Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

Στεντόρεια σιωπή

Του ΓΡΗΓΟΡΗ ΡΟΥΜΠΑΝΗ

Καθώς ο συναισθηματισμός των πρώτων ωρών από την ήττα παραμερίζεται (συχνά πρωτόγνωρα εξωθεσμικά και βίαια) από την απαίτηση για αλλαγή στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, εκκωφαντική εξακολουθεί να παραμένει η σιωπή των κορυφαίων στελεχών γύρω από τα πολιτικά αίτια που το έφεραν στη σημερινή θέση. Είναι παράλογο να προβάλλονται ως μοναδικά αίτια της εκλογικής -παταγώδους- αποτυχίας η επικοινωνιακή αδυναμία του Γιώργου Παπανδρέου και η απουσία χαρισματικών στελεχών γύρω του. Και να αγνοείται από πολλούς εκ των επικριτών του (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, όπως ο Στέφανος Τζουμάκας) η ουσία και το στίγμα του πολιτικού λόγου του. Κι όμως, η αντιπολίτευσή του ελάχιστα διέφερε από την εφαρμοσμένη κυβερνητική πολιτική της ΝΔ και μόνο ως συμπλήρωμα περιβαλλόταν από την ανάγκη να διατηρηθούν κάποιες κοινωνικές ισορροπίες ή να εξασφαλιστεί στο ελάχιστο η λειτουργία των δημοκρατικών αντιπροσωπευτικών θεσμών. Επί της πολιτικής αυτής επιλογής ούτε μία (η οποία θα άρμοζε στεντόρεια) φωνή δεν ακούστηκε μεταξύ των κορυφαίων. Οχι μόνο τώρα, επί αρχηγίας Γιώργου Παπανδρέου, αλλά και επί πρωθυπουργίας Κώστα Σημίτη, την πολιτική του οποίου το ΠΑΣΟΚ πλήρωσε με παρ' ολίγον ήττα στις εκλογές του 2000 και με καθαρή αποτυχία στις εκλογές του 2004, από την ελάχιστα πιεστική αυθεντική συντηρητική παράταξη. Κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος της περιόδου εκείνης διετέλεσε ο σημερινός πρόεδρος του κόμματος, κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος διετέλεσε και ο σημερινός αντίπαλός του. Στενά συνεργαζόμενοι και ποτέ αντίπαλοι. Αντίπαλοι επίσης δεν υπήρξαν (επί της ουσίας) ούτε ο ένας ούτε ο άλλος απέναντι στη ΝΔ κατά τη συζήτηση για τη νέα συνταγματική αναθεώρηση, από την οποία μάλιστα αιφνιδίως αποχώρησε -χωρίς επαρκώς αιτιολογημένη γνώμη-κάτω από το βάρος των φοιτητικών κινητοποιήσεων ο Γιώργος Παπανδρέου. Χλιαρά αντίπαλο ήταν το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης και στο θέμα της αρπαγής των αποθεματικών των ασφαλιστικών ταμείων με τη μέθοδο των δομημένων ομολόγων, συμπολιτευόμενο στο θέμα της (μη) Ιστορίας της ΣΤ' Δημοτικού, αποκαρδιωτικά αργό στις αντιδράσεις του για την εγκληματική δυσλειτουργία του κρατικού μηχανισμού στην αντιμετώπιση των καταστροφικών πυρκαγιών. Εύλογο είναι λοιπόν να αναμένει ο πολίτης να ανοίξει κάποιος τη συζήτηση επί της ουσίας της πολιτικής του ΠΑΣΟΚ. Αν βεβαίως κάποιο εκ των στελεχών του το θεωρεί απαραίτητο...

