Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Μεγάλες θυσίες, πενιχρά αποτελέσματα

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΜΕΓΑ

Γυναίκες, μητέρες ανηλίκων, εργαζόμενοι στα βαρέα-ανθυγιεινά και 40άρηδες με αρκετές δεκαετίες εργασίας στην πλάτη τους καλούνται να θυσιάσουν τα εργασιακά τους δικαιώματα. Κι όλα αυτά, προκειμένου να εξοικονομήσει το ασφαλιστικό περίπου 310 εκατ. ευρώ το χρόνο.

Σε αυτό το ύψος υπολογίζει το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ) την εξοικονόμηση πόρων. Για 310 λοιπόν εκατ. ευρώ, ποσό το οποίο αντιστοιχεί σε μονοψήφιο ποσοστό σε σχέση με τις ετήσιες ανάγκες του συστήματος, που προσεγγίζουν τα 47-48 δισ. ευρώ - κανείς δεν θα βγαίνει στη σύνταξη πριν από το 60ό έτος του.

Οι εξαιρέσεις ελάχιστες: εργαζόμενοι στα βαρέα-ανθυγιεινά, γυναίκες με τρία παιδιά και μητέρες που περιμένουν να κάνουν παιδί μετά το 33ο έτος της ηλικίας τους -αφού έχουν συμπληρώσει οκτώ χρόνια δουλειάς- για να πιάσουν τα όρια ηλικίας.

Ομως, με αυτόν τον απόλυτο και ισοπεδωτικό τρόπο η κυβέρνηση Καραμανλή εξυπηρετεί τρεις πολιτικο-οικονομικούς στόχους:


Το άλλοθι του κουμπαρά

* Συγκροτείται μεν ένας κουμπαράς «για τις συντάξεις των επόμενων γενεών» (4% των εσόδων του ΦΠΑ, 10% των αποκρατικοποιήσεων και 10% των κοινωνικών πόρων που τώρα διαθέτουν ορισμένα ταμεία), αλλά αυτό το ποσό δεν να ξεπερνά τα 800 εκατ. ευρώ τον χρόνο.

Επιπλέον, τα χρήματα αυτά θα συνεχίσουν να υπολογίζονται στη μείωση του δημόσιου ελλείμματος (λευκή τρύπα) που απασχολεί την κυβέρνηση αφού δεν θα δαπανηθούν και αν βεβαίως συγκεντρωθούν πριν το 2019.

* Με την ενοποίηση των ταμείων αναδιανέμονται αποθεματικά 18 δισ. ευρώ (π.χ. 600 εκατ. μόνο από το ΤΑΔΚΥ των δημοτικών υπαλλήλων, 410 εκατ. από το ΤΑΞΥ των ξενοδοχοϋπαλλήλων κ.ά.), ποσό ικανό για την κάλυψη των ταμειακών αναγκών όλου του συστήματος κατά την επόμενη 4ετία.

Την καταβολή των συντάξεων στα προβληματικά ταμεία αναλαμβάνουν τα υγιή και έτσι απαλλάσσεται ο κρατικός προϋπολογισμός από τέτοιου είδους δαπάνες.

Μετά το 2013 θα ισχύσουν οι δραστικές περικοπές στις συντάξεις και τα νέα όρια ηλικίας και έτσι τα οικονομικά θα κινούνται σε ποιο ανεκτά επίπεδα ελλειμμάτων.

Μάλιστα, στο νομοσχέδιο προβλέπεται η μεταβίβαση των αποθεματικών των συγχωνευόμενων φορέων στη διοίκηση των νέων (ενοποιημένων) ταμείων, αλλά, από την άλλη, διατηρούνται, καταστατικά τουλάχιστον, και οι ισχύουσες παροχές προκειμένου να διασκεδαστούν οι αντιδράσεις των ασφαλισμένων. Δηλαδή θα υπάρχουν προβλέψεις για υψηλές συντάξεις αλλά δεν θα υπάρχουν τα αναγκαία κεφάλαια στο ταμείο.

* Ο Κ. Καραμανλής ανανεώνει την κυβερνητική ρητορική περί «μεταρρυθμίσεων» και η κυβέρνηση παίρνει ανάσα από τις πιέσεις των Βρυξελλών για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος, καθώς έχει δεσμευτεί να το περιορίσει στο 1,6% του ΑΕΠ το 2010 (επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας). Και αν χρειαστεί να καταφύγει σε νέα φορολογία για να το πετύχει, καθώς τα έσοδα πάσχουν και οι πληρωμές κινούνται ανεξέλεγκτα, θα υπάρχει έτοιμη η δικαιολογία: Η καταβολή πόρων του ΦΠΑ πηγαίνει στον «κουμπαρά» της κοινωνικής ασφάλισης.

