Ελευθεροτυπία - Για μια ακηδεμόνευτη αυτοδιοίκηση

Εν όψει των Δημοτικών Εκλογών του 2006 η Νέα Δημοκρατία αναζητεί στα «ιστορικά» της αρχεία εκλογικό νόμο με τον οποίο θα επηρεάσει το εκλογικό αποτέλεσμα. Προβλέπει ότι μέχρι τότε θα βαρύνει το κλίμα γι' αυτήν και τρέμει στη σκέψη ότι ο λαός θα έχει τη μεγάλη ευκαιρία να στείλει το μήνυμα-ράπισμα της βαθιάς αντιλαϊκής πολιτικής της. Είναι μακριά από τη νοοτροπία της Ν.Δ. ότι ο κάθε εκλογικός νόμος πρέπει να εκπορεύεται από τη φιλοσοφία που θέλει ανόθευτη και αφαλκίδευτη την έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας. Ειδικότερα, η αυτοδιοίκηση, η οποία αποτελεί θεσμό πρωτογενούς λαϊκής εξουσίας, δεν μπορεί ούτε να ποδηγετείται ούτε να χειραγωγείται. Είναι θεσμός βαθύτατα πολιτικός, αλλά αυτοτελής και αυτοδιοικούμενος, άρα και αυτοπροσδιοριζόμενος. Ενας τέτοιος θεσμός δεν μπορεί να κηδεμονεύεται από καμιά «υπερδύναμη».

Οι τοπικές κοινωνίες έχουν δικαίωμα να επιλέγουν ακηδεμόνευτα τους εκπροσώπους τους, οι δε πολίτες έχουν επίσης δικαίωμα να διεκδικούν με ίσους όρους την τιμή να διοικήσουν τις τοπικές κοινωνίες. Το «αφ' υψηλού» χρίσμα ή «άνωθεν ευλογία» έχει συνήθως ως κριτήριο την εύνοια, η οποία δεν στηρίζεται σε αντικειμενικά και αξιοκρατικά κριτήρια, όπως είναι η ικανότητα, η εντιμότητα, η κοινωνική καταξίωση, η εργατικότητα, στοιχεία τα οποία αποτελούν τις προϋποθέσεις για την ευδοκίμηση μιας δημιουργικής και αποτελεσματικής αυτοδιοίκησης. Δυνάμεις οι οποίες ευφορούνται από αυτές τις γενικές αρχές υπάρχουν σε όλες τις τοπικές κοινωνίες που πρόσκεινται σε όλους τους πολιτικούς χώρους και μπορούν, χάριν του κοινού τοπικού συμφέροντος, υπερπηδώντας κομματικούς φράχτες, να συνυπάρξουν και να συμπράξουν σε κοινή δημοτική δράση με γνώμονα το συμφέρον της τοπικής κοινωνίας.

Είναι γνωστό ότι ο ισχύων νόμος περί εκλογής βουλευτών υπηρετεί το δικομματικό σύστημα. Και η μόνη δυνατότητα να περιοριστεί ο στόχος του είναι η σύμπηξη μιας τρίτης ισχυρής πολιτικής δύναμης, ικανής να αποτελέσει ουσιαστικό ρυθμιστή των εξελίξεων του πολιτικού σκηνικού. Και γίνεται σαφές ότι, με το 42% του νόμου για την Αυτοδιοίκηση, το σύστημα θέλει να επεκτείνει τον ρόλο του δικομματισμού και στο πεδίο της νομαρχιακής και τοπικής αυτοδιοίκησης. Για να παγιωθεί ο απόλυτος δικομματικός έλεγχος του κοινωνικοπολιτικού στάτους σε ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Ετσι όμως δεν μπορεί να γίνεται λόγος για πλουραλιστική δημοκρατία, αλλά για διπολική δημοκρατία και στον χώρο της Αυτοδιοίκησης. Ακόμα και μικρές κοινωνίες «δικομματικοποιούνται». Αυτός είναι ο στόχος του πλαφόν 42% για την εκλογή δημάρχου και νομάρχη από την πρώτη Κυριακή. Εδώ ας μας επιτραπεί μία απόκλιση από τις γενικές αυτές σκέψεις -χωρίς αυτό να σημαίνει απόκλιση και από τη θέση μας, που θέλει ακηδεμόνευτη την Αυτοδιοίκηση: Δεν αντιλαμβανόμαστε τη στάση του ΠΑΣΟΚ απέναντι στη συγκεκριμένη πρόταση. Αλίμονο αν δεν αποτελεί το 42% και δικό του στόχο και μάλιστα λίαν εφικτό, όταν αυτός επιδιώκεται σε ένα αρνητικό για την κυβέρνηση κλίμα από μια αγωνιστική αξιωματική αντιπολίτευση. Να σημαίνει αυτό έλλειψη αυτοπεποίθησης σε έναν προνομιακό χώρο για το ΠΑΣΟΚ; Κρίμα.

Για να επανέλθουμε στις αρχικές μας σκέψεις, πιστεύουμε ότι η Αυτοδιοίκηση πρέπει να αφεθεί ελεύθερη όχι μόνο στη λειτουργία της, αλλά και στην ανάδειξη των οργάνων διοίκησης, αν θέλουμε να είναι αυτοδιοίκηση και όχι ετεροδιοίκηση. Η παρέμβαση είτε με νόμους «διευθέτησης» του εκλογικού δικαιώματος του λαού, είτε με προεπιλογές και χρίσματα προσώπων, χαλιναγωγεί και μπλοκάρει τις ελεύθερες πρωτοβουλίες των τοπικών κοινωνιών, που πρέπει να αντιδράσουν.

Ο πολιτικός χρόνος μέχρι τις δημοτικές εκλογές παρέχει τα περιθώρια στις τοπικές κοινωνίες, ιδιαίτερα τις καποδιστριακές, να αναδείξουν από τους κόλπους τους αυτόνομα και ανεξάρτητα δημοτικά κινήματα με στόχο την ακηδεμόνευτη και ουσιαστική αυτοδιοίκησή τους, μακριά από «φωτισμένους πατερναλισμούς». Να πάρουν τις τύχες τους στα χέρια τους και να ακυρώσουν κηδεμονίες «κεντρικών υπερδυνάμεων», οι οποίες με νοοτροπία «παγκοσμιοποίησης» πιστεύουν ότι τα τοπικά προβλήματα του λαού λύνονται ανάλογα με το χρώμα των αρχόντων και όχι με την ικανότητα, την εντιμότητα και εργατικότητά τους. Ας αφήσουμε στις τοπικές κοινωνίες ανεπηρέαστη τη στοιχειώδη δημοκρατική τους λειτουργία. Μην τους τη στενεύουμε. Δεν είμαστε κηδεμόνες τους για να τους επιβάλλουμε κομματικούς παιδονόμους. Είναι πλέον ενηλικιωμένες.

Ο πολιτικός και κοινωνικός σύνδεσμος «Ο Νικόλαος Ζορμπάς», πιστός στην ακηδεμόνευτη Αυτοδιοίκηση, στηρίζει ανεπιφύλακτα τέτοια κινήματα.

* Πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής, πρόεδρος του πολιτικού και κοινωνικού συνδέσμου «Ο Νικόλαος Ζορμπάς».