Σαν καλλιστεία ή γουέστερν

Κινδυνεύει, λοιπόν, να δημιουργηθεί στις τάξεις της δημοκρατικής παράταξης ο πάλαι ποτέ διχασμός μεταξύ Παπανδρεϊκών και Βενιζελικών; Εστω με ένα Βενιζέλο που ουδεμία σχέση έχει με τον ιστορικό ηγέτη, αλλά φέρει «δανεικό» το όνομά του; Και είναι αυτό που χρειάζεται ο τόπος και η δημοκρατική παράταξη; Η αποτυχία επανάκαμψης του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, και μάλιστα με ένα πολύ κακό αποτέλεσμα, σε συνδυασμό προς τη φουριόζικη και ανυπόμονη εκδήλωση της φιλοδοξίας του Β. Βενιζέλου να καταλάβει την προεδρική θέση του Γιώργου Παπανδρέου και η αναφανδόν στήριξή του από συγκεκριμένα μίντια, δημιουργούν ένα σκηνικό το οποίο επ' ουδενί επιτρέπει στα στελέχη, τα μέλη και τους φίλους του Κινήματος να αποτιμήσουν με νηφαλιότητα τα αίτια της εκλογικής ήττας. Δεν χωράει αμφιβολία ότι ο Γιώργος Παπανδρέου διέπραξε μεγάλα λάθη στη διάρκεια της θητείας του. Ο τρόπος όμως που τον μεταχειρίζονται κάποια στελέχη του και ακούει στη λογική «δρυός πεσούσης πας ανήρ ξυλεύεται», ούτε τους ίδιους τιμά ούτε το κόμμα τους βοηθάει να διατηρήσει την ενότητά του. Και, κυρίως, να ανασυγκροτηθεί και να αναδείξει εκείνον τον ηγέτη που ωθείται από το όραμα να επαναφέρει στο ΠΑΣΟΚ ένα αριστερό κοινωνικό πρόσωπο. Το πρόσωπο που χάθηκε στη διάρκεια της τελευταίας κυβερνητικής θητείας του, ανάμεσα στους διαύλους για την είσοδο στην ΟΝΕ και άλλες μεγάλες προτεραιότητες, αλλά και στις πρακτικές κάποιων στελεχών που γαντζώθηκαν στην εξουσία. Ο τρόπος που κάποιοι πολιτεύονται στο δρόμο για την επαναβεβαίωση του νυν προέδρου ή την ανάδειξη νέου, προσπερνάει τα βαθύτερα αίτια τόσο της ήττας του 2004 όσο και της τωρινής. Θυμίζει κάτι από καλλιστεία στην εκφορά του πολιτικού λόγου ή γουέστερν, όπου κερδίζει το πιο γρήγορο πιστόλι στην εκτέλεση του αντιπάλου. Το επιφαινόμενο, το επικοινωνιακό, λειτουργεί ως αυτοσκοπός. Η κατάθεση της ιδεολογικοπολιτικής ταυτότητας εκλαμβάνεται ως κάτι περιττό. Το σλόγκαν μοιάζει να είναι: Αφού τα λέει καλά, δεν χρειάζεται και να πράττει αντίστοιχα. Είναι όμως αυτό που θα επανασυνδέσει το ΠΑΣΟΚ με τη βάση του; Προφανώς όχι. Και αν δεν το συνειδητοποιήσουν, τόσο το χειρότερο γι' αυτούς, αλλά και για τον τόπο.

ΝΤΟΡΑ ΝΤΑΪΛΙΑΝΑ

Μονόδρομος

Του ΠΑΝΟΥ ΣΩΚΟΥ

Η ήττα του ΠΑΣΟΚ και του Γ. Παπανδρέου είναι πολύ μεγάλη και το κόμμα αυτό βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Ομως στοιχειώδης υποχρέωση του Γιώργου Παπανδρέου είναι να υπερασπισθεί, παρά τα δικά του σοβαρά λάθη, τις ιδέες του, τις αρχές του και το ΠΑΣΟΚ που οραματίζεται. Γι' αυτό η εκ νέου υποψηφιότητά του για την προεδρία του κόμματος είναι μονόδρομος. Από την κοινωνική βάση του ΠΑΣΟΚ πήρε την εντολή να ηγηθεί, αυτή η βάση έχει το δικαίωμα να του την αφαιρέσει ή να του την ανανεώσει. Κι αυτή η βάση απαιτεί η ίδια, χωρίς χειραγώγηση, να καθορίζει τα κριτήρια που πρέπει να πληροί ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ.

