Ελευθεροτυπία - Πάντα παρών και πάντα φιλόδοξος...

Ούτως ή άλλως δεν έκρυψε ποτέ τις φιλοδοξίες του και από νωρίς άρχισε να βάζει τις δικές του «υποθήκες» για το μέλλον, σε μια πολιτική διαδρομή που ξεκίνησε όταν ο καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου βρέθηκε στο πλευρό του Ανδρέα Παπανδρέου σε μια δύσκολη για τον τελευταίο περίοδο, εκεί, λίγο πριν-λίγο μετά το «βρώμικο '89».

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι από τον Σεπτέμβριο του 2001, μιλώντας στην «Καθημερινή», ο Β. Βενιζέλος εξέφρασε, επί της ουσίας, τη φιλοδοξία του να διεκδικήσει τη θέση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ στη «μετά Σημίτη» εποχή.

Στην ίδια εκείνη συνέντευξη είχε αφήσει αιχμές για τον πιθανότερο «συνυποψήφιό του», Γ. Παπανδρέου, τότε υπουργό Εξωτερικών. Ο κ. Βενιζέλος υπογράμμιζε ότι «η καταγωγή, και άρα η άμεση ή έμμεση επίκλησή της, δεν μπορεί να είναι πλεονέκτημα ούτε μειονέκτημα. Ο καθένας μπορεί να κρίνεται με βάση τα πραγματικά και όχι τα συμβολικά στοιχεία της προσωπικότητάς του».

Τον Δεκέμβριο του 2003, ενώ «παίζει» το θέμα της διαδοχής του Κ. Σημίτη και ο Γ. Παπανδρέου δηλώνει ότι δεν θα αποφύγει να αναλάβει τις ευθύνες του, ο Β. Βενιζέλος, ερωτηθείς από τους κοινοβουλευτικούς συντάκτες για αν θα είναι παρών στις εξελίξεις, απαντάει με τον δικό του «βενιζελικό» τρόπο: «Οταν σε χρειάζονται, και απών να είσαι σε φωνάζουν. Και να λες ότι είσαι παρών, αν δεν σε χρειάζονται, δεν σε φωνάζουν».

Αρχηγικό προφίλ

Στα χρόνια που ακολούθησαν και αφότου ο Γ. Παπανδρέου διαδέχτηκε στην προεδρία τον Κ. Σημίτη, ο Β. Βενιζέλος, αν και το αρνιόταν λεκτικά, οικοδομούσε με τον τρόπο του ένα, ας το πούμε, αρχηγικό προφίλ. Οι σχέσεις των δύο ανδρών πέρασαν πολλές διακυμάνσεις. Ο ίδιος ο κ. Βενιζέλος, ενώ στο παρελθόν τις χαρακτήριζε «άριστες», το 2006 τις χαρακτήρισε (απλώς) «πολιτικά υπεύθυνες».

Δεν ήταν σίγουρα τυχαίο ότι τον Ιανουάριο του 2006, τη στιγμή που ο Γ. Παπανδρέου συνιστούσε στα στελέχη του κόμματός του να μη σπεύσουν να απαντήσουν στις προτάσεις του Κ. Καραμανλή για την αναθεώρηση συνταγματικών διατάξεων, ο Β. Βενιζέλος δεν τον άκουσε. Βγήκε και απάντησε στον πρωθυπουργό σημείο προς σημείο.

Θεωρώντας, και ενδεχομένως σωστά, ότι κινείται σε «δικό του γήπεδο» στη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, διατύπωσε τη δική του άποψη, που διέφερε απ' αυτήν του Γ. Παπανδρέου για συγκεκριμένες διατάξεις: Για το άρθρο 16 για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, για το ζήτημα της ίδρυσης Συνταγματικού Δικαστηρίου, για το θέμα της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας άμεσα από το λαό.

Τη διαφωνία του είχε εκφράσει επίσης και το 2004, με το περιεχόμενο των 8 σημείων-προτάσεων του Γ. Παπανδρέου για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Είχε σχολιάσει τότε ότι κάποιες από τις προτάσεις αυτές ισχύουν ήδη με νόμους του ΠΑΣΟΚ και άλλες προσκρούουν στο Σύνταγμα.

Οι σπουδές του, η ρητορική του δεινότητα, οι γρήγορες ατάκες του, όταν χρειάζεται, και το μυαλό του ήταν πάντα ανάμεσα στα «όπλα του».

Ο κ. Βενιζέλος σπάνια αφήνει κάτι να πέσει κάτω, να περάσει έτσι: Την επομένη της δήλωσης του Γ. Παπανδρέου, το 2006, ότι δεν θα ανεχθεί λογικές που κατακερματίζουν το ΠΑΣΟΚ και δημιουργούν φέουδα, οικόπεδα και προσωπικές αντιλήψεις, ο Β. Βενιζέλος σπεύδει να απαντήσει: «Το ΠΑΣΟΚ δεν κληρονομείται». Με μια φράση, δηλαδή, που θες δεν θες συνειρμικά σε παραπέμπει στη σχέση του Γ. Παπανδρέου με τον ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ.

«Από την κοινωνία»

«Εχω τα μισά χρόνια από τον Γιώργο στην πολιτική», ήταν η δήλωση του Β. Βενιζέλου όταν ρωτήθηκε τον Μάιο του 2007 αν τον αφορά η αποστροφή του Γ. Παπανδρέου περί κουρασμένων προσώπων, που έχουν προσβληθεί από το σύνδρομο της μονιμότητας. Εσπευσε δε να επισημάνει τότε με νόημα: «Εχω το προνόμιο να προέρχομαι από την κοινωνία και όχι από τους κομματικούς μηχανισμούς».

Ενα άλλο στοιχείο που αναγνωρίζουν κάποιοι στον Β. Βενιζέλο είναι η ψυχραιμία του. Αυτόπτες μάρτυρες θυμούνται πως όταν εγκλωβίστηκε, τον Μάιο του 2005, από φοιτητές και αντιεξουσιαστές στην αίθουσα Γκίνη στο Πολυτεχνείο, ήταν αυτός από τους παρευρισκόμενους, πολιτικούς και μη, που ανέλαβε το ρόλο του «εκπροσώπου». Απαντούσε στις ερωτήσεις των καταληψιών και κινούνταν με άνεση και χωρίς άγχος.

Ο κ. Βενιζέλος συνηθίζει να λέει ότι «το ΠΑΣΟΚ είναι σαν ένα ποδήλατο. Πρέπει να κάνεις συνεχώς πεντάλ για να διατηρήσεις την πλειοψηφική σου δυναμική». Στο ποδήλατο το θέμα είναι και να ισορροπείς, ενώ στην πολιτική δεν ωφελεί πάντα, θα προσθέταμε εμείς.

Ο ίδιος έχει δεχτεί κάποιες φορές κριτική ότι «ισορροπεί» για τους δικούς του λόγους. Θυμούνται πως ενώ ασκούσε κριτική στο κόμμα του για το θέμα των ταυτοτήτων και της κατάργησης της αναγραφής του θρησκεύματος σ' αυτές και μιλούσε για λάθος χειρισμό, δεν βγήκε να πει μια κουβέντα όταν ο Χριστόδουλος κατηγορούσε ως γραικύλους τους πολιτικούς, όταν ύψωνε τα λάβαρα στις λαοσυνάξεις, ακόμη και όταν συμπατριώτες του έκαιγαν τα βιβλία του Μίμη Ανδρουλάκη.

Σε κάποια συνέντευξή του το 2004, ο κ. Βενιζέλος σημείωνε για το ζήτημα των ταυτοτήτων: «Κάναμε λάθος χειρισμό. Ο Σημίτης έπρεπε να φέρει νόμο στη Βουλή, αντί να βάλει τον Σταθόπουλο και να κάνει διάλογο με την Εκκλησία. Είμαι βέβαιος ότι η Εκκλησία θα το δεχόταν. Αλλά δεν μπορείς να αγνοείς τον αρχιεπίσκοπο και να τον μειώνεις έτσι. Ο Χριστόδουλος στο ζήτημα του χειρισμού είχε απόλυτο δίκιο. Το ΠΑΣΟΚ πλήρωσε τον προτεσταντισμό του Σημίτη».

Σκοπιμότητες

Πίσω από τη στάση του αυτή κάποιοι διέκριναν μικροπολιτικές σκοπιμότητες και του καταλόγιζαν πως δεν θέλει να «χαλάσει» τις καλές σχέσεις του με την Εκκλησία στην περιφέρειά του.

Οσον αφορά, πάντως, το χωρισμό Εκκλησίας-Κράτους τον Φεβρουάριο του 2005, έλεγε ότι έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για την οριοθέτηση των σχέσεων για έναν αμοιβαίο και επωφελή χωρισμό, έτσι ώστε η Εκκλησία να στραφεί στην πνευματικότητά της.

Οπαδός του όλου ΠΑΣΟΚ και όχι επιμέρους εκδοχών του δήλωνε όλα αυτά τα χρόνια ο κ. Βενιζέλος. Το 2005 μάλιστα επισήμανε σε κάποια του συνέντευξη: «Δεν δήλωσα ποτέ ούτε εκσυγχρονιστής ούτε προεδρικός ούτε νεοπροεδρικός», ενώ ενδιαφέρον έχει και η αποστροφή του ότι «δεν αρκεί μόνο η δημοφιλία για να γίνει κανείς αρχηγός, γιατί η δημοφιλία σε καθοδηγεί και σε ευνουχίζει».

Φαίνεται να... ψηφίζει «δικομματισμό», υποστηρίζοντας ότι είναι «στοιχείο σταθερότητας του πολιτικού συστήματος», ενώ θεωρεί ότι το βασικό πρόβλημα είναι η πολιτική υποαντιπροσώπευση της κοινωνίας.

Το αν βιάστηκε ή όχι να πει το ηχηρό «παρών» το βράδυ των εκλογών με εκείνη την εμφάνιση στο Ζάππειο, μένει να αποδειχθεί.

Δεν μπορεί να μη θυμηθεί κάποιος, πάντως, πως είχε εκπέμψει σχεδόν από το 2005 το μήνυμα: «Ο Γιώργος θα έχει τις ευκαιρίες του, ελπίζω να μη χρειαστεί πολλές».