Ωστόσο, τα μέτρα αυτά έχουν ήδη προκαλέσει τις πρώτες αντιδράσεις. Οι απεργίες στη ΔΕΗ και στην Τράπεζα της Ελλάδος προκάλεσαν πονοκεφάλους στην κυβέρνηση, όπως και η διαδήλωση των εργαζόμενων μητέρων την Πέμπτη έξω από το υπουργείο Απασχόλησης. Και έπεται συνέχεια με το συλλαλητήριο της ΓΣΕΕ.



* Διαβάστε το πλήρες κείμενο του νομοσχεδίου και τη σχετική νομοθεσία

Μπρος στις εισπράξεις τι είναι οι δεσμεύσεις;

Του Γ. ΑΓΓΕΛΗ

Το ψέμα των τριών «δεν» του πρωθυπουργού για το ασφαλιστικό, δηλαδή οι διακηρύξεις ότι δεν θα μειωθούν συντάξεις, δεν θα αυξηθούν τα όρια συνταξιοδότησης και οι εισφορές των εργαζομένων, αποκαλύπτει με συγκεκριμένους αριθμούς η Εκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους που συνοδεύει το νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό.

Η έκθεση «κοστολογεί» τα μέτρα και αποκαλύπτει ότι ο πραγματικός στόχος των αλλαγών στο ασφαλιστικό είναι η αύξηση των ετών εργασίας και η περικοπή των πρόωρων συντάξεων, για να μειωθούν οι δαπάνες για την πληρωμή τους. Επίσης, επιδιώκει την αύξηση των εσόδων του Δημοσίου από τις εισφορές που οι ασφαλισμένοι θα πληρώνουν στα επιπλέον χρόνια εργασίας τους.

Από τα οικονομικά στοιχεία που παραθέτει η έκθεση, προκύπτει ότι αν εφαρμοστούν οι διατάξεις, περίπου 295 έως και 509 εκατ. ευρώ ετησίως (στο στάδιο της ωρίμανσης του νόμου), αντί να μπουν στις τσέπες των ασφαλισμένων (συντάξεις και επιδόματα), θα βγουν από αυτές είτε ως εισφορές είτε ως φορολογία εισοδήματος.

Το μεγαλύτερο κομμάτι αυτών των περικοπών προέρχεται από την παράταση των ετών εργασίας και από τις περικοπές των πρόωρων συντάξεων.

Στην πραγματικότητα, το ασφαλιστικό νομοσχέδιο αποτελεί μια οργανωμένη και μόνιμη για τα επόμενα χρόνια μεταφορά πόρων από τους ασφαλισμένους στο Δημόσιο για να καλυφθούν συσσωρευμένα ελλείμματα που έχουν δημιουργηθεί.

Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση ελπίζει να πάρει τα εύσημα της Κομισιόν και να κερδίσει την «ανοχή» των Βρυξελλών για τα νέα ελλείμματα των επόμενων ετών. Αλλωστε, οι αγορές κεφαλαίου, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ο ΟΟΣΑ και οι οίκοι αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας ζητούν εδώ και καιρό ως εγγύηση για τη φερεγγυότητα του εγχώριου δημόσιου χρέους τη μόνιμη μείωση των ασφαλιστικών δαπανών.

Οι αλλαγές που επιφέρει ο νόμος δημιουργούν νέα έσοδα στο ασφαλιστικό σύστημα αλλά και δαπάνες, ως εξής:

* Το ποσό που θα κληθεί να συνεισφέρει το κράτος (συντάξεις, επιδόματα κ.λπ.) το επόμενο διάστημα θα είναι 1.444 εκατ. ευρώ και θα φτάσουν τα 1.539 εκατ. ευρώ.

Από αυτά, όμως, μόνο τα 699 εκατ. ευρώ είναι πραγματικές δαπάνες από τον προϋπολογισμό. Τα υπόλοιπα 750 εκατ. ευρώ θα προέλθουν από την είσπραξη του ΦΠΑ (4% των συνολικών εσόδων), την παρακράτηση του 10% των κοινωνικών πόρων και το 10% των εσόδων από τις αποκρατικοποιήσεις.

* Αντίστοιχα, όσον αφορά τα έσοδα που θα εξασφαλίσουν τα νέα μέτρα (παράταση εργασίας, περιορισμός πρόωρων συντάξεων κ.λπ.), στην αρχή θα αποδίδουν 1,83 δισ. ευρώ ετησίως και θα φθάσουν ύστερα από λίγα χρόνια στα 2,05 δισ. ευρώ.

