Ελευθεροτυπία - Μια ανέλπιστη διέξοδος

ΕΙΝΑΙ ΣΠΑΝΙΟ η εξέλιξη μιας διαδικασίας να αναδείξει με τρόπο τόσο εμφανή τα εγγενή ελαττώματά της. Το άρθρο 16, το σωτήριο άρθρο 16, το πανεπιστημιακό κίνημα, η συνέπεια του Γιώργου Παπανδρέου και η ασυνέπεια του ΠΑΣΟΚ στην υποστήριξη της αναθεώρησής του, το άρθρο 24 και το οικολογικό κίνημα, η συμπεριφορά των κυρίων Τραγάκη και Σταύρου και η αποχώρηση του ΠΑΣΟΚ από την αναθεωρητική διαδικασία (με δεδομένη την άρνηση της αριστεράς να υποστηρίξει την κυβερνητική πρωτοβουλία), οδηγούν σε ναυάγιο την αναθεωρητική απόπειρα.

ΤΟΣΟ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ. Το ναυάγιο είναι δεδομένο, διότι -σύμφωνα με την αναθεωρητική διαδικασία, όπως προβλέπεται στο άρθρο 110 του συντάγματος -αν οποιαδήποτε διάταξη δεν συγκεντρώσει 180 ψήφους στην παρούσα προαναθεωρητική Βουλή, θα τις χρειαστεί στην επόμενη, την αναθεωρητική. Καμία δεν θα πάρει 180 ψήφους σ' αυτή τη Βουλή και καμία δεν θα τις επιτύχει στην επόμενη- όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα των εκλογών, εκτός πλήρους ανατροπής όλων των δυνατών προβλέψεων.

Η ΘΕΣΗ του ΠΑΣΟΚ στην αναθεωρητική διαδικασία εξελίχθηκε σε τρία στάδια:

* Στο πρώτο, όταν εξαγγέλθηκε με τυμπανοκρουσίες η αναθεωρητική πρωτοβουλία της κυβέρνησης, η στάση του ΠΑΣΟΚ ήταν αρνητική και καταγγελτική.

* Στο δεύτερο, μετέσχε συναινετικά στη διαδικασία. Υπέβαλε τις προτάσεις του - που απέρριψε η πλειοψηφία. Υπερψήφισε στην επιτροπή επεξεργασίας την αναθεώρηση του άρθρου 16. Καίριο λάθος. Το δείξαμε άλλοτε («Αρθρο 16: Η επικίνδυνη συναίνεση», «Κ.Ε.» 17-12-06, σελ. 2, «Γνώμες»).

* Στο τρίτο και καλύτερο ανέκρουσε πρύμναν. Λεκτικά, την περασμένη Κυριακή ο Γιώργος Παπανδρέου επέμεινε στο λάθος του. Δεν είπε mea culpa, όπως ο πατέρας του. Στην πράξη, όμως, έκανε ό,τι πιο σημαντικό. Το διόρθωσε. Αποχώρησε από την αναθεωρητική διαδικασία.

Η ΤΕΛΙΚΗ, πιστεύουμε, διατύπωση της θέσης του ΠΑΣΟΚ, μετά την τυπολατρική επιστολή της προέδρου της Βουλής, δίνει μιαν ανέλπιστη πρακτική λύση στο πρόβλημα της αναθεωρητικής διαδικασίας. Ματαιώνει στην ουσία την προβλεπόμενη και κινηθείσα. Το ΠΑΣΟΚ -αυτή είναι η τελική θέση- αν κερδίσει τις εκλογές, θα κινήσει νέα αναθεωρητική διαδικασία, ώστε η επόμενη Βουλή να είναι προαναθεωρητική. Αν κερδίσει η Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ (όπως και η αριστερά) θα καταψηφίσει όλες τις αναθεωρητέες, κατά την παρούσα Βουλή, διατάξεις. Ακόμη και αυτές με τις οποίες τυχόν συμφωνεί. Ετσι, σε καμία περίπτωση δεν θα είναι αναθεωρητική η επόμενη Βουλή.

ΤΟ ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟ είναι ότι η συναίνεση των κομμάτων στην επόμενη Βουλή σε μία ή δύο διατάξεις από αυτές που προτείνει προς αναθεώρηση η Ν.Δ. δεν θα ωφελούσε ούτε την ίδια. Θα ματαίωνε -σύμφωνα με το άρθρο 110 του συντάγματος, όπως ισχύει- την αναθεώρηση των άλλων που θα έχει προτείνει, για πολλά χρόνια. Οπως και κάθε άλλη αναθεωρητική πρωτοβουλία.

ΜΟΝΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΕΑ είναι, συνεπώς, η ίδια η διαδικασία αναθεώρησης. Οι συνταγματολόγοι φαίνεται να συμφωνούν και στη δυνατότητα και στη σκοπιμότητα της αναθεώρησης αυτής. Ο Συνασπισμός την προτείνει. Οι πολιτικοί, όλων των κομμάτων, έχουν ζήσει τα ελαττώματα της ισχύουσας. Οι πολίτες τα συνειδητοποιούν. Μόνη η κυβέρνηση δεν βλέπει τίποτε.

ΑΝ Η Ν.Δ. έθετε προς αναθεώρηση την ίδια τη διαδικασία της, θα προσέφερε μεγάλη υπηρεσία στον τόπο. Η συναίνεση επί της διαδικασίας -αντί επί των ουσιαστικών διατάξεων- είναι από τη φύση της υπερκομματική. Απεμπλέκει από την πολιτική συγκυρία και την προεκλογική διαμάχη την «κορυφαία θεσμική διαδικασία», που έχει αποδειχθεί κορυφαία θεσμική παρωδία. Η αναθεώρηση των ουσιαστικών διατάξεων θα γινόταν μετά -πολύ σύντομα, με τη βοήθεια μεταβατικής διάταξης- σύμφωνα με τη νέα διαδικασία. Τόσο λογικό και τόσο απίθανο. Θα μείνουμε μάλλον στη διέξοδο που προσέφερε η αντιπολίτευση στο αναθεωρητικό αδιέξοδο. Ηταν κι αυτή ανέλπιστη...