρωπίνων ελευθεριών ακόμα ή και κυρίως από χώρες ή φορείς, που επιτίθενται σε ανυπεράσπιστους λαούς και ανθρώπους στο όνομα δήθεν των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των ελευθεριών. Ποιος θα μας προφυλάξει από τον ενδεχόμενο εφιάλτη ενός κλωνοποιημένου στρατού;

* Οι ανησυχίες μας από την πιθανή δημιουργία ενός κλωνοποιημένου στρατού προέρχονται από την επικρατούσα λανθασμένη άποψη, του ακραίου γονιδιακού ντετερμινισμού. Δηλαδή πιστεύουμε ότι όλα οφείλονται στα γονίδια και πως αν κλωνοποιήσουμε τον Αϊνστάιν θα φτιάξουμε έναν μεγαλοφυή άνθρωπο και αντίθετα, όταν κλωνοποιήσουμε τον Χίτλερ, θα δημιουργήσουμε έναν πολύ κακό άνθρωπο.

Αυτή η άποψη είναι λάθος και επομένως η πιθανότητα να δημιουργηθούν στρατοί με συγκεκριμένες εντολές είναι αδύνατη. Είναι πολύ πιο εύκολο να μαζέψεις χίλιους ανθρώπους και να τους φανατίσεις για ένα συγκεκριμένο στόχο παρά να καταφύγεις στην κλωνοποίηση και να φτιάξεις πολλούς Μπιν Λάντεν ή Μπους.

**Η τεχνολογία όμως έχει προχωρήσει πολύ σε διαφορετικούς τομείς, όπως η νανοτεχνολογία, η βιοπληροφορική, η τεχνητή νοημοσύνη, ακόμα και η εμβιομηχανική και ποιος μας αποκλείει ότι δεν θα έχουμε στο άμεσο μέλλον είτε νανοκλώνους, είτε συνδυασμένα όντα βιολογίας, ρομποτικής και νανοτεχνολογίας μεγάλης ισχύος και με διατεταγμένες εντολές;

* Το να φτιάξουμε αντίγραφα ρομπότ και νανορομπότ, μηχανικά και ηλεκτρομηχανικά είναι εύκολο. Θα μπορούσε θεωρητικά αλλά όχι άμεσα και συστήματα βιονικά να αναπτυχθούν με βιολογικούς μηχανισμούς, ηλεκτρομηχανικούς, χημικούς κ.λ.π. Η απλοϊκή παραδοχή ότι με την κλωνοποίηση θα φτιάξεις τέτοιους στρατούς είναι λάθος, διότι μπορείς να το κάνεις και χωρίς κλωνοποίηση. Το πρωτεύον πρόβλημα που τίθεται σήμερα, είναι γιατί δεν αντιδρούμε στην πνευματική κλωνοποίηση που μας επιβάλλεται και εξυπηρετεί εξουσιαστικούς στόχους. Στοιχείο το οποίο βιώνουμε στην καθημερινότητά μας, ενώ η βιολογική κλωνοποίηση δεν θα επιφέρει τίποτα τρομακτικότερο από την πνευματική κλωνοποίηση που υφιστάμεθα ήδη.

Το Ινστιτούτο Ρόζλιν του Εδιμβούργου, όπου γεννήθηκε η Ντόλι, το πρώτο ζώο κλώνος, προειδοποιεί για τους κινδύνους της ανθρώπινης κλωνοποίησης, ιδίως μετά τα προβλήματα που έχουν διαπιστωθεί κατά τα πειράματα με ζώα: «Ολες οι ομάδες που ασχολήθηκαν με την κλωνοποίηση ζώων -προβάτων, βοοειδών, χοίρων, ποντικών- κατέγραψαν ένα μεγάλο ποσοστό αποβολών, θνησιμότητας και προβλήματα κατά τη διάρκεια της ζωής των κλώνων», δήλωσε στο ραδιόφωνο του BBC ο εκπρόσωπος του Ινστιτούτου. Οι έρευνες του δημιουργού της Ντόλι, καθηγητή Ιαν Βίλμουτ, έδειξαν ότι όλα τα ζώα κλώνοι σε όλο τον κόσμο παρουσιάζουν γενετικές και φυσικές δυσπλασίες. Η ίδια η Ντόλι γεννήθηκε με χρωμοσωμικές ανωμαλίες και υποφέρει από πρόωρη αρθρίτιδα. Ο δόκτωρ Πάτρικ Ντίξον, Βρετανός επιστήμονας ειδικός στα ηθικά ζητήματα που άπτονται της κλωνοποίησης, έκανε λόγο για ένα αποτρόπαιο πείραμα: «Υπάρχει ένας αγώνας σε παγκόσμιο επίπεδο μεταξύ περιθωριακών επιστημόνων για τη δημιουργία κλώνων, ο οποίος έχει ως κίνητρο τη δημοσιότητα, τα χρήματα και τις στρεβλές αντιλήψεις».