Το ποσό αυτό συγκεντρώνεται κατά ένα μέρος ως άμεσο έσοδο (πρόσθετες εισφορές κ.λπ.) και κατά ένα άλλο ως αποφυγή δαπάνης (συντάξεις που δεν θα δοθούν λόγω παράτασης χρόνου εργασίας κ.λπ). Στα έσοδα προστίθεται η εξοικονόμηση πόρων από τη μείωση στο 20% των επικουρικών συντάξεων.

* Παράλληλα, ο νόμος προβλέπει μείωση των δαπανών στον κλάδο υγείας, που θα γίνει στο πλαίσιο των οικονομιών κλίμακας, ύψους 1,5 δισ. ευρώ που θα προκύψουν στην πρώτη διετία εφαρμογής του νόμου. Στο νόμο καταγράφεται η πρόθεση «εξορθολογισμού των δαπανών περίθαλψης», το ύψος της οποίας «δεν μπορεί να προσδιορισθεί...», καταλήγει η έκθεση.

Αποχαιρετισμός στις πρόωρες

Εκτός μάχης οι ασφαλισμένοι με δύο χτυπήματα. Με τη θέσπιση εξοντωτικών ποινών για όσους βγαίνουν πρόωρα στη σύνταξη αλλά και με το «γκρέμισμα» των επικουρικών συντάξεων για ασφαλισμένους σε δεκάδες ταμεία επικουρικής ασφάλισης επιχειρεί η κυβέρνηση να χρηματοδοτήσει τις ανάγκες του ασφαλιστικού. Οικογενειακοί προγραμματισμοί ετών ανατρέπονται, καθώς παλαιοί ασφαλισμένοι που σκέφτονταν να βγουν πρόωρα στη σύνταξη συμπληρώνοντας τη χαμηλή κύρια σύνταξη, με την επικουρική, σίγουρα πρέπει να το ξανασκεφτούν.

Η ποινή για την πρόωρη συνταξιοδότηση ενεργοποιείται άμεσα από το 2009. Οποιος βγει από το νέο έτος πρόωρα στη σύνταξη (δηλαδή πριν συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας του), κινδυνεύει να πάρει έως και 30% χαμηλότερη σύνταξη. Το μέγεθος της ζημιάς εξαρτάται από την ηλικία. Ασφαλισμένος που θα επιλέξει να πάρει πρόωρη σύνταξη στα 60 αντί για τα 65, θα πάρει 30% λιγότερη σύνταξη. Δηλαδή, η μέση σύνταξη από τα 980 ευρώ που είναι σήμερα για κάποιον που βγαίνει με πλήρη σύνταξη στα 65, μπορεί να μειωθεί στα 686 ευρώ αν κάποιος θελήσει να αποχωρήσει πέντε χρόνια νωρίτερα. Επί της ουσίας, η μείωση αντιστοιχεί στο 0,5% για κάθε μήνα πρόωρης αποχώρησης από 0,37% που είναι το ποσοστό σήμερα. Επομένως:

* Εξοδος στα 60 αντί για τα 65 οδηγεί σε μείωση της σύνταξης κατά 30%.

* Εξοδος στα 61 χρόνια σημαίνει 24% χαμηλότερη σύνταξη.

* Εξοδος στα 62 μείωση 18% κ.ο.κ.

Μειώσεις από 20 έως και 50% φέρνει το νομοσχέδιο της κυβέρνησης και στις επικουρικές συντάξεις. Με τη διαμόρφωση του ποσοστού αναπλήρωσης στο 20% για όλα τα ταμεία επικουρικής ασφάλισης, οι ασφαλισμένοι κινδυνεύουν να χάσουν ακόμη και τη μισή σύνταξη, ειδικά αν θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα μετά το 2020.

Τα ρεαλιστικά παραδείγματα που δημοσιεύονται στον σχετικό πίνακα είναι αποκαλυπτικά. Για 10 μεγάλα ταμεία επικουρικής ασφάλισης, υπολογίζεται η εξέλιξη των επικουρικών συντάξεων από τώρα και έως το 2020 οπότε και ολοκληρώνεται η κυβερνητική επιδρομή. Οι υπολογισμοί έγιναν με δείγμα ασφαλισμένο που έχει συντάξιμες αποδοχές 1.400 ευρώ (είναι ο μεικτός μισθός βάσει του οποίου υπολογίζεται η σύνταξη), ποσό που θεωρείται ρεαλιστικό για τα σημερινά δεδομένα της ελληνικής αγοράς εργασίας.

