Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Πιο πολλές προσδοκίες από Γιώργο

Καμπανάκι για τους δύο μεγάλους

Επιμέλεια: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΙΟΔΡΑΣ

Η φθορά του δικομματισμού που καταγράφηκε στις τελευταίες εκλογές, όχι μόνο δεν αντιστράφηκε μετά τις 16 Σεπτεμβρίου, αλλά ενισχύεται ακόμη περισσότερο, σύμφωνα με τα στοιχεία της δημοσκόπησης της VPRC για την «Κ.Ε.».

Στην έρευνα που έγινε αμέσως μετά την εκλογή αρχηγού στο ΠΑΣΟΚ, σημαντικό τμήμα των ψηφοφόρων και των δυο κομμάτων πιστεύει ότι δεν μπορεί ούτε η κυβέρνηση της Ν.Δ. ούτε πιθανή κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ να δώσουν λύσεις στα προβλήματα.


Η πλειοψηφία επιθυμεί κυβερνήσεις συνεργασίας.

Τα στοιχεία δείχνουν, πάντως, ότι μετά την επανεκλογή του, ο Γ. Παπανδρέου έχει κάπως βελτιώσει την εικόνα του.


*Οσον αφορά την κυβέρνηση, η δυσαρέσκεια είναι έντονη. Η μεγάλη πλειοψηφία πιστεύει ότι δεν τηρεί τις προεκλογικές υποσχέσεις της κι έχει αρνητική γνώμη για την οικονομική της πολιτική.


*Ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται πιο ενισχυμένος μετά τις 11 Νοεμβρίου, αφού ένα σημαντικό ποσοστό των ψηφοφόρων του κόμματός του προσδοκά ότι θα τα πάει καλύτερα στη δεύτερη θητεία του. Περιμένει, ωστόσο, από αυτόν να δώσει βάρος περισσότερο στην ενότητα του κόμματος, αξιοποιώντας τα στελέχη όλων των τάσεων και λιγότερο στην αποσαφήνιση ιδεών και στόχων.


Ιδια γεύση


*Μεγάλο τμήμα των οπαδών του ΠΑΣΟΚ, όμως, (35%) εξακολουθεί να πιστεύει ότι δεν αυξήθηκαν οι πιθανότητές του να κερδίσει τις εκλογές, ενώ ένα 33% προεξοφλεί ότι η κρίση θα συνεχιστεί.

*Το μέτωπο του προέδρου του ΠΑΣΟΚ με τα οικονομικά συμφέροντα δεν φαίνεται να πείθει τους ψηφοφόρους, αφού σ' αυτόν τον τομέα εμφανίζεται να υστερεί, εντυπωσιακά έναντι του Κ. Καραμανλή.


*Ομως, προηγείται με διαφορά του πρωθυπουργού στο ερώτημα «ποιος είναι πιο κοντά στον απλό άνθρωπο», ενώ και στην «καταλληλότητα για πρωθυπουργός» έχει αυξήσει τα ποσοστά του συγκριτικά μ' εκείνα του παρελθόντος.

Τα στοιχεία της μέτρησης:

1 Οι ψηφοφόροι συνεχίζουν με πιο έντονο ρυθμό να χτυπούν καμπανάκι για τα δύο μεγάλα κόμματα, αφού σημαντικές σταθερές του πολιτικού συστήματος, όπως οι ισχυρές μονοκομματικές κυβερνήσεις, φαίνεται πλέον πως δεν θεωρούνται λύση.


*Μόνο το 57% των ψηφοφόρων πιστεύει ότι η κυβέρνηση της Ν.Δ. ή κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ μπορεί να αντιμετωπίσει καλύτερα τα προβλήματα της χώρας.

*Το 39% απαντά «καμία από τις δύο». Επιθυμούν, δε, ακόμη μεγαλύτερη ενίσχυση των μικρών κομμάτων.


2 Στο ερώτημα «ποιο κόμμα θα θέλατε να αυξήσει τη δύναμή του στις επόμενες εκλογές» (δυνατότητα για δύο απαντήσεις) το 21% απαντα η Ν.Δ., το 26% το ΠΑΣΟΚ, το 19% το ΚΚΕ, το 23% ο ΣΥΝ, το 12% ο ΛΑΟΣ, το 5% οι Οικολόγοι, γεγονός που σημαίνει ότι τα μικρά κόμματα, αν διατηρηθεί το σημερινό κλίμα, έχουν ακόμη μεγάλες εκλογικές δεξαμενές.