sokos@enet.gr

ΠΑΣΟΚ: Μια άλλη άποψη

Του ΣΠΥΡΟΥ ΚΑΒΟΥΝΙΔΗ*

Αν δεν ξέρεις ή αν δεν είσαι πεισμένος πού θα «σε πάει» ένα κόμμα, δεν το ψηφίζεις. Αν δεν βλέπεις προφανή στρατηγική πλεύσης, δεν το ψηφίζεις.

Αν δεν έχεις πειστεί ότι έχει αποβάλει τα χαρακτηριστικά που σε απομάκρυναν από την κάλπη του, δεν το ψηφίζεις.

Αν, επιπλέον, κάνει τακτικά λάθη και αδεξιότητες της τελευταίας στιγμής, δεν το ψηφίζεις.

Γι' αυτά και για άλλα πολλά, πολλοί δεν ψήφισαν το ΠΑΣΟΚ, αλλά και από αυτούς που το ψήφισαν, πολλοί το ψήφισαν με απορίες, χωρίς ενθουσιασμό.

Δηλαδή, έστω να αλλάξει πρόεδρο, αλλά πέρα από τη στιγμιαία «ανακούφιση» πολλών, το ζητούμενο για το κόμμα είναι να πείθει. Να είναι σαφές τι επιδιώκει, σε τι μπορεί να προσβλέπει ο πολίτης, να πείθει ότι είναι σταθερό στις επιδιώξεις του (και άρα και ο ηγέτης του πρέπει να 'χει καταγραφεί ως σταθερός στις αρχές του) και οι επιδιώξεις του να 'χουν και τον απαιτούμενο ρεαλισμό.

Εδώ που φτάσαμε πιστεύω ότι χρειάζεται πρώτα απ' όλα μια νέα ιδεολογικοπολιτική διακήρυξη. Ως ένας από αυτούς που επεξεργάστηκαν τη Διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη δεν μπορώ παρά να διαπιστώνω ότι, αν τότε αυτή απηχούσε τα ζητούμενα (έστω μαξιμαλιστικά) του καιρού εκείνου, σήμερα απέχει από την πραγματικότητα, από την κατάσταση της κοινωνίας, των διεθνών σχέσεων, της οικονομίας. Είναι καιρός να μπει στο μουσείο μιας «ηρωικής» εποχής και να αντικατασταθεί με τη διακήρυξη ενός κόμματος της σύγχρονης ευρωπαϊκής Αριστεράς. Ενός κόμματος που είναι πάντα υπέρ των αδύναμων μελών της κοινωνίας και πάντα ανεβάζει το «δίχτυ» της κοινωνικής προστασίας, μα που επιδιώκει τη σύνδεση και την έμπνευση των δυναμικών της στρωμάτων. Που καταπολεμάει το κράτος-μπαμπούλα μα και αντιστρατεύεται το κράτος-μπαμπά και εγγυάται σταθερούς κανόνες και θεσμούς. Που προτείνει σχέδιο για την Ευρώπη αλλά και για την Ελλάδα μέσα σ' αυτήν, επιδιώκοντας να κάνει τη χώρα μας ανταγωνιστική και με σημαντικό μερίδιο στον ευρωπαϊκό (και στον παγκόσμιο) καταμερισμό εργασίας. Που επιδιώκει αύξηση της αμοιβής της εργασίας αλλά μέσα από την αύξηση της παραγωγικότητάς της.

