Ελευθεροτυπία - Η Σεχραζάντ και το Μεσανατολικό

Κατά μία διεύρυνση της ρήσεως του Ουαλίντ Τζουμπλάτ για τον Λίβανο, «στη Μέση Ανατολή πρέπει να μην πιστεύεις τίποτα από όσα ακούς και τα μισά από όσα βλέπεις»! Για τον λόγο τούτο οι αναλογίες του τηλεσκοπικής μορφής παραμυθιού της Σεχραζάντ, που αποδίδεται στη μυστηριώδη προσωπικότητα του Αμπού Μπακρ Ντερβίς (άγνωστο π.χ. το αν ήταν ένας ή πολλοί), είναι μάλλον περισσότερο δόκιμες για την προσέγγιση των μεσανατολικών τεκταινομένων. Κατά την ιδική μου ανάγνωση συνεπώς, ο κρύσταλλος των Εθνικών Κοινωνικών Σχηματισμών (ΕΚΣ), δηλαδή των κρατικών δρώντων αλλά και των εθνοτικο-θρησκευτικών θυλάκων της περιοχής της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, αρχίζει σιγά σιγά να διαυγάζεται.

Α Η έκθεση NIEs (National Intelligence Estimations)/Νοέμβριος 2007, του NIC (National Intelligence Council), του ανώτατου οργάνου της «κοινότητος των πληροφοριών» στις ΗΠΑ, δεν έχει μονοσήμαντη ανάγνωση. Αποτελεί προειδοποίηση προς το Ιράν, για το οποίο αναφέρει ότι «πάγωσε το 2003» τις προσπάθειες δημιουργίας πυρηνικού πολεμικού προγράμματος και ότι «δεν θα αποκτήσει τέτοιες ικανότητες μέχρι το 2012». Σαφώς βέβαια ομιλεί για «ικανότητες/ capabilities» και όχι για «προθέσεις/intentions». Δεν «αθωώνει, λοιπόν το Ιράν, καταδεικνύει όμως και την προσπάθεια εξευρέσεως μέσων και οδών συγκλίσεως μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Εχει σαφώς και τη χροιά της ενισχύσεως των λαμβανομένων αποστάσεων από πλευράς του υπάτου πνευματικού αρχηγού των πιστών κ. Χαμενεΐ προς τον πρόεδρο κ. Αχμαντινετζάντ.

Η βαθύτερη σημασία αυτού του «χριστουγεννιάτικου δώρου» προς τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ είναι ότι απαιτεί την εξασφάλιση της συνεργασίας της Τεχεράνης:

1. προς την Χεζμπολάχ στον Λίβανο,

2. προς τη Χαμάς στη Γάζα και

3. προς τους σιιτικούς πληθυσμούς στο νότιο Ιράκ και τον ηγέτη τους, τον σώφρονα Αγιατολάχ Σιστάνι, ιρανικής καταγωγής.

*Κυρίως μάλιστα στην παρούσα διεθνή συγκυρία, όπου η λεγομένη «διεθνής κοινότης» αναμένει εναγωνίως τη στιγμή που θα διενεργηθεί, επιτέλους, εκείνο το συνταγματικώς κατοχυρωμένο, αλλά ελαφρώς παραμεληθέν, δημοψήφισμα για το καθεστώς του Κιρκούκ, ώστε να απελευθερωθούν και οι επενδυτικές ευκαιρίες στα πλούσια κοιτάσματα του «Light Kirkuk». Συνεπώς, οι τουρκικοί πολεμοχαρείς «ακκισμοί» -άνευ βαθυτέρας όμως ουσίας- στο ιρακινό Κουρδιστάν δυσαρεστούν σφόδρα τη διεθνή επενδυτική δραστηριότητα.

Β Τμήματα της NIEs «διέρρευσαν» στον αμερικανικό τύπο, αμέσως μετά τη λήξη της Αναπόλεως, η οποία επέτυχε να φέρει στο ίδιο τραπέζι συνομιλιών και τη συριακή πλευρά. Η Δαμασκός, αντιλαμβανομένη την «τελούρια» αυτή μετατροπή του γεωπολιτικού κλίματος που προοιωνίζεται η έκθεση, δεν ηθέλησε να απομονωθεί, μη έχοντας εισπράξει και αυτή κάτι (π.χ. υπόσχεση εγέρσεως του θέματος του Γκολάν) από την όλη διαδικασία, η οποία τώρα διαφαίνεται να αρχίζει.