3 Είναι εξαιρετικά σημαντικό, με αφορμή και τη συζήτηση για τον εκλογικό νόμο, ότι η πλειοψηφία (58%) θεωρεί πως πρέπει το εκλογικό σύστημα να δημιουργεί συνθήκες συνεργασίας, έναντι 31% που πιστεύει ότι πρέπει να βοηθάει στο σχηματισμό ισχυρών κυβερνήσεων.

*Στο ερώτημα μεταξύ ποιων κομμάτων θα μπορούσε να συγκροτηθεί κυβέρνηση συνεργασίας, αξίζει να σημειωθεί ότι το 24% των οπαδών της Ν.Δ. επιθυμεί σύμπραξη με το ΠΑΣΟΚ, το ίδιο ποσοστό με το ΛΑΟΣ, ενώ άλλο ένα 24% δεν απαντά. Μεταξύ των οπαδών του ΠΑΣΟΚ η επιλογή είναι προς τα αριστερά. Το 40% προτιμάει συμμαχία με τον ΣΥΝ και το 11% με τη Ν.Δ.

4 Μπορεί η κυβέρνηση της Ν.Δ. να έχει μόλις δύο μήνες στην εξουσία, όμως η δυσαρέσκεια απέναντί της είναι ευρύτατη.

*Το 64% πιστεύει ότι δεν τηρεί τις προεκλογικές υποσχέσεις της έναντι 30% που έχει την άποψη ότι είναι συνεπής με όσα υποσχέθηκε προεκλογικά. Με την άποψη ότι η Ν.Δ. δεν υλοποιεί όσα υποσχέθηκε προεκλογικά συμφωνεί και το 30% εκείνων που την ψήφισαν.

Οικονομία και Σκοπιανό

* Αρνητική είναι η γνώμη της μεγάλης πλειοψηφίας (64%) για την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης και την άποψη αυτή συμμερίζεται και το 28% των γαλάζιων.

* Αντιθέτως, θετική είναι η πλειοψηφία της κοινής γνώμης (46%) για τους κυβερνητικούς χειρισμούς στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής (έχει παίξει ρόλο και η συμφωνία των κομμάτων πλην ΛΑΟΣ στο Σκοπιανό) έναντι 43%.

5 Η επανεκλογή του Γ. Παπανδρέου στην ηγεσία έχει καλλιεργήσει προσδοκίες στην πλειοψηφία των οπαδών του, μολονότι ένα ποσοστό γύρω στο 30% (δεν ταυτίζεται σ' όλες τις απαντήσεις με το ποσοστό του Ευ. Βενιζέλου) εξακολουθεί να διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις για την πορεία του κόμματος.

* Το 54% των ερωτηθέντων αισιοδοξεί ότι ο Γ. Παπανδρέου θα τα πάει καλύτερα στη δεύτερη θητεία του. Το 6% χειρότερα, ενώ το 35% εκτιμά πως δεν θα αλλάξει κάτι.

* Το ποσοστό αυτό μεταξύ των οπαδών του ΠΑΣΟΚ για μια καλύτερη δεύτερη θητεία εμφανίζει αρκετά πιο υψηλό (79%).

* Παρ' όλα αυτά διατηρούνται οι επιφυλάξεις κατά πόσον ο Γ. Παπανδρέου μπορεί να κερδίσει τις εκλογές. Το 33% θεωρεί ότι το ΠΑΣΟΚ τώρα έχει περισσότερες πιθανότητες και το 42% λιγότερες.

* Μεταξύ των πράσινων ψηφοφόρων το 57% πιστεύει ότι τώρα το κόμμα του έχει περισσότερες πιθανότητες να νικήσει, έναντι ποσοστού 23% που θεωρεί ότι οι πιθανότητες πλέον έχουν μειωθεί.

* Ενα σημαντικό ποσοστό (33%) των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ δεν βλέπει καθόλου καλή τη συνέχεια και πιστεύει ότι η κρίση θα συνεχιστεί έναντι 60% που είναι αισιόδοξο πως θα ξεπεραστεί.

