Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Αρθρο του εκδότη της «Ε» και της «Κ.Ε.» για τις αντιτιθέμενες απόψεις Στεφανόπουλου-Παπούλια σχετικά με τα ελληνοτουρκικά και τη δυνατότητα σύνθεσής τους σε ενιαία θέση.

Δυο πρόεδροι μαλώνανε...

Του ΘΑΝΑΣΗ ΤΕΓΟΠΟΥΛΟΥ

Η ΑΝΤΙΘΕΣΗ ανάμεσα στην αρθρογραφία του πρώην προέδρου της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλου και την ομιλία του σημερινού προέδρου Κάρολου Παπούλια στη Σύμη, την περασμένη Τρίτη, για τα ελληνοτουρκικά εντοπίστηκε στο ζήτημα της προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

ΕΙΝΑΙ ΒΑΘΥΤΕΡΗ. Η θέση Στεφανόπουλου εκφράζει την πάγια θέση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στα ελληνοτουρκικά. Επίλυση της ελληνοτουρκικής διαφοράς σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Ποιος θα πει το διεθνές δίκαιο, αν αμφισβητείται; Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Η Ελλάδα έχει υπογράψει την λεγόμενη προαιρετική ρήτρα της υποχρεωτικής δικαιοδοσίας του Διεθνούς Δικαστηρίου. Η Τουρκία αρνείται επίμονα. Η Τουρκία φοβάται τη Χάγη. Οχι η Ελλάδα. Πιο πειστική θέση για τη διεθνή κοινή γνώμη και την Ευρωπαϊκή Ενωση δεν γίνεται. Η Χάγη είναι το σύμβολο. Το διεθνές δίκαιο είναι η ουσία.

Η ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ του σημερινού προέδρου της Δημοκρατίας είναι σε άλλο επίπεδο: παιγνιοθεωρητικό. Εθεσε το λεγόμενο στις διεθνείς σχέσεις «δίλημμα της ασφάλειας», όπως το ονομάζει ο καθηγητής του Χάρβαρντ Joseph Nye. Αν συμφωνήσω σε μια συμβιβαστική λύση της διαφοράς, ποιος μου εγγυάται ότι ο αντίπαλος θα την τηρήσει και δεν θα παρασπονδήσει εις βάρος μου; Είναι τελικά θέμα ισχύος. Και οι αποφάσεις της Χάγης δεν εκτελούνται αναγκαστικά. Η διεθνής κοινότητα δεν έχει κεντρική εξουσία, ούτε δημόσια δύναμη.

Η ΑΝΑΛΥΣΗ του προέδρου Παπούλια έχει τρεις άξονες:

* Πρώτον, στην Τουρκία ο στρατός ελέγχει την κυβέρνηση Ερντογάν. Το στρατιωτικό κατεστημένο έχει επεκτατικές βλέψεις. «Υποβάλλει την προσπάθεια ανατροπής της ισορροπίας στο Αιγαίο». (Αρα κάθε συμφωνία με την τουρκική κυβέρνηση είναι μάταιη).

*Δεύτερον, το πρόβλημα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας δεν είναι οι διαφορές που επικαλείται η Τουρκία, αλλά ο λόγος για τον οποίο τις κατασκευάζει (δηλαδή η ανατροπή της ισορροπίας στο Αιγαίο).

*Τρίτον (το «δίλημμα της ασφάλειας», σχεδόν αυτολεξεί): «Ακόμη και αν βρισκόταν συμβιβασμός σε κάποιες από αυτές τις διαφορές, μέσω των διαδικασιών που προβλέπονται στον καταστατικό χάρτη του ΟΗΕ, κανείς δεν εγγυάται ότι δεν θα προέκυπταν νέες διαφορές, ακριβώς επειδή δεν αναθεωρείται η στρατηγική επιδίωξη που τις κατασκευάζει». Είναι ιστορικά παρατηρημένο, πάντως, ότι το «δίλημμα της ασφάλειας» οδηγεί στην ισορροπία του τρόμου, αν όχι σε συγκρούσεις.

Η ΛΥΣΗ, μία και μόνη, κατά τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, είναι ο εκδημοκρατισμός της Τουρκίας, σε βάθος χρόνου, μέσα από την μακρά, επίπονη και εντελώς αβέβαιη ευρωπαϊκή πορεία της. Ως τότε; Τίποτε για την ελληνοτουρκική διαφορά. Η

ακινησία. Το δόγμα Μολυβιάτη, όπως εφαρμόστηκε χωρίς να διατυπωθεί. Τον Πέτρο Μολυβιάτη κατέτρυχε, αδικαιολόγητα, το σύνδρομο της Χάγης του 1978. Μήπως το σύνδρομο του Νταβός καταδιώκει, πιο δικαιολογημένα, αλλά υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες, τον Κάρολο Παπούλια;

Η ΑΠΟΨΗ Στεφανόπουλου, αντιθέτως, στηρίζει την πολιτική της πρωτοβουλίας στην επίλυση της ελληνοτουρκικής διαφοράς. Η υφαλοκρηπίδα, άλλωστε, δεν είναι προσχηματική διαφορά. Από το «Χόρα» έως τα Ιμια, όλα συνδέονται με αυτήν. Αλλο αν το πετρέλαιο -αν υπάρχει, αν βρεθεί και αν είναι οικονομικά αντλήσιμο- θα μπορούσε να αποβεί περισσότερο καταστροφικό παρά επωφελές για όλους μας, όπως εκθέσαμε σε προηγούμενα άρθρα.

ΑΣ ΔΕΧΘΟΥΜΕ, πάντως, ότι η ανάλυση του προέδρου Παπούλια είναι σωστή σε όλα τα σημεία. Το πολιτικό συμπέρασμα δεν είναι. Η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν είναι πανάκεια. Δεν έχει πολιτική οντότητα. Το δημοκρατικό κενό στη δομή της είναι πρόδηλο. Είναι, όμως, διεθνής συνθήκη. Είναι νομοκρατούμενο σύστημα. Απαιτεί τον σεβασμό του δικαίου στις διεθνείς σχέσεις.

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ αναφορά είναι ο κοινός τόπος στις αντίθετες θέσεις των δύο προέδρων, κανείς από τους οποίους, βέβαια, δεν ασκεί εξωτερική πολιτική. Η Ευρωπαϊκή Ενωση, ως τρίτος παίκτης, μπορεί να οδηγήσει στην έξοδο από το «δίλημμα της ασφάλειας». Οσο δικαιολογημένη και αν είναι η δυσπιστία του προέδρου Παπούλια, η επιμονή στην κατά το διεθνές δίκαιο επίλυση της όποιας ελληνοτουρκικής διαφοράς είναι μονόδρομος. Οχι στο τέλος της μακράς και αβέβαιης ενταξιακής πορείας της Τουρκίας. Εδώ και τώρα.