Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Η Ισπανία που δεν φοβάται

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΤΕΤΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ tetpapa@otenet.gr

Η φωτογραφία έκανε τον γύρο του κόσμου. Μια νέα γυναίκα, σε κατάσταση προχωρημένης εγκυμοσύνης, επιθεωρεί ένα στρατιωτικό άγημα. Είναι η ηλικίας 37 ετών Κάρμε (όχι Κάρμεν) Τσακόν. Είναι η υπουργός Αμυνας της Ισπανίας, στη νέα κυβέρνηση Θαπατέρο. Μια κυβέρνηση στην οποία οι γυναίκες υπουργοί είναι περισσότερες από τους άνδρες, αλλά δεν βγήκαν και με τις καραμούζες να το πανηγυρίσουν. Πάντως, η φωτογραφία της εγκύου υπουργού Αμυνας δεν έχει προηγούμενο: φωτογραφία - σύμβολο της νέας Ισπανίας.

Η Κάρμε Τσακόν

Η Ισπανία, ιδίως τα τελευταία τέσσερα χρόνια -μετά την πρώτη νίκη των Σοσιαλιστών του Χοσέ Λουίς Θαπατέρο- συνεχίζει να μας εκπλήσσει θετικά. Με κατακτήσεις πολιτικές και κοινωνικές. Μια χώρα που αλλάζει και, κυρίως, δεν φοβάται την αλλαγή. Μια κοινωνία ανοιχτή· στις προκλήσεις, στις καινοτομίες.

Τα πιο τολμηρά πράγματα γίνονται στην Ισπανία, χωρίς τυμπανοκρουσίες και χωρίς ψυχοδράματα. Πολύ ενδιαφέρον. Ιδίως, εάν σκεφτεί κανείς πόσο ισχυρή και αγκυροβολημένη στις «παλιές καλές αξίες» είναι η Καθολική Εκκλησία σε αυτή τη χώρα.

Επιγραμματικά θα αναφέρω τρεις από τις κατακτήσεις, τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα που φωτίζουν το πρόσωπο της νέας Ισπανίας.

Πρώτον, η απελευθέρωση των ηθών. Και μάλιστα απελευθέρωση που προχωρά με μεγαλύτερη ταχύτητα από οπουδήποτε αλλού στην Ευρώπη· τα ταμπού πέφτουν το ένα μετά το άλλο. Και επισήμως. Ετσι έγινε με τη νομιμοποίηση του γάμου μεταξύ ομοφύλων, με το διαζύγιο - εξπρές, με τα προγράμματα για την αντιμετώπιση της οικογενειακής βίας -μέτρα στα οποία προχώρησε η κυβέρνηση Θαπατέρο ήδη από την πρώτη της θητεία.

Δεύτερον, η αναμόρφωση της Αριστεράς. Σήμερα στην Ισπανία η Αριστερά δεν δυσκολεύεται να πει ότι είναι φιλελεύθερη. Απεναντίας. Και φυσικά δεν μηρυκάζει -αυτό πού το πας- τα φαντάσματα του παρελθόντος. «Είμαστε σοσιαλιστές και φιλελεύθεροι», τονίζει σε κάθε περίπτωση η συμπολίτευση.

Τρίτον, η ασυμπλεγμάτιστη σχέση των Ισπανών με την παγκοσμιοποίηση. Σε αυτή τη νέα Ισπανία, η παγκοσμιοποίηση δεν εκλαμβάνεται ως κίνδυνος και απειλή, αλλά ως ευκαιρία (είπε κανείς τίποτε;).

Εχει λύσει τα προβλήματά της η Ισπανία του 2008; Οχι δα. Προβλήματα στην οικονομία. Προβλήματα, ακόμη μεγαλύτερα, σχετικά με τη διαφθορά. Προβλήματα επίσης με την τρομοκρατία της ΕΤΑ, που, αν και μειωμένη η δράση της, συνεχίζει όμως πάντα να είναι φονική. Ωστόσο, τη νέα Ισπανία δεν την προσδιορίζουν τα προβλήματα αλλά η ικανότητα και η αποφασιστικότητα να τα αντιμετωπίσει και να προχωρήσει μπροστά.

Δεν έχει ξαναγίνει. Θα σταθώ τώρα σε ένα πολύ πρόσφατο και κυριολεκτικά πρωτοφανές γεγονός για την Ισπανία όπου η Καθολική Εκκλησία, έτσι κι αλλιώς, παραμένει ισχυρή.