6 Οσο για τα πρόσωπα στα οποία πρέπει να στηριχθεί ο Γ. Παπανδρέου;

Το 61% πιστεύει ότι ο αρχηγός θα εμπιστευθεί στη νέα θητεία του στελέχη όλων των τάσεων και μόλις 13% του ζητεί να στηριχθεί σ' εκείνους που τον στήριξαν στη διάρκεια της εσωκομματικής μάχης.

* Παρότι ο πρόεδρος του κινήματος δίνει έμφαση στην αποσαφήνιση των ιδεών του κόμματος, μόνο το 31% πιστεύει ότι πράγματι είναι αυτή η προτεραιότητα, αφού 51% θεωρεί ότι το βάρος πρέπει να δοθεί στην ενότητα και 12% και στα δύο ταυτόχρονα.

* Η διαδικασία εκλογής δεν άλλαξε δραματικά τη στάση των ψηφοφόρων έναντι του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Στο ερώτημα αν έχει αλλάξει κάτι μετά τις 11 Νοεμβρίου στη στάση των ψηφοφόρων έναντι του ΠΑΣΟΚ, το 17% απαντά ότι αισθάνεται «περισσότερο κοντά», το 11% «λιγότερο κοντά» και το 68% λέει ότι «δεν έχει αλλάξει η στάση του».

Ο ιδανικός ηγέτης

7 Στη σύγκριση Κ. Καραμανλή-Γ. Παπανδρέου ο πρωθυπουργός εξακολουθεί να προηγείται σε επίπεδο ηγετικής εικόνας, μολονότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει βελτιώσει τα ποσοστά του.

* Στο ερώτημα της καταλληλότητας για τη θέση του πρωθυπουργού ο Κ. Καραμανλής συγκεντρώνει το 49% έναντι 33% που συγκεντρώνει ο Γ. Παπανδρέου. Σε μέτρηση της ίδιας εταιρείας στις αρχές Σεπτεμβρίου (στο φουλ της προεκλογικής περιόδου), ο Κ. Καραμανλής συγκέντρωνε το ίδιο ποσοστό κι ο Γ. Παπανδρέου 25%. * Για το 49% ο πρωθυπουργός αντιπροσωπεύει καλύτερα τον τύπο ηγέτη που θέλει, ενώ το ποσοστό για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ είναι 29%.

8 Μολονότι ο Γ. Παπανδρέου έχει κάνει σημαία του την απεξάρτηση της πολιτικής από τα οικονομικά συμφέροντα και τα εξωθεσμικά κέντρα, το 44% εξακολουθεί να πιστεύει στον «Μπαϊρακτάρη» και στις διακηρύξεις περί χτυπήματος των «νταβατζήδων» (την ίδια άποψη έχει και το 25% των οπαδών του ΠΑΣΟΚ) έναντι 24% των ψηφοφόρων που πιστεύει ότι εκείνος που εκφράζει την αυτονομία της πολιτικής είναι ο Γ. Παπανδρέου.

9 Σημαντικό, πάντως, για τον αρχηγό του ΠΑΣΟΚ κρίνεται το εύρημα ότι προηγείται του πρωθυπουργού (44% ο Γ. Παπανδρέου, 28% ο Κ. Καραμανλής) στο ερώτημα «ποιος είναι πιο κοντά στον απλό άνθρωπο». Γεγονός που σημαίνει ότι οι διακηρύξεις για έμφαση στις ανάγκες των πολιτών βρίσκουν απήχηση. (Την αίσθηση ότι ο Γ. Παπανδρέου είναι πιο κοντά στο λαό ασπάζεται και το 21% των οπαδών της Ν.Δ.)

Η ταυτότητα της έρευνας

Εταιρεία: VPRC


Τύπος: Τηλεφωνικές συνεντεύξεις.


Περιοχή: Το σύνολο της χώρας.


Δείγμα: 1005

Χρόνος: 14-16 Νοεμβρίου 2007

ΚΩΣΤΑΣ ΛΑΛΙΩΤΗΣ

«Πολυκομματική κυβέρνηση της κεντροαριστεράς»

συνέντευξη στον ΤΑΣΟ ΠΑΠΠΑ

«Ο δικομματισμός πέθανε, ήρθε η ώρα των κυβερνήσεων συνεργασίας». Στη φράση αυτή συμπυκνώνεται η θέση του Κ. Λαλιώτη που μιλάει για «πολυκομματική κυβερνώσα κεντροαριστερά».