SOS από το Ινστιτούτο Ρόζλιν όπου γεννήθηκε η Ντόλι

Προς το παρόν λείπουν οι αποδείξεις που να βεβαιώνουν τη γέννηση του κλώνου. Η Γαλλίδα βιοχημικός και επίσκοπος των Ραελιανών Μπριζίτ Μπουασελιέ προαναγγέλλει θεαματικές ανακοινώσεις προσεχώς χωρίς, όπως φαίνεται, να πείθει τον επιστημονικό κόσμο: «Πρόκειται για μια ομάδα που δεν έχει κανένα επιστημονικό παρελθόν, δεν έχει ποτέ δημοσιεύσει το παραμικρό ερευνητικό αποτέλεσμα και δεν έχει καμία πείρα στον τομέα αυτό. Δεν έχουν κλωνοποιήσει προηγουμένως ούτε ποντίκι», δήλωσε ο Ρόμπερτ Λάνζα εκ των διευθυνόντων της εταιρείας γενετικών ερευνών Advanced Cell Technologies. Υπογραμμίζοντας το μεγάλο ποσοστό αποτυχίας στην κλωνοποίηση απλών θηλαστικών, που φτάνει το 97%, ο καθηγητής Γκλεν Μαγκί του Πανεπιστημίου της Πενσυλβανίας, εκτιμά ότι με δεδομένο το σημερινό επίπεδο γνώσεων ένα τέτοιο επίτευγμα δεν είναι εφικτό: «Μέχρι σήμερα κανένας δεν έχει καταφέρει να κλωνοποιήσει ένα πρωτεύον». Την άποψη αυτή συμμερίζεται και η Αμερικανική Ενωση Αναπαραγωγικής Ιατρικής.

Στο Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος Τζορτζ Μπους δήλωσε ότι θα πιέσει το Κογκρέσο να ψηφίσει ένα νομοσχέδιο απαγόρευσης της ανθρώπινης κλωνοποίησης. Στις ΗΠΑ δεν υπάρχει συγκεκριμένος νόμος που να την απαγορεύει, αλλά ο αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων δηλώνει ότι οι κανονισμοί του δεν την επιτρέπουν χωρίς προηγούμενη χορήγηση άδειας. Ο Οργανισμός έχει μάλιστα ξεκινήσει έρευνα για το εάν η Clonaid πραγματοποίησε παρανόμως κάποιο στάδιο των πειραμάτων σε αμερικανικό έδαφος. Οι ΗΠΑ έχουν προτείνει την υιοθέτηση από τον ΟΗΕ συνθήκης που να απαγορεύει εξ ολοκλήρου την ανθρώπινη κλωνοποίηση, ενώ η Γερμανία και η Γαλλία προτείνουν την απαγόρευση της κλωνοποίησης για αναπαραγωγικούς σκοπούς αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο της κλωνοποίησης για ερευνητικούς και θεραπευτικούς σκοπούς. Ο Γάλλος πρόεδρος, Ζακ Σιράκ, καταδίκασε το πείραμα των Ραελιανών και απηύθυνε έκκληση για παγκόσμια απαγόρευση της κλωνοποίησης ανθρώπων, η οποία είναι «αντίθετη προς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια».

Η αντίδραση του Βατικανού ήρθε μία μέρα μετά την ανακοίνωση από μια εταιρεία κλωνοποίησης, ο επικεφαλής της οποίας πιστεύει ότι οι εξωγήινοι έφεραν τη ζωή στη Γη, ότι γεννήθηκε το πρώτο κλωνοποιημένο μωρό, με το χαϊδευτικό «Εύα», που είναι ένα κοριτσάκι, κλώνος της μητέρας του.