Ενός κόμματος που τιμά τις παραδόσεις μα και δεσμεύεται να υλοποιήσει τον πλήρη διαχωρισμό Εκκλησίας και κράτους.

Ενός κόμματος που επιδιώκει να ανεβάσει το επίπεδο της Παιδείας και της εκπαίδευσης από τον πάτο της Ευρώπης. Ενός κόμματος που επιδιώκει παντού τη διαφάνεια, τη συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων μαζί και στις ευθύνες. Που επιτέλους θα καθιερώσει πρακτικά και την ατομική ευθύνη. Ενός κόμματος που θα εξορθολογίσει τις λειτουργίες του κρατικού μηχανισμού. Που επιδιώκει την αναβάθμιση του περιβάλλοντος (και όχι απλώς την «προστασία» του). Που επιδιώκει έμπρακτα την ισότητα των φύλων, που εγγυάται τα ατομικά δικαιώματα ανεξάρτητα από απόψεις και προτιμήσεις.

Με αυτή τη νέα διακήρυξη ως κατεύθυνση πλεύσης και με επιμέρους θέσεις στα μείζονα πολιτικά ζητήματα της σήμερον, όπως π.χ. ρεαλιστική άποψη για το Ασφαλιστικό, θέσεις για το Κυπριακό, θέσεις για το διαχωρισμό Εκκλησίας-κράτους, θέσεις για την Ευρώπη και την Ελλάδα μέσα σ' αυτήν πρέπει να διαμορφωθεί η ηγετική ομάδα και να προκριθεί ο ηγέτης.

Η βιαστική επιλογή προέδρου χωρίς τα παραπάνω μοιάζει πολιτικάντικο «colpo grosso». Ο χρόνος προφανώς δεν είναι άπειρος αλλά είναι λάθος και να γίνει μηδέν. Το κάρο πρέπει να μπει πίσω από το άλογο.

* Δρ πολιτικός μηχανικός, υπήρξε μέλος του ΠΑΚ, ιδρυτικό μέλος του ΠΑΣΟΚ και μέλος των πρώτων Κεντρικών Επιτροπών του.

«Μεσαίοι άνθρωποι, αλλά...»

Το προκλητικό, όποια μάσκα κι αν φοράει, είναι η χαρά του λιγούρη της τηλεθέασης. Τέτοιοι υπάρχουν πολλοί. Ακόμα και από τον λεγόμενο «ποιοτικό χώρο».

Μπορεί, δηλαδή, να προσκαλούν κάποιον τέτοιον, προκλητικό ή και γραφικό τύπο, όχι επειδή τους ενδιαφέρει να ψαχουλέψουν την άποψή του για ζητήματα γενικού ενδιαφέροντος, αλλά μόνο επειδή ξέρουν πώς θα προκαλέσει «τζέρτζελο» στο στούντιο, και ότι αυτός ο σαματάς βάζει, συνήθως, φωτιά στα μηχανάκια που καταγράφουν τις προτιμήσεις της «μεσαίας μάζας» - της αγαπημένης της αγοράς!

Ο κ. Καρατζαφέρης και οι γύρω από αυτόν φιγούρες έτσι μπήκαν στα σπίτια μας και έτσι τσίμπησαν τους περισσότερους πελάτες που τους «αγόρασαν». Από τα τηλεοπτικά κανάλια και κυρίως τα μεγάλα εμπορικά. Τα οποία κρύφτηκαν θαυμάσια πίσω από το άλλοθι της «υποχρεωτικά ισοζυγισμένης παρουσίασης όλων των κομμάτων και υποψηφίων», και σφάζονταν για το ποιος θα πρωτοβγάλει, σε prime-time, δηλαδή «ώρα αιχμής», τον Αδωνι Γεωργιάδη, τον Βορίδη, τον υιό Πλεύρη, τη χαστουκίστρα Αθίνη, και άλλους «τηλεμαγνήτες».