* Ο πρώην γραμματέας του ΠΑΣΟΚ πιστεύει ότι το μήνυμα που έστειλαν οι πολίτες στην πρόσφατη εκλογική διαδικασία υπέρ του Γ. Παπανδρέου «δεν μπορεί να θεωρηθεί συνώνυμο με μία απλή παράταση ή με την παθητική αναμονή για μια δεύτερη ευκαιρία».

* Σε ό,τι αφορά το «ρεύμα» του Ευ. Βενιζέλου, σημειώνει: «Ενα ρεύμα με προτάσεις είναι ευπρόσδεκτο με την προϋπόθεση να μη μετεξελίσσεται ως κόμμα μέσα στο κόμμα».

* Μια εσωκομματική διαδικασία με το χαρακτήρα κομματικού δημοψηφίσματος μπορεί να σημάνει νέο ξεκίνημα;

- Η απάντησή μου είναι κατηγορηματική: «Ναι», μπορεί να σημάνει ένα νέο ξεκίνημα, μία νέα αρχή. Εκατοντάδες χιλιάδες μέλη, φίλοι και ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ με την ενεργό και την αυτοδύναμη παρουσία τους και την ψήφο τους κάνουν πράξη τη συμμετοχή δημοκρατία, την άμεση δημοκρατία, την αδιαμεσολάβητη παρέμβαση των λαϊκών δυνάμεων. Με το παρόν τους ως χειραφετημένοι και αυτεξούσιοι πολίτες θέλουν να δώσουν περιεχόμενο και αξία στην πολιτική, να προασπίσουν την αυτονομία της πολιτικής, να σηματοδοτήσουν μια δυναμική παρέμβαση με παρόν και μέλλον.

* Το μήνυμα των εσωκομματικών εκλογών είναι μια καθαρή εντολή ή απλώς μια «παράταση», μια «δεύτερη ευκαιρία» στον Γιώργο Παπανδρέου;

- Το μήνυμα των 770 χιλιάδων πολιτών συμπυκνώνει πάθος και πόθο για να συνδεθεί η πολιτική με τη ζωή των ανθρώπων, για να συσχετιστεί με τις αγωνίες, τις ανάγκες, τις προσδοκίες και τις απαιτήσεις τους για μια καλύτερη ζωή. Αυτό το μήνυμα σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί συνώνυμο με μία απλή «παράταση» ή με την παθητική αναμονή για μία «δεύτερη ευκαιρία». Η εντολή είναι καθαρή και αδιαπραγμάτευτη για μια νέα και δυναμική αφετηρία του ΠΑΣΟΚ. Είναι μια νέα εντολή προς τον Γ. Παπανδρέου, που δεσμεύει όλους μας για μια νέα πορεία. Για μια νέα εποχή με ριζικές αλλαγές, με εναλλακτικές προτάσεις, με νίκες.

* Είναι δυνατόν όμως αυτή η εντολή να έχει άλλη ερμηνεία από τον Γιώργο Παπανδρέου, άλλη από τον Βαγγέλη Βενιζέλο, άλλη από τον Κώστα Σκανδαλίδη, άλλη από τα άλλα κορυφαία στελέχη;

- Πιστεύω ότι όλοι μας οφείλουμε να είμαστε σοβαροί, νηφάλιοι και ειλικρινείς με αυτογνωσία, με αίσθηση των συλλογικών ευθυνών μας και των ιστορικών υποχρεώσεών μας.