Οπως αναφέρεται στο κείμενο του Βατικανού, η ανακοίνωση εκείνων που ισχυρίζονται ότι ολοκλήρωσαν με επιτυχία διαδικασία κλωνοποίησης ανθρώπου ήρθε χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση και «έχει ήδη προκαλέσει έντονο σκεπτικισμό, αλλά και την ηθική καταδίκη από ένα μεγάλο μέρος της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας».

Ωστόσο, στη δήλωση του εκπροσώπου του Βατικανού αναφέρεται ότι η ίδια η ανακοίνωση αποτελεί την έκφραση μιας βάρβαρης νοοτροπίας που στερείται κάθε ηθικής και ανθρώπινης λογικής.

Ο ίδιος ο Ιωάννης-Παύλος ο Β' έχει επικρίνει κάθε επιστημονικό πείραμα που απειλεί την αξιοπρέπεια της ανθρώπινης ζωής, συμπεριλαμβανομένης της χρησιμοποίησης ανθρώπινων εμβρύων για την έρευνα των βλαστοκυττάρων.

Αναλόγως, στο μουσουλμανικό κόσμο, κληρικοί εκφράστηκαν εναντίον της κλωνοποίησης, τονίζοντας ότι οι ανθρώπινοι κλώνοι έρχονται σε αντίθεση με το φυσικό νόμο της ζωής και μπορεί να δημιουργήσουν μια χαοτική κατάσταση στο μέλλον. Είναι χαρακτηριστικό ότι μουσουλμάνοι κληρικοί διατύπωσαν την άποψη πως η επιστήμη πρέπει να διέπεται από σταθερούς νόμους, ώστε να προστατεύεται η ανθρωπότητα και η αξιοπρέπειά της.

Ο ανώτατος ραβίνος του Ισραήλ δήλωσε επίσης ότι επί της αρχής ο ιουδαϊσμός είναι υπέρ των τεχνολογικών εξελίξεων και της ιατρικής προόδου που μπορεί να βοηθήσουν στο να σωθεί μια ζωή ή να ξεπεραστούν προβλήματα γονιμότητας. Την ίδια ώρα όμως απορρίπτει την τεχνητή δημιουργία ζωής.

Οπως μας ενημέρωσε ο αναπληρωτής καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Βασίλης Ταρλατζής, πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας, θα πρέπει επιτέλους να αποδαιμονοποιήσουμε την έννοια της κλωνοποίησης, η οποία έχει συνδεθεί με κάτι πολύ κακό για την ανθρωπότητα.

Τι ακριβώς επιδιώκουν οι επιστήμονες με τη θεραπευτική κλωνοποίηση; Να χρησιμοποιηθούν κύτταρα ενηλίκων, προκειμένου να δημιουργηθούν στο εργαστήριο έμβρυα, από τα οποία να απομονωθούν τα λεγόμενα αρχέγονα βλαστοκύτταρα (stem cells), τα οποία έχουν την ικανότητα να διαφοροποιούνται προς διάφορους ιστούς και όργανα. Αυτό σημαίνει ότι από το κύτταρο ενός ανθρώπου φτιάχνεται με κλωνοποίηση στο εργαστήριο ένα έμβρυο, το οποίο δεν αφήνεται να αναπτυχθεί, ούτε μεταφέρεται φυσικά στη μήτρα γυναίκας. Από αυτό δημιουργούνται ιστοί ή όργανα, τα οποία χρησιμοποιούνται για αντικαταστάσεις οργάνων ή αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών. Για παράδειγμα, εκτός από όργανα για μεταμόσχευση θα μπορεί να «παραχθεί» δέρμα για να τοποθετηθεί σε ασθενείς με βαριά και εκτεταμένα εγκαύματα, καθώς και νευρικός ιστός για εκφυλιστικές ασθένειες του νευρικού συστήματος που τελικά παραλύουν και σκοτώνουν τον ασθενή ή για τη θεραπεία ασθενών με Αλτσχάιμερ. Το έμβρυο που χρησιμοποιείται στη συγκεκριμένη περίπτωση θα είναι ένα άθροισμα 4-12 κυττάρων και θα χρησιμοποιείται όταν είναι μόλις 1-3 ημερών.