Ελευθεροτυπία - Η άλλη μεταρρύθμιση

ΟΙ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ των δύο τελευταίων εβδομάδων, φοιτητών και καθηγητών, με διαδηλώσεις και καταλήψεις, έντονες και μαζικές, σίγουρα πλειοψηφικές στην πανεπιστημιακή κοινότητα, θέτουν ένα κορυφαίο πολιτικό ζήτημα. Πολιτικό, όχι κομματικό.

ΔΥΟ ΠΡΟΦΑΝΕΙΣ στόχους είχαν οι κινητοποιήσεις: Πρώτον, να μην περάσει ένας νέος νόμος-πλαίσιο, πρόχειρα και αιφνιδιαστικά, από τα θερινά τμήματα της Βουλής. Δεύτερον, η αναδιάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να συντελεστεί με τη συναίνεση των αποδεκτών της νομοθετικής ή και συνταγματικής μεταρρύθμισης. Αποδέκτες είναι, φυσικά, οι καθηγητές και οι φοιτητές, σημερινοί και αυριανοί. Οι κινητοποιήσεις δήλωναν, με τον πιο έντονο τρόπο, την αντίθεση της πανεπιστημιακής κοινότητας στις σκοπούμενες ρυθμίσεις συνολικά.

Η ΒΙΑΙΗ, δακρυγόνα και αιματηρή αντίδραση των πραιτωριανών ΜΑΤ, που ο πολιτικός τους προϊστάμενος αναβάθμισε σε πραίτωρες, δηλαδή δικαστές, ενίσχυσε, αντί να περιορίσει, την ορμή και τη συνέχιση των κινητοποιήσεων. Συσπείρωσε και την κοινή γνώμη υπέρ των διαδηλωτών, όπως δείχνει η δημοσκόπηση που δημοσιεύουμε σήμερα.

Ο ΠΡΩΤΟΣ ΣΤΟΧΟΣ επιτεύχθηκε. Οι διαδηλωτές νίκησαν. Η κυβέρνηση υποχώρησε. Το νομοσχέδιο θα κατατεθεί τον Οκτώβριο, μετά από διάλογο. Στην επιδίωξη του δεύτερου στόχου, που είναι απώτερος, πέτυχε η πανεπιστημιακή κοινότητα μια νίκη στα σημεία. Το άσυλο δεν θα πειραχτεί, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια με τις διάφορες παραλλαγές τους έπαψαν να είναι δεδομένα.

ΣΥΝΕΧΙΖΟΝΤΑΙ, όμως, οι κινητοποιήσεις. Το 52% της κοινής γνώμης δεν συμφωνεί. Συμφωνούν όμως οι φοιτητές κατά 70% (αλλά το δείγμα στη δημοσκόπηση είναι μικρό) και οι αυτοτοποθετούμενοι στην αριστερά κατά 55% (έναντι 29% των αυτοτοποθετούμενων στη δεξιά). Το εύρημα έχει ενδιαφέρον. Και ζητάει εξήγηση.

Η ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ στις κυβερνητικές υποσχέσεις, η αμφισβήτηση της εξουσίας, η ενισχυμένη από την επίτευξη του πρώτου και άμεσου στόχου αυτοπεποίθηση φοιτητών και καθηγητών δίνει μια πρώτη εξήγηση στη συνέχιση των κινητοποιήσεων. Η διαφωνία της πλειοψηφίας, ιδίως της πιο συντηρητικής πλευράς, του δείγματος εξηγείται από την ταύτιση των φοιτητικών κινητοποιήσεων με τις διεκδικήσεις άλλων κοινωνικών ομάδων, αγροτών, εργατών, συνταξιούχων. Αφού ανάγκασαν την κυβέρνηση σε υποχώρηση, τι θέλουν και συνεχίζουν;

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ είναι, ωστόσο, εύκολη. Οι κινητοποιήσεις της νεολαίας δεν ταυτίζονται με τις άλλες. Διαφέρουν ριζικά. Στη Γαλλία, από τον Μάη του '68 έως τον πρόσφατο νόμο για τη σύμβαση πρώτης απασχόλησης του Ντομινίκ ντε Βιλπέν, οι κινητοποιήσεις της νεολαίας υπερβαίνουν τους προφανείς στόχους τους. Το ίδιο και εδώ και αλλού.

ΟΙ ΠΡΟΦΑΝΕΙΣ στόχοι είναι συχνά αφορμή για κινητοποιήσεις που εκδηλώνουν βαθύτερη δυσαρέσκεια και αμφισβήτηση. Οι νέοι συνειδητοποιούν, και οι καθηγητές τους καταλαβαίνουν και συμπαρίστανται (πέρα από τη συμπεριφορά μερικών ή και πολλών από τους μεν και τους δε, που εκμεταλλεύονται τις ατέλειες των πανεπιστημίων) ότι ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα νοσεί. Και το εκπαιδευτικό σύστημα, όπως κάθε σύστημα, είναι ενιαίο.

ΚΑΜΙΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ στο πανεπιστήμιο δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα, όσο ισχύει ο σημερινός τρόπος εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οσο καταδυναστεύονται οι υποψήφιοι φοιτητές με την αποστήθιση, την εξάντληση, το άγχος, τον ανταγωνισμό, την αποβλάκωση. Οσο δολοφονείται στο σχολείο ό,τι πολυτιμότερο έχουν: ο αυθορμητισμός, η πρωτοβουλία, η διάθεση για συνεργασία, η απόλαυση της γνώσης.

Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ των πανελληνίων εξετάσεων (με όποιο όνομα) και η ριζική αναμόρφωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι αναγκαία προϋπόθεση για οποιαδήποτε πραγματική βελτίωση στην επόμενη βαθμίδα. Αλλιώς, μιλώντας συνολικά, όταν τα παιδιά μπαίνουν πνευματικά ράκη στο πανεπιστήμιο, τι μπορούμε να περιμένουμε;