* Πρακτικά, τι σημαίνει αυτό;

- Οφείλουμε πρωταρχικά να σεβαστούμε την ετυμηγορία της Κυριακής. Αυτή η ετυμηγορία έχει θετικές καταγραφές στο πρόσωπο του Γιώργου με τη νίκη του και την επανεκλογή του ως προέδρου. Στο πρόσωπο του Βαγγέλη Βενιζέλου έχει καταγραφεί με το σημαντικό και το δυναμικό ποσοστό του. Και στο πρόσωπο του Κώστα Σκανδαλίδη με τη θετική αναφορά και παρουσία του. Αυτή η ετυμηγορία είναι άρρηκτα δεμένη με την απαίτηση για την ενότητα, την ταυτότητα, τη στρατηγική και την προοπτική του ΠΑΣΟΚ. Είναι άρρηκτα δεμένη με την απαίτηση για τη συνοχή και την ευρύτερη συσπείρωση της δημοκρατικής προοδευτικής παράταξης, για τη νικηφόρα στρατηγική μιας αφυπνισμένης και ριζοσπαστικής κεντροαριστεράς.

* Η επόμενη μέρα θα είναι μια δύσκολη μέρα με διαρκείς εσωκομματικές αναμετρήσεις;

- Η «επόμενη μέρα» είναι μια διαφορετική μέρα χωρίς νικητές και δίχως ηττημένους, χωρίς εσωστρέφειες, άγονες αντιπαραθέσεις και χαρακώματα, δίχως καπετανάτα, αμφισβητήσεις, ρεβανσισμούς και αποκλεισμούς. Η «επόμενη μέρα» είναι η μέρα των γόνιμων συνθέσεων, της συνειδητής ενότητας, της ηθικής και της πολιτικής αλληλεγγύης. Είναι μια άλλη μέρα για το συλλογικό, αξιόμαχο, δημιουργικό και διαχρονικό ΠΑΣΟΚ, που οφείλει να δώσει μάχες μέσα και έξω από τη Βουλή. Που οφείλει να ασκήσει μία αντιπολίτευση παντού. Μια αντιπολίτευση θεσμική, δομική, προγραμματική, ουσιαστική και αποτελεσματική.

* Εχω την εντύπωση ότι κάνετε μια φιλότιμη προσπάθεια να ωραιοποιήσετε καταστάσεις, τη στιγμή που ο Ευ. Βενιζέλος μιλάει για ένα «δυναμικό ρεύμα» και άλλοι απειλούν με διαγραφές...

- Πιστεύω σε ένα ΠΑΣΟΚ ανοιχτό, δημοκρατικό, συλλογικό, που μπορεί από το διάλογο να συνθέτει διαφορετικές απόψεις και να σφυρηλατεί την ενότητά του μέσα από τις διαφορές. Η πίστη μου αυτή δεν είναι μια αφηρημένη ευχή γιατί αναφέρεται σε ένα κεκτημένο, σε ένα καταστατικά κατοχυρωμένο δικαίωμα. Ενα «ρεύμα» με ιδέες, θέσεις και προτάσεις μπορεί να είναι ευπρόσδεκτο με την προϋπόθεση να μη μετεξελίσσεται και να μη λειτουργεί «ως κόμμα, ή ως ξεχωριστή ομάδα, μέσα στο κόμμα».

* Τι επιβάλλεται να γίνει;

- Τώρα είναι η στιγμή να αρνηθούμε τις τρεις βασικές πράξεις της αριθμητικής και να υιοθετήσουμε μόνον την τέταρτη: Είναι η στιγμή να αρνηθούμε την αφαίρεση, τη διαίρεση και να μην επαναπαυτούμε στην πρόσθεση, δηλαδή σε μια αυτάρεσκη ψευδαίσθηση ετερόκλητων αθροισμάτων. Τώρα είναι η στιγμή να κατοχυρώσουμε την μία και μοναδική πράξη που μας χρειάζεται: τον πολλαπλασιασμό των δυνατοτήτων και των δυνάμεών μας.

* Ολοι παραδέχονται ότι το ΠΑΣΟΚ μετά τις εκλογές μπήκε σε μια κρίση εσωστρέφειας και έχασε χρόνο και χώρο. Μπορεί να βρει το βηματισμό του;

- Είναι αλήθεια ότι δύο μήνες περίπου, την πρωτοβουλία των κινήσεων την είχε η Ν.Δ. και τα άλλα κόμματα, το ΚΚΕ, ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΛΑΟΣ.