Οπως προκύπτει, όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό αναπλήρωσης σήμερα, τόσο μεγαλύτερη είναι η απώλεια για τον ασφαλισμένο. Για παράδειγμα, η επικουρική σύνταξη ασφαλισμένου στο ΤΕΑΥΦΕ θα μειωθεί σταδιακά από τα 700 στα 280 ευρώ, ενώ για ασφαλισμένο στα ΤΑΝΠΥ από τα 840 στα 280 ευρώ.

ΘΑΝΟΣ ΤΣΙΡΟΣ

Τρεις αλλαγές με υπογραφή του υπουργού

Με υπουργικές ντιρεκτίβες θα συνεχιστεί η επώδυνη «μεταρρύθμιση» του ασφαλιστικού. Τα εναπομείναντα δικαιώματα των εργαζομένων περνούν στην πλήρη δικαιοδοσία της υπουργού Απασχόλησης, η οποία αποκτά το δικαίωμα να ρυθμίζει πολύ ουσιαστικά ζητήματα με απλές υπουργικές αποφάσεις. Ετσι, βρίσκονται στον «αέρα» τα δικαιώματα κυρίως αυτών που μετακινούνται σε άλλα ταμεία.

Με πρωτοφανείς διατάξεις που περιλαμβάνονται στο προωθούμενο νομοσχέδιο, η ιατροφαρμακευτική και υγειονομική περίθαλψη, οι παροχές σε χρήμα, οι επικουρικές συντάξεις, αλλά και οι αποδοχές της κύριας σύνταξης θα διαμορφώνονται από τον εκάστοτε υπουργό και θα επαφίενται στη διάθεση της κυβέρνησης. Χωρίς σταθερούς άξονες αναφορικά με την ασφάλεια.

Με σειρά άρθρων ανατρέπονται τα δεδομένα στην ασφάλιση, όπως:

1 Με το άρθρο 83 παρ. 3, οι προερχόμενοι από τις ΔΕΚΟ και τις τράπεζες ασφαλισμένοι πρέπει να ξεχάσουν τα επίπεδα υγειονομικής περίθαλψης που είχαν. Με την ένταξή τους στο νέο ταμείο (ΤΑΥΤΕΚΩ), το επίπεδο παροχών και φροντίδας θα διαμορφωθεί με «απόφαση της υπουργού Απασχόλησης». Το ίδιο αναμένεται να εφαρμοστεί και στο ταμείο των επιστημόνων-ελευθέρων επαγγελματιών (μηχανικοί, γιατροί, δικηγόροι κ.ά.), το οποίο προβλέπεται να έχει και κλάδο υγείας. Οι καταστατικές προβλέψεις των επιμέρους ταμείων (νομικών κ.ά.) θα πάψουν να ισχύουν.

2 Οι επικουρικές συντάξεις όχι μόνο καθηλώνονται στο 20%, αλλά προβλέπεται και περαιτέρω μείωσή τους με υπουργική απόφαση. Η σχετική διάταξη περιέχεται στο άρθρο 146 και αφορά τα επικουρικά ταμεία, τα οποία δίνουν συντάξεις χωρίς αυτές να αναφέρονται στις εισφορές, αλλά, επί παραδείγματι, μόνο στα έτη ασφάλισης. Η σχετική διάταξη προβλέπει ότι σε αυτά τα ταμεία οι παροχές θα περιορίζονται κάτω του 20%. Στην περίπτωση, εντάσσονται και οι επικουρικές συντάξεις του ΕΔΟΕΑΠ.

3 Από την προκρούστεια κλίνη του αρμόδιου υπουργού δεν ξεφεύγουν ούτε οι κύριες συντάξεις. Στο άρθρο 8 παρ. 12, αναφέρεται ότι «είναι δυνατή η τροποποίηση των διατάξεων που αφορούν τον τρόπο υπολογισμού των μηνιαίων παροχών» (κύρια σύνταξη) των κλάδων (ξενοδόχων κ.λπ.) που εντάσσονται στον ΟΑΕΕ (ΤΕΒΕ, ΤΣΑ και ΤΑΕ).

