Ελευθεροτυπία - «Ενα σοκ ανοιχτής καρδιάς πρέπει να κάνει ο Γιώργος»

* Οριστήκατε υπεύθυνος πολιτικών θέσεων σ' ένα συνέδριο επανίδρυσης; Ποια είναι η κύρια δυσκολία;

- Χρειάζεσαι μια αρχική «κρίσιμη μάζα» ιδεών, καινοτομιών, ανθρώπων και πρωτοβουλιών για να μην κολλήσεις στα ίδια και στα ίδια. Δεν πρόκειται για ένα μονόπρακτο έργο. Δεν τα αλλάζεις όλα με τη μία. Είσαι σε μια καμπή και πρέπει να ανακαλύψεις το βασικό κρίκο που θα τραβήξεις για να διεγείρεις μια ακολουθία μεταβολών, μια αλυσιδωτή αντίδραση που θα πολλαπλασιάσει την αρχική σου κίνηση. Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να μην τον βρεις ή να πας σε λάθος κρίκο, σε λάθος χρόνο με λάθος ανθρώπους. Η «επανίδρυση» είναι μια γραμμική εξίσωση με αρκετούς «γνωστούς αγνώστους» και «αγνώστους αγνώστους».

* Ωστόσο, αρκετές φορές στο παρελθόν έχει προαναγγελθεί η επανίδρυση του ΠΑΣΟΚ αλλά δεν προχώρησε. Τείνει να γίνει μια γραφική υπόθεση...

- Ναι, μπορεί να γίνει ένα κλισέ. Το ΠΑΣΟΚ είχε πέσει στο παρελθόν στην παγίδα της συνεχούς και εύκολης επιτυχίας. Στο λάθος δόγμα: «ομάδα που κερδίζει δεν την αλλάζεις». Τώρα, η δεύτερη εκλογική ήττα, αλλά και η γενικότερη κρίση της ευρωπαϊκής αριστεράς φέρνουν στην επιφάνεια σωρευτικά μια σειρά υπόγειες μετακινήσεις των συνόρων, νέες προκλήσεις και μια βαθύτερη κρίση εκπροσώπησης. Δηλαδή, ούτε εμείς μπορούμε να εκπροσωπήσουμε τις «παλιές» κοινωνικές δυνάμεις με τον παλιό τρόπο, πολύ περισσότερο τις «νέες», ούτε βέβαια αυτές θέλουν να εκπροσωπηθούν με τον ίδιο τρόπο.

* Πώς ξεπερνιέται αυτό;

- Η ανασυγκρότηση του ΠΑΣΟΚ -ιδεολογική, προγραμματική, ηθική, αισθητική, οργανωτική- παρά τις έντονες ιδιαιτερότητές της, εγγράφεται τελικά σε μια ριζική μετατόπιση του «σοσιαλδημοκρατικού παραδείγματος» στην Ευρώπη. Να γιατί αντέδρασα στην αυταπάτη ότι είναι καλό το «προϊόν» και το μόνο που χρειάζεται είναι να αλλάξουμε τον «πωλητή».

* Ποια πρόκληση θεωρείτε εσείς σημαντικότερη;

- Είναι ο νέος καπιταλισμός, η βαθιά μετάλλαξή του που βάζει σε κρίση παλαιά εργαλεία της αριστεράς, μεταβάλλει το πεδίο της και επιβάλλει ένα νέο ρόλο για την αριστερά.

* Θυμήθηκε τον καπιταλισμό;

- Ναι, υπάρχει η αυταπάτη γενικότερα στην αριστερά ότι είναι μια «απέξω» δύναμη στον καπιταλισμό, ενώ, αντίθετα, γενετικά εγγράφεται στις αντιθέσεις και τις κρίσεις του. Ο Μαρξ αφιέρωσε τη ζωή του για να γράψει το «Κεφάλαιο» όχι τον «Σοσιαλισμό».

* Σε τι συνίσταται το «νέο» στον καπιταλισμό;

- Το χρηματοοικονομικό υπερέχει του παραγωγικού. Η οικονομία της καινοτομίας υπερέχει της παραδοσιακής. Το παγκόσμιο υπερέχει του εθνικού, αν και ταυτόχρονα με την τάση της παγκοσμιοποίησης, έχουμε την αντίθετη τάση της διαφοροποίησης των αγορών. Της ανάδυσης νέων δυναμικών πόλων, ιδιαίτερα στην Ασία, και της γιγάντιας μετατόπισης του πλούτου από παραδοσιακά σε νέα κέντρα. Ετσι, διαπιστώνουμε την κρίση οικονομικής ηγεμονίας των ΗΠΑ που παίρνει τη μορφή της κρίσης του δολαρίου στην πορεία για σταδιακή συγκυριαρχία με το ευρώ, το γεν και αύριο το γουάν ή με πιθανά κοινά νομίσματα στην ΝΑ Ασία και τον αραβικό κόλπο. Εχουμε ακόμα την ανάδυση, δίπλα στις τράπεζες, στους παλιούς παίκτες, νέων«εναλλακτικών» παικτών όπως τα hedge funds και τα private equities. Εχουμε, τέλος, και νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα που διασκορπίζουν και θεωρητικά μειώνουν τους κινδύνους ενώ μπορεί να τους συγκεντρώσουν και να προκαλέσουν μια μεγάλη κρίση, τις πρώτες δονήσεις της οποίας βιώνουμε εδώ και τρεις μήνες.