*Εάν, όμως, η διαδικασία «εδάφη αντί ειρήνης» με εδαφικό διακύβευμα το Γκολάν έχει δρομολογηθεί μεταξύ Ιερουσαλήμ και Δαμασκού, τότε πρέπει να αναμένουμε εξελίξεις και στην περίπτωση της ομαλοποιήσεως της εσωτερικής πολιτικής καταστάσεως του Λιβάνου. Ας μη λησμονούμε ότι τα «αγροκτήματα Σεμπάα» αποτελούν μέρος του Γκολάν υπό ισραηλινή κατοχή. Ότι το μέρος αυτό οι Σύροι... δεν δέχονται ότι τους ανήκει (!) και θεωρούν ότι ανήκει στον Λίβανο (!) ευρισκόμενο υπό ισραηλινή κατοχή. Και για τον λόγο αυτόν προσφέρει πρόσχημα στη Χεζμπολάχ να θεωρεί εαυτόν «αντιστασιακή οργάνωση» και όχι «πολιτοφυλακή» άρα να μην υπάγεται στις σχετικές συμφωνίες περί αφοπλισμού της Ταέφ και 1.559 του Σ.Α. του ΟΗΕ.

*Εάν, συνεπώς, το ζήτημα του Γκολάν διευθετηθεί, συμβαλλούσης και της «πιστώσεως χρόνου» του NIC προς την Τεχεράνη, τότε και η Δαμασκός, αλλά και η Τεχεράνη θα έχουν λάβει σημαντική ικανοποίηση των απαιτήσεών τους από την Ουάσιγκτον και την Ιερουσαλήμ. Αυτά βεβαίως δεν γίνονται αύριο, αλλά δρομολογούνται. Και καλόν θα είναι και εμείς εδώ στην Ελλάδα να ετοιμαζόμεθα να διαδραματίσουμε κάποιο ρόλο στην υπόθεση της διαδικασίας ενάρξεως ειρηνευτικών συνομιλιών που θα αλλάξουν το πρόσωπο της ευρύτερης Μέσης Ανατολής προς το καλύτερο. Ως προς τούτο ειδικά, η πρωτοβουλία της ελληνίδας υπουργού Εξωτερικών, κ. Ντόρας Μπακογιάννη, για τη συμμετοχή της στην Ανάπολη ήταν ευφυεστάτη όσο και επιβεβλημένη. Ψωροκωσταινικού τύπου μουρμούρες δεν χωρούν στην περίπτωση αυτή.

Γ Επίσης, η «Διάσκεψις των Δωρητών», που διεξήχθη την παρελθούσα Δευτέρα στο Παρίσι, εξασφάλισε 7,4 δισ. δολάρια ΗΠΑ για την ίδρυση του παλαιστινιακού κράτους, καταβληθησόμενα σε βάθος τριών ετών, πράγμα που καταδεικνύει τη σημασία την οποία αποδίδουν η Ε.Ε., οι Η.Π.Α. αλλά και η Σαουδική Αραβία στην οριστική διευθέτηση του παλαιστινιακού προβλήματος. Και τούτο διότι αναγνωρίζουν ότι το Παλαιστινιακό λειτουργεί ως θρυαλλίδα στην αλυσιδωτή έκρηξη της Μ. Ανατολής αλλά και ότι προσφέρει όλο τον απαραίτητο χρόνο -αλλά και το χρήμα- στη Ρωσία ώστε να καλύψει το vacuum ισχύος στη Μ. Ανατολή, το οποίο άφησε πίσω της η σοβιετική αυτοκρατορία.

*Και όχι μόνον αυτό. Αλλά και η δυνατότητα οικονομικής άρα και πολιτικής ανασχέσεως της Κίνας φαίνεται να αδυνατίζει, όσο ο έλεγχος των αποθεμάτων πετρελαίου του Ιράν και της Ρωσίας δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί από την υπερατλαντική πλευρά. Διότι μόνο με την είσοδο στην αγορά των, ελεγχθησομένων υπερατλαντικώς, ιρακινών κοιτασμάτων μπορεί κανείς να ανταγωνιστεί, στην ενεργειακή αγορά της νέας Ευρώπης των 27, την οικονομική και πολιτική επιρροή των ρωσικών και ιρανικών υδρογονανθράκων.

*Και η Ουάσιγκτον αντιλαμβάνεται ότι δεν υπάρχει καιρός για χάσιμο. Διότι το γεωστρατηγικό «ωρολόγι της ισχύος», που βρίσκεται εγκατεστημένο στη Μόσχα και στο Πεκίνο, τον μετράει και της τον χρεώνει εις... τριπλούν. Αρα η ειρήνη στη Μ. Ανατολή, όσο το δυνατόν πιο σύντομα, παραμένει το επειγόντως ζητούμενο.

* Ο ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΜΑΖΗΣ είναι καθηγητής γεωγραφίας και γεωπολιτικής.