Ελευθεροτυπία - Διπλωματία αγωγών υπό πίεση

Δίπλα σε Καραμανλή και Ερντογάν θα φωτογραφηθεί σήμερα στα εγκαίνια του ρωσικού αγωγού και ο αμερικανός υπουργός Ενέργειας.

Η παρουσία -και μάλιστα εκτάκτως- του υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ Σ. Μπόντμαν στον Εβρο, δίπλα στον Κ. Καραμανλή και στον Τ. Ερντογάν στα εγκαίνια του αγωγού που θα μεταφέρει αέριο από το Αζερμπαϊτζάν στην Τουρκία κι από εκεί στην Ελλάδα, με σχέδιο επέκτασης προς Ιταλία, κάθε άλλο παρά τυπική μπορεί να θεωρηθεί.

Ο αμερικανός υπουργός (που μεταφέρει και σχετική επιστολή του Τζ. Μπους) κάνει αυτό το ταξίδι-αστραπή για να στείλει ένα ισχυρό μήνυμα: αυτές τις συνεργασίες απλώς τις «ευλογούμε». Είμαστε αντίθετοι, όμως, στις πολλές δουλειές με τη Μόσχα...

1 Η Ουάσιγκτον δεν έκρυψε ποτέ την αντίθεσή της στην ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία, ούτε και την εύνοιά της προς εναλλακτικούς δρόμους αερίου και πετρελαίου, οι οποίοι θα παρακάμπτουν τις ρωσικές πηγές ενέργειας, ακολουθώντας εκείνους που ξεκινούν κυρίως από το Αζερμπαϊτζάν και το Καζακστάν.

Κι αυτό γιατί εκεί όχι μόνο οι κυβερνήσεις είναι πιο φιλικές προς τις ΗΠΑ αλλά και διότι έχουν ήδη εγκατασταθεί αμερικανικές εταιρείες.

Το ρωσικό πόκερ

*Η αμερικανική στρατηγική, λοιπόν, περιπλέκει κατά πολύ τα σχέδια της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία έχει να αντιμετωπίσει, από την άλλη πλευρά, και το «σκληρό πόκερ» της Ρωσίας, η οποία επιθυμεί να περιορίζει τη συμμετοχή των εταίρων της (και της Αθήνας) σε όσο το δυνατόν χαμηλότερα ποσοστά στις διμερείς ή πολυμερείς ενεργειακές συνεργασίες.

2 Ο αγωγός που εγκαινιάζεται σήμερα θα μεταφέρει αζέρικο αέριο μέσω Τουρκίας στη Θράκη και στη συνέχεια θα επεκταθεί στην Ηπειρο, απ' όπου θα καταλήγει στο Οτράντο της Ιταλίας. Ταυτόχρονα, όμως, βρίσκεται στα σκαριά κι ένας άλλος αγωγός (αερίου κι αυτός), κατά κάποιο τρόπο ανταγωνιστικός του πρώτου: είναι ο επονομαζόμενος «South Stream», που θα ξεκινάει από τη Ρωσία, θα περνάει από τη Μαύρη Θάλασσα, τη Βουλγαρία, την Ελλάδα και θα καταλήγει κι αυτός στην Ιταλία.

*Η ανακοίνωση για τη δημιουργία αυτού του αγωγού (στον οποιο πρωταγωνιστικό ρόλο θα έχουν η ρωσική Gazprom και η ιταλική ΕΝΙ) είχε γίνει με κοινή δήλωση Πούτιν-Καραμανλή τον Ιούνιο του 2007 στην Κωνσταντινούπολη και είχε εξαρχής προκαλέσει την έντονη ενόχληση των Αμερικανών.

*Από τότε τα πράγματα προχώρησαν με αργούς ρυθμούς, όχι μόνο λόγω των αντιδράσεων του υπερατλαντικού παράγοντα. Οι Ρώσοι θέλουν τον απόλυτο έλεγχο του αγωγού, ενώ η ελληνική πλευρά επιθυμεί τον έλεγχο του κομματιού που θα περνάει από το ελληνικό έδαφος. Μεταξύ των δύο μελλοντικών συνεταίρων έγιναν αρκετές συναντήσεις, με σημαντικότερη εκείνη στις 3 Αυγούστου, στην οποία μετείχαν από ελληνικής πλευράς ο τότε υπουργός Ανάπτυξης Δ. Σιούφας και ο γ.γ. του υπουργείου Ν. Στεφάνου, ο άνθρωπος που είχε ρόλο-κλειδί σ' όλες τις διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα για θέματα ενεργειας.