* Αυτά ακούγονται πολύ θεωρητικά...

- Ναι, αλλά κάθε μέρα πέφτουμε πάνω τους είτε μιλάμε για το ευρώ και το Χρηματιστήριο είτε για εξαγορές και συγχωνεύσεις, είτε για την Εθνική, τον ΟΤΕ και τη ΔΕΗ.

* «Επιστροφή στις ρίζες» σάλπισε πάντως ο Γ. Παπανδρέου...

- Επιστρέφω στον τόπο που ξεκίνησα και τον βλέπω για πρώτη φορά, με νέο βλέμμα. Ανανεώνω τις ρίζες μου. Διαφορετικά βυθίζομαι σε μια οπισθοδρομική νοσταλγία.

* Γράψατε ότι η «επιστροφή στις ρίζες» και η «αριστερή στροφή» μπορεί να οδηγήσουν «στη χώρα του τίποτα».

- Το έδαφος έχει μετακινηθεί. Η αριστερά τοποθεσία στην οποία πρέπει να μετακινηθούμε δεν υπάρχει έτοιμη. Πρέπει να αναδημιουργήσουμε τη δική «μας» αριστερά και το δικό μας «κέντρο», δηλαδή το νέο κεντρικό πεδίο για την ανασύνθεση της δημοκρατικής αριστεράς και κεντροαριστεράς με το άρωμα του 21ου αιώνα.

* Ο Λ. Κύρκος και ο Ν. Κωνσταντόπουλος προτείνουν συνεργασία ΠΑΣΟΚ - ΣΥΡΙΖΑ. Υπάρχουν οι προϋποθέσεις;

- Πιστεύω βαθύτερα μέσα μου, όπως και πριν από 17 χρόνια, στον κοκκινοπράσινο «αστερισμό». Μπορούμε να ξεκινήσουμε εκεί που υπάρχουν οι προϋποθέσεις και στην πορεία θα ωριμάζουμε και στο πεδίο της γενικότερης προγραμματικής σύγκλισης.

* Τι πρέπει ν' αφήσει πίσω του το ΠΑΣΟΚ και τι να εγκαταλείψει ο ΣΥΡΙΖΑ ώστε να διαμορφωθούν συνθήκες διαλόγου;

- Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να υπερβεί τον κυβερνητισμό και ο ΣΥΡΙΖΑ το φόβο της εναλλακτικής λύσης και της κυβερνητικής προοπτικής στο πεδίο που από κοινού έχουμε επιλέξει, της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

* Γιατί είσαστε τόσο επιφυλακτικός με τη δημιουργία ρευμάτων στο κόμμα;

- Οχι στα ρεύματα, αλίμονο, αλλά στα ψευδεπίγραφα «ρεύματα» από τη μετάλλαξη και περιχαράκωση των εκλογικών μηχανισμών των υποψηφίων σε «υπο-κόμματα».

* Τι θα προτείνατε στον Παπανδρέου και τον Βενιζέλο;

- Στον πρώτο να προκαλέσει ένα δημιουργικό σοκ ανοιχτής καρδιάς που θα ανασυνθέσει την ενότητα του κόμματος πέρα από τους διαχωρισμούς του χθες. Στον Βαγγέλη να δαμάσει τα προσόντα του στην κοινή προσπάθεια για τη νίκη, να ασκηθεί στη διαλεκτική της εποικοδομητικής αναμονής και να διαβάσει το βιβλίο «The Second Bounce of the Ball».

* Ωστόσο, ο Παπανδρέου δεν υπήρξε καθόλου γενναιόδωρος στη συγκρότηση των διάφορων οργάνων.

- Πιστεύω ότι τη «συστολή» θα τη διαδεχθεί η ευρύτερη δυνατή «διαστολή». Εχει, φαντάζομαι, σχέδιο που θα εξασφαλίσει μέσα από το συνέδριο την ανάδειξη όλων των δημιουργικών δυνάμεων του κόμματος, ιδιαίτερα της νεότερης γενιάς πέρα από τις στοιχίσεις και τις επετηρίδες του χθες.

* Ακούω μπόλικη ρητορεία κατά της διαπλοκής. Προτάσεις δεν βλέπω...

- Η μιντιοκρατία και η λεγόμενη διαπλοκή είναι κορυφή ενός παγόβουνου. Συνδέεται με τα κρατικο-ολιγαρχικά χαρακτηριστικά του ελληνικού καπιταλισμού όπως: τον καθοριστικό ρόλο που παίζουν οι προνομιούχοι δεσμοί με την κρατική χρηματοδότηση και η κυριαρχία των ισχυρών insiders. Τον ελεγχόμενο ανταγωνισμό. Την επιβολή μιας κατανομής πόρων που ευνοεί τις καθιερωμένες ομάδες. Οι ολιγαρχικές αυτές ομάδες θέλουν να μετατρέψουν την οικονομική τους εξουσία σε πολιτική, περιορίζοντας δραστικά την αυτονομία της πολιτικής κυρίως μέσω της μιντιοκρατίας.