Τώρα όμως είμαι σίγουρος ότι το ΠΑΣΟΚ, ως συλλογικός σχηματισμός, με προεξάρχοντα τον πρόεδρό του Γιώργο Παπανδρέου και με ξεχωριστές πολύτιμες μονάδες όλα τα κορυφαία στελέχη του, θα αναπτύξει με πολιτικές πρωτοβουλίες και κοινωνικές παρεμβάσεις μια δυναμική και θα ανακτήσει το χαμένο χρόνο και το χαμένο έδαφος. Οφείλουμε να προχωρήσουμε όλοι μαζί, πρόσω ολοταχώς.

* Μέσα σε αυτή την εσωκομματική δίνη, ποια συμβουλή θα δίνατε στον Γιώργο Παπανδρέου, το Βαγγέλη Βενιζέλο και στα άλλα κορυφαία στελέχη;

- Είμαστε μεγάλα παιδιά πια για να δίνουμε ή να δεχόμαστε συμβουλές. Ομως η ερώτηση με βάζει στον πειρασμό για μια απάντηση. Ολοι μας οφείλουμε να ανιχνεύσουμε τους όρους και τα όρια, τη σχέση και το δεσμό ανάμεσα σε δύο λέξεις, στη λέξη «εγώ» και «εμείς». Εάν λύσει κανείς συνδυαστικά τους λογαριασμούς του με αυτές τις δύο λέξεις, μπορεί να νιώθει κάθε φορά απελευθερωμένος από διάφορα στερεότυπα, που μετατρέπουν τις ευγενείς, θετικές και δημιουργικές φιλοδοξίες σε μίζερες ματαιοδοξίες. Οι πολιτικοί οφείλουν να αντλήσουν διδάγματα από τους ορειβάτες.

* Δηλαδή;

- Ολοι θέλουν να φτάσουν στην κορυφή. Ομως οφείλουμε όλοι να ξέρουμε ότι στην κορυφή πάντα φθάνεις μαζί με άλλους άξιους και ικανούς και ποτέ μόνος σου. Αλλά και για να παραμείνεις στην κορυφή πάλι πρέπει να είσαι μαζί με άλλους άξιους και ικανούς.

* Μετά τις εκλογές οι αντιπαραθέσεις, εντός και εκτός του ΠΑΣΟΚ, έχουν αναφορές στη Medioκρατία, στο σύνδρομο του καθεστωτισμού. Διαβάζοντας το βιβλίο σας, την «Πυξίδα», διαπιστώνω ότι για όλα αυτά έχετε εκτενείς αναλύσεις πολλά χρόνια πριν.

- Βεβαίως, νιώθω μια πολιτική δικαίωση και μια ιδιαίτερη χαρά γιατί πολλές «αιρετικές» θέσεις μου έχουν γίνει πια κυρίαρχες. Δεν σου κρύβω, όμως, ότι νιώθω και μια πίκρα γιατί έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος. Ομως, κάλλιο αργά παρά ποτέ. Γι' αυτό, εκτός από το βιβλίο «Η πυξίδα», πρέπει να διαθέτουμε και το σύστημα GPS. Ετσι, μπορούμε να δούμε τη διαχρονική διαδρομή του ΠΑΣΟΚ και της κεντροαριστεράς σε μια δυναμική αφύπνιση στο παρόν και με μια δυναμική προβολή στο μέλλον. Ετσι, μπορούμε να συνδιαμορφώσουμε τη «μνήμη του μέλλοντος» και να διασφαλίσουμε μια νέα και ασφαλή πορεία με ευοίωνη προοπτική. Εστω και την ύστατη στιγμή μπορούμε να δώσουμε το «φιλί της ζωής» στο κίνημα, την παράταξη και την κεντροαριστερά. Είναι σίγουρο ότι εάν δεν τολμήσουμε εμείς, θα τολμήσουν κάποιοι άλλοι είτε εν ονόματί μας, είτε ερήμην μας, είτε απέναντί μας.

* Οι μελλοντικές εξελίξεις θα επηρεαστούν από το δικομματικό ή το διπολισμό;

- Ο δικομματισμός και ο διπολισμός είναι δύο λέξεις με ιδιαίτερη φόρτιση, που παραπέμπουν σε δύο διαφορετικές στρατηγικές προτάσεις για τις πολιτικές, τις κοινωνικές και τις εθνικές εξελίξεις. Ο μεταπολιτευτικός κύκλος του 1974, που σηματοδοτήθηκε με το δικομματισμό, με τις μονοκομματικές κυβερνήσεις, με τις εναλλαγές της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, ουσιαστικά έχει κλείσει.