Παζάρι στα ποσοστά

*Και οι δυο πλευρές επιμένουν στις θέσεις τους κι άκρη ακόμη δεν έχει βρεθεί, αφού και ο νέος υπουργός Ανάπτυξης Χ. Φώλιας δεν είναι τόσο «μέσα στα πράγματα» όσο ο προκάτοχός του στο υπουργείο.

3 Εμπλοκή, ωστόσο, δεν υπάρχει μόνο στο σχεδιαζόμενο νέο αγωγό αερίου. Ακόμη και ο πολυσυζητημένος αγωγός πετρελαίου Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη έχει βραχυκυκλώσει, αφού τα παζάρια συνεχίζονται:

*Στην νέα κοινή εταιρεία η ρωσική πλευρά έχει συμφωνηθεί να διαθέτει την πλειοψηφία (το 51%), η βουλγαρική το 24,5% και η κοινοπραξία των ελληνικών εταιρειών το 23,5% (το 1% έχει το ελληνικό Δημόσιο).

*Το θέμα των ποσοστών φαινόταν να έχει τελειώσει, όταν η Μόσχα δήλωσε ξαφνικά ότι δεν μπορεί να προμηθεύει εκείνη όλο το πετρέλαιο που θα περνάει από τον αγωγό και ότι θα πρέπει να αναζητηθούν κι άλλες πηγές, προκειμένου να υπάρχουν κέρδη στην τριμερή επιχείρηση.

*Η αναζήτηση γίνεται προς την πλευρά του Καζακστάν, όπου όμως πρωταγωνιστεί... η αμερικανική Chevron.

Επιχειρείται, λοιπόν, να γίνει αύξηση κεφαλαίου της διεθνούς εταιρείας στην οποία θα μετέχουν πλέον η Chevron αλλά και η καζακική Kaz Mynai, παίρνοντας ποσοστά από την βουλγαρική και την ελληνική πλευρά. Ετσι, μπαίνουν κατά κάποιον τρόπο και οι ΗΠΑ στο παιχνίδι.

*Το θέμα εξετάστηκε την προηγούμενη Παρασκευή, σε ταξίδι αστραπή που πραγματοποίησε ο Χ. Φώλιας στη Μόσχα, όπου συναντήθηκε με τον ρώσο ομόλογο του Β. Χριστένκο.

Ο κ. Φώλιας θα τα πει σήμερα κατ' ιδίαν και με τον αμερικανό υπουργό Σ. Μπόντμαν, ενώ η επόμενη κίνηση στο τρίγωνο Ουάσιγκτον-Αθήνας-Μόσχας θα είναι η προγραμματισμένη επίσκεψη του Κ. Καραμανλή στη ρωσική πρωτεύουσα στις 18 Δεκεμβρίου.

4 Η κυβέρνηση προσπαθεί να κρατήσει μια δύσκολη ισορροπία μεταξύ πολιτικών και οικονομικών κέντρων με κριτήρια κέρδους, αλλά και εξυπηρέτησης συμμαχιών.

Ετσι, αποτελεί επιλογή της η συνεργασία στο «ενεργειακό παιχνίδι» με τους Ρώσους, ώστε να κερδίσει πόντους στη γεωστρατηγική σκακιέρα, μέσω των αγωγών ενέργειας. Από την άλλη, όμως, η Αθήνα έχει ανάγκη τους Αμερικανούς σε άλλα σημαντικά θέματα διπλωματικών συσχετισμών, με κυρίαρχο, το Σκοπιανό.

*Ετσι, μέχρι στιγμής η ελληνική πλευρά δείχνει να πατά σε δυο βάρκες, διεκδικώντας μπίζνες με τη Μόσχα αλλά μη ρισκάροντας και τη στήριξη της Ουάσιγκτον στη διεθνή σκηνή. Με άλλα λόγια, ο κίνδυνος δύο φίλοι και υποψήφιοι συνέταιροι της Αθήνας να μετατραπούν σε αντιπάλους της δεν είναι ανύπαρκτος...