ΧΡ. ΜΕΓΑΣ

ΔΥΣΜΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΠΡΙΝ ΤΟ '82

Πέναλτι αναδρομικά

Αν και η κυβέρνηση επιμένει ότι οι διατάξεις του επίμαχου νομοσχεδίου αφορούν τους ασφαλισμένους μετά το 1982, ωστόσο, με μια πιο προσεκτική ματιά στις ρυθμίσεις εντοπίζονται μέτρα που αφορούν όλους:

* Η πρόβλεψη για συνταξιοδότηση στο 58ο με 37ετία αφορά και τους ασφαλισμένους πριν από το 1983.

Ιδίως δε τους εργατοτεχνίτες που μπήκαν στην αγορά από την εφηβεία τους και οι οποίοι ανέμεναν να συνταξιοδοτηθούν χωρίς όριο ηλικίας (ν. 3029/2002). Τους πριν από το 1983 αφορά και το πέναλτι 6% για την πρόωρη συνταξιοδότηση. Το πέναλτι (μειωμένη σύνταξη) αφορά και τις μητέρες που θα εξέλθουν μέχρι το 2013 με ανήλικο παιδί (μικρός αριθμός).

* Οι ασφαλισμένοι της περιόδου 1983-92, και κυρίως οι γυναίκες, την πληρώνουν με... διαφορετικές ταχύτητες.

Στις ΔΕΚΟ, οι εργαζόμενες με ανήλικο παιδί θα συνταξιοδοτούνται στο 55ο έτος. Το μέτρο θα ισχύσει από το 2013. Οι εργαζόμενες στον ιδιωτικό τομέα (ΙΚΑ) θα τιμωρηθούν νωρίτερα. Από το 2010 θα αρχίσουν να προστίθενται εξάμηνα (μέχρι το 55ο έτος) για τις «παλαιές» (προ του 1993) και από του χρόνου κιόλας οι μητέρες με ανήλικο παιδί που μπήκαν στην αγορά εργασίας μετά το 1992.

* Οι τρίτεκνες είναι μία ακόμη κατηγορία που πλήττεται, αφού θα βγουν στα 55 χρόνια, από 50 που ισχύει, και αυτό αφορά όλες τις κατηγορίες (ανεξαρτήτως έτους εσόδου).

* Για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος δεν αρκεί πλέον η συμπλήρωση του χρόνου ασφάλισης (π.χ. με την 25ετία) αλλά, ταυτόχρονα, πρέπει να υπάρχει και το όριο ηλικίας. Με αυτό τον τρόπο αλλάζει ο νόμος Σουφλιά (1902/90) για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

ΧΡ. ΜΕΓΑΣ

Δουλειά μέχρι τελικής πτώσης

Ο πρωθυπουργός υποσχέθηκε προεκλογικά ότι δεν θα αλλάξουν τα όρια ηλικίας, κι όμως περίπου 1,5 εκατομμύρια Ελληνες θα δουλέψουν ακόμη και έξι έως οκτώ χρόνια επιπλέον για να βγουν στη σύνταξη. Ο χάρτης με τα νέα όρια ηλικίας που δημοσιεύει σήμερα η «Κ.Ε.» είναι αποκαλυπτικός:

Ασφαλισμένοι που μέχρι τώρα έβγαιναν με 37 χρόνια προϋπηρεσία, ακόμη και στα 51 ή στα 52, θα χρειαστεί τώρα να περιμένουν μέχρι τα 58. Γυναίκες ασφαλισμένες μέχρι την 31/12/1992 θα δουλέψουν τρία χρόνια περισσότερο, καθώς το όριο ηλικίας ανέβηκε από τα 57 χρόνια στα εξήντα, ενώ σταδιακά καταργείται η δυνατότητα των γυναικών να πάρουν μειωμένη σύνταξη στα 50 τους.

Ο πίνακας αποτυπώνει όλες τις αλλαγές. Παραμένουν μόνο, και την «γλιτώνουν»:


Ποιοι γλιτώνουν

*Τα γενικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης: 65 για τους άνδρες και 60 για τις γυναίκες που έχουν ασφαλιστεί μέχρι και 31/12/1992, ή 65 για τις νεοασφαλισμένες.

*Οι ασφαλισμένοι στα ταμεία τύπου και τα ειδικά ταμεία (τράπεζες, ΔΕΚΟ κ.λπ.) που εντάχθηκαν μέχρι την 31/12/1982.

*Οι μητέρες των παιδιών που αντιμετωπίζουν προβλήματα αναπηρίας.

Οι αυξήσεις στα όρια ηλικίας είναι σταδιακές. Στον πίνακα ο αναγνώστης μπορεί να πληροφορηθεί τόσο για τα έτη που προστίθενται όσο και για το πότε προστίθενται.

ΘΑΝΟΣ ΤΣΙΡΟΣ