Με όμοια κριτήρια εισέβαλαν στην τηλεοπτικοποιημένη μας ζωή και πολλά άλλα ευτράπελα και πολυπροβεβλημένα στελέχη και άλλων κομμάτων - αναφέρθηκα στο μπούγιο του ΛΑΟΣ επειδή αυτό ήταν και το πιο κραυγαλέο παράδειγμα «καταξίωσης» μιας έστω και κακής μιντιακής εικόνας.

Δεκάδες, από την άλλη, είναι οι αξιόλογοι άνθρωποι που ούτε ξώφαλτσα δεν κατάφεραν (επειδή είναι νορμάλ και όχι προκλητικοί, άρα εμπορεύσιμοι) να περάσουν από τη βιτρίνα των πανίσχυρων ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης. Και δεν ψηφίστηκαν. Γιατί όταν κοιτάξαμε, όλοι εμείς οι «μεσαίοι άνθρωποι», τις λίστες στα ψηφοδέλτιά μας, πίσω από το παραβάν της Κυριακής τα ονόματά τους δεν μας έλεγαν τίποτ' απολύτως. Τι ντροπή! Τι ξεφτίλα!

ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ

Το αυτεπίστροφον...

Οι διαπρεπέστεροι συνταγματολόγοι δίδασκαν παλαιότερα, (δεν γνωρίζουμε τι λένε οι ...μεταμοντέρνοι) ότι το εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής είναι απολύτως εναρμονισμένο προς τη θεμελιώδη δημοκρατική αρχή της λαϊκής κυριαρχίας. Με το σύστημα αυτό, δεν μένουν ανεκπροσώπητες στο Κοινοβούλιο μικρότερες σε ψήφους δυνάμεις, αλλά με αδιαμφισβήτητο κοινωνικοπολιτικό ήθος και κύρος. Οι ίδιες αυτές δυνάμεις, σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας των μεγαλύτερων δυνάμεων, συμβάλλουν στο σχηματισμό κυβερνήσεων, με πολυφωνικότερο χαρακτήρα και διαφανέστερες λειτουργίες. Αυτό λοιπόν το Αλφα και Ωμέγα του Συνταγματικού Δικαίου, που αποτελεί και εγκόλπιο για τους πρωτοετείς της Νομικής, επιδεικτικά το περιφρονούν όχι μόνον ο κοινός αλλά και ο συνταγματικός νομοθέτης στη δική μας χώρα των θαυμάτων. Ετσι οι συντάκτες και αναθεωρητές των Συνταγμάτων μας ενώ πομπωδώς ορίζουν, «όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το λαό», στο οικείο κεφάλαιο των εκλογών κουτοπόνηρα δολιχοδρομούν, με την ένδειξη ότι οι εκλογές γίνονται με σύστημα «ως ο νόμος ορίζει».

Ετσι, μετατοπίζεται η ευθύνη από τον συνταγματικό στον κοινό νομοθέτη -όργανο των εκάστοτε κυβερνήσεων- για να κόβει και να ράβει το εκλογικό σύστημα, με διάφορες καλπονοθευτικές αλχημείες, στα μέτρα εκείνων που κρατούν το πεπόνι και το μαχαίρι της εξουσίας.

Ετσι, ευτελίζεται, διασύρεται και καταργείται η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, δηλαδή ο ακρογωνιαίος λίθος του δημοκρατικού πολιτεύματος και το περιβόητο αντιπροσωπευτικό σύστημα καταντά «παιχνίδι με σημαδεμένη τράπουλα», όπως εδίδασκε ο αείμνηστος Κορνήλιος Καστοριάδης...

Αυτό το παιχνίδι παίζεται διαρκώς και αδιαλείπτως εις βάρος του «κυρίαρχου» λαού. Μόνο, που κάποιες φορές λειτουργεί ως μπούμερανγκ, ως αυτεπίστροφον στο κεφάλι των επινοητών του...

ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΚΡΗΣ