Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Ολα του διαζυγίου δύσκολα

Της ΚΑΤΙΑΣ ΜΑΚΡΗ

Στο προσκήνιο ξανά ο περίφημος διαχωρισμός κράτους-Εκκλησίας, με τα κόμματα έτοιμα να τον συζητήσουν και αρκετούς ιεράρχες (π.χ. Χρυσόστομος) πρόθυμους να τον αποδεχθούν από το 2010 και μετά, οπότε μπορεί να αναθεωρηθεί το σύνταγμα.

- Τι σημαίνει αυτό το διαζύγιο;

Οτι η πολιτεία δεν θα αναμειγνύεται πια στη σύνταξη και κύρωση του εκκλησιαστικού καταστατικού χάρτη, ο οποίος σήμερα ψηφίζεται στη Βουλή ως νόμος. Η Εκκλησία θα είναι ανεξάρτητο νομικό πρόσωπο με ιερείς οι οποίοι δεν θα ανήκουν στις τάξεις των δημοσίων υπαλλήλων, ενώ η διαχείριση της εκκλησιαστικής περιουσίας θα περάσει απόλυτα στην ιερή κοινότητα, που θα λογοδοτεί αποκλειστικά στα μέλη της.

Αυτά, σε γενικές γραμμές. Γιατί δεν υπάρχει μόνο ένα μοντέλο διαχωρισμού:

«Υπάρχουν πολλά μοντέλα και διλήμματα. Για παράδειγμα, η Εκκλησία θα είναι ΝΠΔΔ ή ΝΠΙΔ;». Το ερώτημα θέτει ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Ι. Κονιδάρης, ο οποίος δεν υποστηρίζει τις «ακραίες λύσεις», καθώς πιστεύει ότι και το ισχύον σύνταγμα έχει αμέτρητα «παράθυρα» που θα μπορούσαν να χαλαρώσουν το σημερινό σφικτό «εναγκαλισμό» των δύο πλευρών.

Κι αν ο θρησκευτικός όρκος που δίνει ο πρόεδρος και οι βουλευτές δεν δύναται να αλλάξει (άρθρο 59) και αν το κράτος δεν μπορεί να καταργήσει τη διάταξη περί προσηλυτισμού (άρθρο 13), να διαφοροποιήσει το εορτολόγιο ή να απαγορεύσει κάθε μορφή διδασκαλίας των θρησκευτικών στα σχολεία (άρθρο 16), υπάρχουν πολλά που μπορεί να κάνει η πολιτεία με απλές νομοθετικές ρυθμίσεις ώστε να δώσει μια «ανάσα» στη σχέση της με την Εκκλησία.

Ηδη έχουν γίνει δύο από τα πιο σημαντικά: Η καθιέρωση εναλλακτικής θητείας για τους αντιρρησίες συνείδησης και η απάλειψη της αναγραφής θρησκεύματος στις ταυτότητες. Τι άλλο μπορεί να αλλάξει νομοθετικά εδώ και τώρα;

* Να ρυθμιστεί το ζήτημα της εκκλησιαστικής περιουσίας και να διαφοροποιηθεί το νομικό καθεστώς της Εκκλησίας από ΝΠΔΔ.

* Να καθιερωθεί ο πολιτικός όρκος στα δικαστήρια και στις στρατιωτικές μονάδες.

* Να αποδεσμευτεί η διαδικασία ανέγερσης ναών και χώρων λατρείας από την έγκριση του τοπικού ορθόδοξου μητροπολίτη. Διάταξη που έχει οδηγήσει συχνά τη χώρα μας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

* Να αλλάξει ριζικά ο κατηχητικός και υποχρεωτικός χαρακτήρας της θρησκευτικής εκπαίδευσης στα σχολεία, καθώς και να επιτραπεί ο διορισμός εκπαιδευτικών οποιουδήποτε δόγματος, ακόμη και για το μάθημα των θρησκευτικών. Αλλά και να καταργηθεί η υποχρεωτική κατήχηση στις στρατιωτικές μονάδες.

* Να καθιερωθεί ως υποχρεωτικός ο πολιτικός γάμος (ο θρησκευτικός να είναι προαιρετικός), η δήλωση του ονόματος να γίνεται στο ληξιαρχείο (και να αποδεσμευτεί από τη βάφτιση), και να επιτραπεί η κοσμική κηδεία ή η καύση νεκρών.

Ολα αυτά, μπορεί να ακούγονται απλά, αλλά δεν είναι. Η παραίτηση Τρίτση για την εκκλησιαστική περιουσία, ο ιστορικός συμβιβασμός Παπανδρέου - Σεραφείμ για το ίδιο θέμα και η αναδίπλωση του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ όταν το '81 προσπάθησε να περάσει ως υποχρεωτικό τον πολιτικό γάμο, δείχνουν ότι η παραμικρή απόπειρα αλλαγής προκαλεί αναταράξεις.

Το ίδιο αποτρεπτικά είναι και τα ιστορικά διδάγματα: Απ' την αναστήλωση των εικόνων το 843 έως σήμερα η πολιτεία κέρδισε μόνο μία φορά: Στην απάλειψη του θρησκεύματος από τις αστυνομικές ταυτότητες. Αυτή, όμως, η νίκη τραυμάτισε καθοριστικά τον Κ. Σημίτη...