* Και ποιος κύκλος ανοίγει;

- Τώρα πια διανύουμε ένα νέο ιστορικό κύκλο στον 21ο αιώνα, που πρέπει να έχει ως συστατικό στοιχείο το διπολισμό και όχι το δικομματισμό. Οι κυβερνήσεις συνεργασίας συνάδουν και αντιστοιχούν περισσότερο τόσο με τη συνθετότητα και την προοπτική των σύγχρονων κοινωνιών όσο και με τις απαιτούμενες ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές συναινέσεις για τη διακυβέρνησή τους. Αυτή τη θέση την έχω εκφράσει εδώ και πολλά χρόνια με επιχειρήματα και με προτάσεις για διάλογο, για συνεργασίες, για προγραμματικές συγκλίσεις, για κυβερνήσεις συνεργασίας.

* Δεν έχει, όμως, προχωρήσει η υπόθεση...

-Οι προγραμματικές συγκλίσεις μαζί με τις αντίστοιχες και αναγκαίες πολιτικές και κοινωνικές διεργασίες αποτελούν τη «λυδία λίθο» για να οδηγηθούμε στη σύγχρονη, ριζοσπαστική, πλειοψηφική, πολυκομματική κεντροαριστερά. Γι' αυτό απαιτείται να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο σχέσεων εμπιστοσύνης των δυνάμεων της κεντρο-αριστεράς και μια κουλτούρα συνεργασίας με κοινές πρωτοβουλίες και κοινές δράσεις, με μακρόπνοη αλληλεγγύη και προοπτική. Αυτή η πρόταση είναι δραματικά επίκαιρη για όλες τις συνιστώσες μιας μεγάλης, πολύχρωμης και πολυφωνικής κεντροαριστεράς και έχει ως αποδέκτες τα κόμματα, τις πολιτικές κινήσεις, τα κοινωνικά κινήματα και τα πρόσωπα, που οριοθετούνται σε αυτό τον ευρύτατο χώρο. Η πολυκομματική κυβερνώσα κεντρο-αριστερά σε πολλές χώρες της Ευρώπης είναι μια πραγματικότητα. Γιατί να μην προχωρήσουμε και στην Ελλάδα;

* Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται διχασμένο για την πορεία, του εάν θα προχωρήσει προς το κέντρο ή προς τα αριστερά...

- Εχω τη γνώμη ότι τα ρητορικά διλήμματα και οι σχηματικές και ανέξοδες απαντήσεις μάς παγιδεύουν και μας καθηλώνουν. Και το χειρότερο, μπορεί να μας θέσουν σε μια ιδιότυπη ομηρία και εξάρτηση από το πώς θα μας βαθμολογούν είτε η Ν.Δ., είτε ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ, είτε διάφοροι επικοινωνιολόγοι, δημοσκόποι και δημοσιογράφοι. Πιστεύω ότι το ΠΑΣΟΚ για να αποκτήσει ξανά την πρωτοβουλία των κινήσεων και την κεντρική θέση στο πολιτικό σύστημα, οφείλει να επανασυνδεθεί οργανικά με την ευρύτερη δημοκρατική παράταξη: Να οικοδομήσει ξανά έναν ευρύτατο ζωτικό χώρο για μια νέα κοινωνική συμμαχία και συμπαράταξη, με τη συντριπτική κοινωνική πλειοψηφία, με τους σύγχρονους μη προνομιούχους μιας αντεστραμμένης κοινωνίας των 2/3. Μόνον έτσι το κίνημά μας είναι δυνατόν να θεμελιώσει ξανά την ιδεολογική ηγεμονία και την προγραμματική δεσπόζουσα θέση του τόσο στο κέντρο του πολιτικού, κοινωνικού και αξιακού φάσματος όσο και στους προσανατολισμούς της ριζοσπαστικής κεντροαριστεράς και της δημοκρατικής αριστεράς. Μόνον έτσι μπορεί να χαράξει νέους δρόμους νίκης και ελπίδας για τον ελληνισμό, αφήνοντας τα θετικά αποτυπώματά του και στο νέο ιστορικό κύκλο του 21ου αιώνα.