Ελευθεροτυπία - Δελτίο θυέλλης εκ Βρυξελλών

Αν η κυβέρνηση πιστεύει ότι με κάποιους ελιγμούς και υποχωρήσεις στις θέσεις της για τα ΑΕΙ θα δημιουργήσει προϋποθέσεις εκτόνωσης των αντιδράσεων, κάνει λάθος: Η «νομιμοποίηση» των ιδιωτικών πανεπιστημίων θα επανεμφανιστεί στο προσκήνιο σε λίγους μήνες (πολύ νωρίτερα από τη συνταγματική αναθεώρηση) και μάλιστα με τη «σφραγίδα» της Ε.Ε. Οι νέες κατευθύνσεις των Βρυξέλλες κινούνται σε ακόμη πιο φιλελεύθερη τροχιά θα δημιουργήσουν την ανάγκη νέου θεσμικού πλαισίου, αφού ούτε το σχέδιο νόμου της Μαριέττας Γιαννάκου αντιμετωπίζει τα ζητήματα που θέτει η Κομισιόν.

1. Στο Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εκκρεμεί παραπομπή της χώρας μας, με βάση την οδηγία 89/48, για τη μη αναγνώριση, ως επαγγελματικών προσόντων, πτυχίων που εκδίδονται από πανεπιστήμια με έδρα κάποια χώρα-μέλος της Ε.Ε. τα οποία διαθέτουν παραρτήματα στην Ελλάδα.

* Η απόφαση θα εκδοθεί τέλη του 2006-αρχές του 2007 και αναμένεται καταδικαστική για την χώρα μας, αφού υπάρχει προηγούμενο, με την καταδίκη της Ιταλίας για την «υπόθεση Νέρι».

2. Από τότε, μάλιστα, το πλαίσιο έχει γίνει ακόμη πιο αρνητικό.

Η νεότερη οδηγία 2005/36 προβλέπει (στο άρθρο 50, παρ. 3) ότι το κράτος-μέλος στο οποίο εδρεύει εκπαιδευτικό ίδρυμα από άλλη χώρα της Ε.Ε. πρέπει να απευθύνει ερώτημα για το «βάρος» του τίτλου. Αν από το κράτος-μέλος όπου βρίσκεται η έδρα του πανεπιστημίου δοθεί καταφατική απάντηση για την αξία του τίτλου σπουδών, τότε δεν μπορεί να υπάρξουν εμπόδια στην άσκηση επαγγέλματος.

* Αυτό, εκτός των άλλων, σημαίνει ότι, de facto και δίχως τροποποίηση του άρθρου 16 του συντάγματος, αναγνωρίζεται η λειτουργία ιδιωτικών ΑΕΙ στη χώρα μας...

Σύνταγμα και οδηγίες

* Η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να θέσει αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις για τη λειτουργία αυτών των πανεπιστημίων. Ομως σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να είναι «απαγορευτικοί» ή τόσο αυστηροί, ώστε ουσιαστικά να μην επιτρέπουν τη λειτουργία τους, γιατί κάτι τέτοιο προσκρούει στην αρχή της «αναλογικότητας».

3. Το ερώτημα είναι γιατί μέχρι τώρα δεν έχουμε θέσει κανόνες, αφού λειτουργούν τέτοιου είδους ιδρύματα στη χώρα μας. Η απάντηση από υψηλόβαθμο στέλεχος του υπουργείου Παιδείας είναι: «Το σύνταγμα δεν επιτρέπει τη λειτουργία ιδιωτικών ΑΕΙ, οπότε εμείς δεν μπορούμε να θεσπίσουμε πλαίσιο».

Ευρωβουλευτές πιστεύουν ότι σύντομα θα ανοίξει ξανά η συζήτηση για το αν υπερισχύει το σύνταγμα ή το ευρωπαϊκό δίκαιο και προεξοφλούν ότι το θέμα θα έχει την κατάληξη που είχε και ο «βασικός μέτοχος», με νίκη της Ε.Ε.

* Η χώρα μας επικαλείται το γεγονός ότι η εκπαιδευτική πολιτική είναι «εθνική πολιτική». Ομως, όλο και περισσότερα όργανα της Ε.Ε. συζητούν για το μέλλον των ΑΕΙ και προτείνουν κοινές πολιτικές.

4. Πριν από 20 μέρες περίπου, στις 29-30 Μαΐου, το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας έδωσε νέες κατευθύνσεις στο πλαίσιο της Στρατηγικής της Λισαβόνας.

Οι νέες κατευθύνσεις

Στο κείμενο σημειώνεται ότι:

«Η αύξηση των εγγραφών σπουδαστών στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια δεν συμβαδίζει με αντίστοιχη αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης, γεγονός το οποίο δημιουργεί ένα μέσο χάσμα στους πόρους για την έρευνα και για τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες, με τα αντίστοιχα αμερικανικά πανεπιστήμια, της τάξεως των 10.000 ευρώ ανά σπουδαστή τον χρόνο». Στη συνέχεια προστίθεται ότι η ανεπαρκής χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών ΑΕΙ «συνοδεύεται και από έναν υπερβολικό δημόσιο έλεγχο».

* Οι κατευθύνσεις για αλλαγές που δίνονται είναι οι εξής: Πραγματική αυτονομία και υπευθυνότητα στα πανεπιστήμια, γεγονός που απαιτεί νέα εσωτερικά συστήματα διακυβέρνησης. Παροχή κινήτρων για δομημένες συνεργασίες με την επιχειρηματική κοινότητα. Παροχή των απαραίτητων στοιχείων δεξιότητας και ικανότητας για την αγορά εργασίας. Μείωση του χάσματος της χρηματοδότησης. Για το σκοπό αυτόν, η Ε.Ε. πρέπει να στοχεύσει να αφιερώσει τουλάχιστον 2% του ΑΕΠ στην κατεύθυνση εκσυγχρονισμού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τέλος, ανταμοιβή της αριστείας στο υψηλότερο επίπεδο.

5. Στο τέλος του ευρωπαϊκού αυτού ντοκουμέντου, καλούνται τα κράτη-μέλη «να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για την εφαρμογή των παραπάνω». Το συμπέρασμα;

* Πριν καν στεγνώσει το μελάνι της υπογραφής της Μαριέττας Γιαννάκου στον νόμο για τα ΑΕΙ και πριν στεγνώσουν τα μάτια των φοιτητών από τα δακρυγόνα των ΜΑΤ στις διαδηλώσεις, έχει ήδη δημιουργηθεί η ανάγκη για άλλο πλαίσιο λειτουργίας στα ελληνικά ΑΕΙ.

* Οι κυβερνητικές ρυθμίσεις μπορεί να προκάλεσαν αναταραχή, αλλά αφορούσαν «παλαιά» προβλήματα. Τώρα προκύπτουν νέα, για τα οποία, οι αντιδράσεις προβλέπονται πολύ πιο έντονες. Ισως αυτός είναι και ο λόγος που οι ευρωπαϊκές κατευθύνσεις δεν τίθενται, καν, στο τραπέζι της συζήτησης...