Ελευθεροτυπία - Από το 1989 «μαζί», από προχθές απέναντι

Ιστορικό όνομα και διαδρομή έχει μόνον ο ένας, ο άλλος -επίδοξος διάδοχός του- έτυχε να ονομάζεται Βενιζέλος. Ο Γιώργος Παπανδρέου, γιος του Ανδρέα και εγγονός του Γεωργίου Παπανδρέου, έχει βιώματα από την ιστορική αυτή οικογένεια, έζησε τις περιπέτειες και τις στιγμές δόξας της και το 2004 ανέλαβε τις τύχες του κόμματος που ίδρυσε ο πατέρας του, ακριβώς χάρη στο όνομά του. Η ειρωνεία της τύχης θέλησε να παραλάβει το δαχτυλίδι της διαδοχής από τον πολιτικό αντίπαλο του πατέρα του, τον Κώστα Σημίτη.

«Κέντρο»

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος προέρχεται από αστική, αλλά καθόλου ιστορική, οικογένεια της Θεσσαλονίκης. Από τα φοιτητικά του χρόνια εντάχθηκε στο χώρο του λεγόμενου «Κέντρου» και στην αρχή της Μεταπολίτευσης συμφοιτητές του τον θυμούνται να καταφέρεται εναντίον του νεόκοπου τότε ΠΑΣΟΚ. Στα 27 του χρόνια εντάχθηκε στο κλαμπ των καθηγητών πανεπιστημίου και το 1989 στο πλευρό του διωκόμενου τότε Ανδρέα Παπανδρέου.

Από τότε η πορεία του «Γιώργου» και του «Βαγγέλη» ήταν παράλληλη μέσα στο ΠΑΣΟΚ, χωρίς ιδιαίτερες συγκρουσιακές εξάρσεις. Η πρώτη τους ουσιαστική διαφοροποίηση ήταν το 1996, όταν ο Γιώργος Παπανδρέου στήριξε την υποψηφιότητα Σημίτη και ο Ευάγγελος Βενιζέλος εκείνη του Ακη Τσοχατζόπουλου. Ωστόσο και οι δύο στη συνέχεια έγιναν υπουργοί στις κυβερνήσεις Σημίτη. Ο Γιώργος διακρίθηκε στο υπουργείο Εξωτερικών και ποτέ δεν δημιούργησε πρόβλημα στον τότε πρωθυπουργό. Δεν ισχύει το ίδιο για τον Βενιζέλο, ο οποίος έμεινε έξω από κυβερνήσεις του, πήγε κόντρα στον τότε πρωθυπουργό στο θέμα των ταυτοτήτων, αλλά ποτέ δεν διέκοψε τους διαύλους επικοινωνίας μαζί του.

Οι πρώτες «υποψίες» για τον ηγετικό βηματισμό τού Γιώργου διατυπώθηκαν σε ανύποπτο χρόνο, ήδη από το 1996, όταν κυκλοφόρησε ότι είχε συνάψει άτυπη συμφωνία με τον τότε πρωθυπουργό για τη μετά Σημίτη περίοδο. Ο κ. Βενιζέλος διατύπωνε τις ηγετικές του φιλοδοξίες υπό μορφήν αφορισμών ή παραπέμποντας σε μύθους. «Ο κάθε καλλιτέχνης διεκδικεί έναν μεγαλύτερο ρόλο. Αρκεί να έχει το ταλέντο» είχε πει το 2000 σε συνέντευξή του στην «Ε». Και όταν είχε ερωτηθεί αν εκείνος βιάζεται ή αν έχει καιρό μπροστά του να διεκδικήσει την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, είχε παραπέμψει σε έναν μύθο του Αισώπου. Για κάποιον που έμεινε ανύπαντρος, ενώ επί χρόνια του λέγανε ότι «ήρθε η ώρα του» να παντρευτεί κι αυτός απαντούσε «ούπω καιρός». Και όταν κατάλαβε ότι γέρασε, έπαψε να λέει «ούπω καιρός» και είπε το εξαιρετικά θλιβερό αλλά και ακριβές «ουκ έστι καιρός». «Δεν ξέρεις πώς έρχονται τα πράγματα στη ζωή και στην Ιστορία» είχε πει. Πολλά χρόνια αργότερα, όταν αρχηγός του ΠΑΣΟΚ ήταν ήδη ο Γιώργος Παπανδρέου, ο Βενιζέλος φέρεται ειπών σε πολιτικό παράγοντα: «Εγώ υπουργός δεν ξαναγίνομαι. Για τελευταία φορά έγινα υπουργός στην κυβέρνηση Σημίτη».

Οι δρόμοι Παπανδρέου - Βενιζέλου πήγαν να διασταυρωθούν το 2004, αλλά τότε το άστρο του πρώτου ήταν πολύ δυνατό και ο δεύτερος απέφυγε να το κοιτάξει κατευθείαν. Ο Σημίτης αποχώρησε βλέποντας την εκλογική ήττα να έρχεται και «επέλεξε να συνεννοηθεί» με τον Γιώργο, χρίζοντάς τον στην ουσία διάδοχό του. Δεν ήταν ό,τι δημοκρατικότερο, αλλά όλοι αναγνωρίζουν ότι, όπως και να γινόταν η διαδικασία, πάλι ο Γιώργος θα εκλεγόταν αρχηγός. Ο Βενιζέλος στην αρχή είχε χαρακτηρίσει «τυχοδιωκτικό» τον τρόπο εκλογής του, αλλά στη συνέχεια δήλωσε «στο πλευρό» του νέου αρχηγού. Δεν μπορούσε να κάνει τίποτα άλλο από το να περιμένει να δοκιμασθεί στις πρώτες εκλογές.

Νέα ήττα

Αυτή η δοκιμή έγινε στις 7 Μαρτίου 2004 και ήταν αποτυχημένη. Ακολούθησε μια νέα ήττα στις ευρωεκλογές, αλλά και πάλι δεν ετέθη θέμα για τον Γιώργο. Είχε το εύλογο περιθώριο ανοχής. Αυτό το εξέφρασε ο Βενιζέλος με τη φράση «ο Γιώργος θα έχει όσες ευκαιρίες ζητήσει, αρκεί να μη χρειασθεί πολλές». Εκτοτε οι δυό τους συμβίωσαν χωρίς ιδιαίτερες συγκρούσεις στο «χαλαρό» σύστημα διοίκησης του κόμματος που είχε εγκαθιδρύσει ο Γιώργος. Μια και μοναδική σύγκρουσή τους, με οξείς χαρακτηρισμούς, καταγράφηκε σε μια κομματική συνεδρίαση. Ο Γιώργος κάποια στιγμή δέχθηκε εισηγήσεις να διαγράψει τον Βενιζέλο σε μια επίδειξη πυγμής, για να θέσει τέρμα στην αμφισβήτησή του, αλλά δεν το έκανε. Ηταν φανερό ότι η επόμενη σύγκρουσή τους θα γινόταν μετά τις εκλογές.

Με οποιοδήποτε αρνητικό εκλογικό αποτέλεσμα ο Βενιζέλος ήταν αποφασισμένος να θέσει θέμα ηγεσίας. Στη Χαριλάου Τρικούπη έκαναν άλλους υπολογισμούς. Ακόμη και όσοι δεν διατηρούσαν ελπίδες για νίκη, πίστευαν ότι μια ήττα με μικρή διαφορά θα περνούσε ανώδυνα, καθώς το εγχείρημα Βενιζέλου δεν θα συναντούσε αρκετούς υποστηρικτές. Ολα αυτά ανατράπηκαν μόλις οι πίνακες του υπουργείου Εσωτερικών έδειξαν «ΠΑΣΟΚ 38%». Τα υπόλοιπα είναι πολύ πρόσφατα και γνωστά.

Τώρα οι πορείες των δύο δεν είναι πια παράλληλες. Συναντήθηκαν στο σημείο που ξέσπασε μια προαναγγελθείσα σύγκρουση. Το αύριο θα είναι εντελώς διαφορετικό και για τους δύο.