Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Δικαίωμα στο πράσινο

Της ΚΟΡΙΝΑΣ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ

Φαίνεται πως οι Λατινοαμερικάνοι δεν θα σταματήσουν εύκολα να δίνουν το σύνθημα της πρωτοπορίας. Τα νέα, αυτή τη φορά, έρχονται από το Κίτο, το οποίο πρόσφατα ενέκρινε με δημοψήφισμα το νέο του σύνταγμα, το οποίο ανοίγει το δρόμο για γενναίες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις.

Το σύνταγμα αυτό είναι και το πιο «πράσινο» στον κόσμο, καθώς το Εκουαδόρ γίνεται η πρώτη χώρα που αναγνωρίζει δικαιώματα στη φύση!

Καρπός πολύχρονων αγώνων των οργανώσεων των αυτοχθόνων και των οικολογικών κινημάτων, το νέο σύνταγμα βασίζεται στη φιλοσοφία του «ευ ζην», η οποία διδάσκει την ειρηνική συμβίωση με τη φύση ή «Πάτσα Μάμα», όπως ονομάζεται στη γλώσσα των ιθαγενών.

Ενα άρθρο με τον αριθμό 71, το οποίο είναι αφιερωμένο στα δικαιώματα της φύσης, ορίζει ότι «η φύση, μέσα στην οποία πραγματώνεται και αναπαράγεται η ζωή, έχει δικαίωμα στον απόλυτο σεβασμό της οντότητάς της, καθώς και στη διατήρηση και την αναγέννηση του ζωτικού της κύκλου, της δομής, και της εξελικτικής διαδικασίας της».

Είναι επόμενο το Εκουαδόρ να δείχνει ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στο περιβάλλον, καθώς είναι μία από τις χώρες με τη μεγαλύτερη βιοποικιλότητα στον κόσμο, η οποία απαντά κυρίως στη ζούγκλα του Αμαζονίου και στο αρχιπέλαγος των Νησιών Γκαλάπαγκος. Παράλληλα, όμως, διαθέτει ένα υπέδαφος πλούσιο σε μεταλλεύματα και μερικά από τα σημαντικότερα πετρελαϊκά αποθέματα στη Νότια Αμερική, η εκμετάλλευση των οποίων έχει προκαλέσει, σε ορισμένες περιοχές, μεγάλη οικολογική καταστροφή.

Ιθαγενείς στα δικαστήρια

Χαρακτηριστικά είναι τα έργα και οι ημέρες της Chevron/Texaco στο Λάγο Αγριο, μια μικρή πόλη στη ζούγκλα του Αμαζονίου, όπου η χωρίς καμία μέριμνα για το περιβάλλον άντληση του πετρελαίου έχει γεμίσει την περιοχή με τοξικά απόβλητα κι έχει προκαλέσει σοβαρότατα προβλήματα στην υγεία του πληθυσμού της περιοχής.

Οι κάτοικοι του Λάγο Αγριο ήταν οι πρώτοι που ξεκίνησαν δικαστικό αγώνα εναντίον μιας πετρελαϊκής πολυεθνικής απαιτώντας αποκατάσταση ζημιών και αποζημιώσεις.

Με αυτά τα δεδομένα, είναι εύλογο το ερώτημα κατά πόσο ένα οικολογικό σύνταγμα μπορεί να προστατεύσει τη φύση, όταν την ίδια στιγμή η χώρα διαθέτει σημαντικό ορυκτό πλούτο τον οποίο θέλει επίσης να εκμεταλλευτεί.

Ενα πρώτο βήμα

«Στο Εκουαδόρ βιώνουμε μια εντελώς παράδοξη κατάσταση: είμαστε μια φτωχή χώρα, πλην όμως πλούσια σε φυσικούς πόρους. Η μόνη λύση είναι να αναζητήσουμε με σοβαρότητα και υπευθυνότητα ένα νέο καθεστώς οικονομικής ανάπτυξης», σχολιάζει ο Αλμπέρτο Ακόστα, πρώην πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης και ένας από τους πρωτεργάτες του πράσινου συντάγματος. «Αυτό που θέλαμε, ήταν να αποδώσουμε δικαιοσύνη απέναντι στη φύση και να αναγνωρίσουμε ότι αν η κοινωνική δικαιοσύνη βρισκόταν στο επίκεντρο των αγώνων του 20ού αιώνα, το ζητούμενο για τον 21ο αιώνα πρέπει να είναι η οικολογική δικαιοσύνη».

Η Μάρι Μαρχίλ, εκπρόσωπος της αμερικανικής οικολογικής οργάνωσης Community Environmental Legal Defence Fund (Κοινοτικό Ταμείο για τη νομική προστασία του περιβάλλοντος), εμφανίζεται ακόμα πιο μαχητική: «Σε όσους πιστεύουν ότι είναι παράλογο να αποδίδεις νομικά δικαιώματα στη φύση, τους υπενθυμίζω ότι πριν από μερικούς αιώνες αποκαλούσαν τρελούς εκείνους που ήθελαν να δώσουν δικαιώματα στους σκλάβους».

Το πράσινο σύνταγμα πάντως, σύμφωνα με τον Ακόστα, αλλά και όλη την κυβέρνηση του Ραφαέλ Κορέα, δεν αποτελεί πανάκεια, αλλά την απαρχή ενός σοβαρού προβληματισμού πάνω στο περιβαλλοντικό ζήτημα: «Μπορεί να είμαστε η πρώτη χώρα στον κόσμο που κατοχυρώνει τα δικαιώματα της φύσης, αλλά δεν θα παραμείνουμε και οι μόνοι. Σιγά σιγά θα συνειδητοποιήσουν και άλλοι ότι χωρίς τον σεβασμό απέναντι στη φύση δεν διασφαλίζεται ούτε η επιβίωση του ανθρώπου».