Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

ΤΙ ΙΣΧΥΕΙ ΣΤΗΝ Ε.Ε.

Σκοτεινές εξαιρέσεις

Στην Εσπερία ανθούν πολλά και διαφορετικά μοντέλα σχέσεων κράτους-Εκκλησίας, με το αδιάρρηκτο να περιορίζεται μόνο σε τρεις χώρες: Βρετανία, Δανία και Ελλάδα ορίζουν συνταγματικώς μια επίσημη Εκκλησία στην οποία προσδίδουν εθνικό χαρακτήρα.

Στον αντίποδα βρίσκονται όλες οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, είτε διαχωρίζοντας πλήρως την πολιτική και εκκλησιαστική εξουσία, είτε προβλέποντας επιμέρους συνεργασίες του κράτους με πολλά θρησκεύματα σε ισότιμη βάση.

Από τα ευρωπαϊκά συντάγματα και τους επίσημους όρκους απουσιάζουν οι θρησκευτικές αναφορές, ενώ οι μαθητές διδάσκονται «θρησκειολογία», αντί να υφίστανται «κατήχηση» σε ένα δόγμα. Αναλυτικά:

* Γαλλία: Το πρώτο ήδη άρθρο του συντάγματος σηματοδοτεί πλήρη διαχωρισμό: «Η Γαλλία είναι αβασίλευτη πολιτεία αδιαίρετη, χωρισμένη από την εκκλησία, δημοκρατική και κοινωνική». Και το αμέσως επόμενο άρθρο, που ορίζει το «λαϊκό χαρακτήρα» του κράτους, καθιστά απαγορευτική την κρατική χρηματοδότηση οποιασδήποτε θρησκείας. Η οικονομική στήριξη των εκκλησιών επαφίεται μόνο στις συνδρομές των ενοριτών τους.

* Ολλανδία: Ηταν η πρώτη χώρα που καθιέρωσε (1798) την ισότητα των θρησκευμάτων απέναντι στο ανεξάρτητο κράτος. Στο ισχύον σύνταγμα (1983) κατοχυρώθηκε η θρησκευτική ελευθερία και καταργήθηκε η υποχρέωση του κράτους να πληρώνει μισθούς και συντάξεις ιερέων.

* Γερμανία: «Κρατική εκκλησία δεν υφίσταται», λέει το σύνταγμα και η χρηματοδότηση των θρησκευτικών κοινοτήτων γίνεται μέσω του προαιρετικού «εκκλησιαστικού φόρου»: ο πολίτης αναγράφει στη δήλωσή του την εκκλησία που επιθυμεί, διαθέτοντας εκεί το 3% του εισοδήματός του. Αλλοτε τα έσοδα ήταν εντυπωσιακά (σύμφωνα με σχετική μελέτη, το 1992 οι καθολικοί ενισχύθηκαν με 8,7 δισ. μάρκα και οι προτεστάντες με 8,5 δισ. Εσχάτως, όμως, εκφράζονται φόβοι ότι η οικονομική κρίση θα αυξήσει τον αριθμό των... αθέων.

* Ιταλία: Στη χώρα που δεσπόζει η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία το σύνταγμα (1948) κατοχυρώνει την ίση μεταχείριση όλων των θρησκευμάτων και με μεταγενέστερη συμφωνία Κράτους-Αγίας Εδρας (1984) καταργήθηκε ο καθολικισμός ως επίσημη θρησκεία. Η οικονομική στήριξη γίνεται, πάλι, μέσω του προαιρετικού «εκκλησιαστικού φόρου»:

* Ισπανία: Το σύνταγμα του 1978 ορίζει ότι «δεν υπάρχει επίσημο θρήσκευμα», ενώ η συνεργασία μεταξύ της κρατικής διοίκησης και των διαφόρων δογμάτων θεσπίσθηκε το 1980 με νόμο. Την ίδια χρονιά υιοθετήθηκε το γερμανικό και ιταλικό μοντέλο στη χρηματοδότηση.

* Βέλγιο: Το σύνταγμα ορίζει ότι το κράτος είναι ουδέτερο απέναντι σε όλες τις θρησκείες, ενώ στην τροποποίησή του (1993) κατοχυρώθηκε η ισότητα των ενώσεων με θρησκευτικό και φιλοσοφικό περιεχόμενο.

Χρηματοδοτούνται, πάντως, τόσο οι θρησκευτικοί λειτουργοί των πρώτων, όσο και οι εκπρόσωποι των δεύτερων.

* Ιρλανδία: Βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο. Το σύνταγμα δεν προβλέπει επίσημη θρησκεία, οι ιερείς δεν μισθοδοτούνται από το κράτος, αλλά η νομοθεσία επιτάσσει την αρμονία στις σχέσεις κράτους-εκκλησίας.

* Βρετανία-Δανία: Η άρρηκτη σχέση των δύο εξουσιών στην Αγγλία προκύπτει και από το γεγονός ότι διαθέτει δική της επίσημη εκκλησία, την Αγγλικανική, με επικεφαλής τον ίδιο τον μονάρχη! Μεταξύ των προνομίων της είναι η παραχώρηση ακαδημαϊκών εδρών των πανεπιστημίων του Κέμπριτζ και της Οξφόρδης σε κληρικούς. Η οικονομική στήριξη της Εκκλησίας, όσο και των άλλων θρησκευμάτων, περνά μέσα από κρατικό οργανισμό (τον English Heritage Grants) και απολαμβάνει ευνοϊκές φορολογικές ρυθμίσεις.

* Στη Δανία ο βασιλιάς ανήκει στο επίσημο δόγμα και το 11% των εκκλησιαστικών πόρων προέρχεται από τον προϋπολογισμό.

ΜΑΡΙΝΑ ΜΑΝΗ