Η Rivas Vaciamadrid είναι ένας δήμος στα περίχωρα της Μαδρίτης με πληθυσμό περίπου πενήντα χιλιάδες κατοίκους. Σε αυτόν τον δήμο, λοιπόν, από εφέτος την άνοιξη, άρχισε να λειτουργεί ένα «Γραφείο για την Υπεράσπιση των Δικαιωμάτων και των Δημοσίων Ελευθεριών» στελεχωμένο με μια ομάδα εξειδικευμένων νομικών.

Το «Γραφείο» δεν ασχολείται γενικώς με περιπτώσεις παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Χειρίζεται κυρίως ένα πολύ συγκεκριμένο θέμα. Ποιο; Τις αιτήσεις των πολιτών που έχουν μεν βαφτιστεί καθολικοί, αλλά για διαφόρους προσωπικούς λόγους επιθυμούν να διαγραφεί (!) το όνομά τους οριστικά και επίσημα από τους καταλόγους της Εκκλησίας.

Και ξέρετε κάτι; Είναι χιλιάδες οι σχετικές αιτήσεις που φτάνουν από όλη την Ισπανία στον δήμο της Rivas Vaciamadrid. «Δεν θέλω να με θεωρούν μέλος της Εκκλησίας, αφού δεν έχω σχέση και δεν νιώθω μέλος της», αναφέρουν πολλοί στην αίτησή τους.

Μπορείτε να φανταστείτε μια ανάλογη πρωτοβουλία στην Ελλάδα;

Πρώτα πρώτα, πόσοι Ελληνες θα είχαν τέτοιο αίτημα όπως αυτό των Ισπανών; Και εννοώ πόσοι από αυτούς που ούτε πηγαίνουν ούτε έχουν σχέση με την Εκκλησία. Και μετά, γύρευε τι θα γινόταν με τους «Αγίους» Θεσσαλονίκης και άλλων μητροπόλεων, αλλά και με τους «επαγγελματίες της Ορθοδοξίας» (πολιτικούς ή όχι); Εδώ, για το θέμα της απάλειψης του θρησκεύματος από τις ταυτότητες -το στοιχειώδες και αυτονόητο δηλαδή- κόντεψαν να φάνε ζωντανό τον τότε πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη.

Δείτε με πόση ηρεμία, φυσικότητα και χωρίς συμπλέγματα αντιμετωπίζονται διάφορα κοινωνικά θέματα στην Ισπανία και τι κατακραυγή προκάλεσε στην Ελλάδα ο πρόσφατος πολιτικός γάμος ομοφύλων που τελέστηκε στην Τήλο.

Τι να πεις, όταν ακόμη και στο Σύμφωνο Ελεύθερης Συμβίωσης εξαιρούνται τα ομόφυλα ζευγάρια. Διακρίσεις επί διακρίσεων.

Ζηλεύω (ίσως πρόκειται για ... εθνικιστικό κατάλοιπο) βλέποντας την Ισπανία να προχωρά χωρίς να φοβάται, ενώ η γαλάζια μας χώρα με επιμονή παραμένει περιχαρακωμένη στις φοβίες της.

ΥΓ. Στην Ισπανία, μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι μένουν ανοικτά ώς τις 8.00 το βράδυ. Στην Ελλάδα (όταν λειτουργούν), κλείνουν στις 2.30 μ.μ. Και η Ακρόπολη! Οι εργαζόμενοι έχουν μόνον δικαιώματα, ενώ οι τουρίστες μόνον υποχρεώσεις.

Σ και Μ, όπως στη Σκιά της Μαντίλας

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΤΕΤΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ tetpapa@otenet.gr

Τι άλλο θα ακούσουμε; «Η μαντίλα στο πανεπιστήμιο είναι ανθρώπινο δικαίωμα», κ.λπ. Ενα από τα συνθήματα στις μαχητικές διαδηλώσεις -διαδηλώσεις μαντιλοφορεμένων γυναικών, εννοείται- που έγιναν τις τελευταίες ημέρες στην Αγκυρα, στην Κωνσταντινούπολη και σε άλλες πόλεις της Τουρκίας. Αφορμή των διαδηλώσεων; Η ακύρωση από το Συνταγματικό Δικαστήριο της απόφασης που πήρε η Βουλή να τροποποιήσει το Σύνταγμα, ώστε να επιτρέπεται η μαντίλα στο πανεπιστήμιο. Η ισλαμική μαντίλα απαγορεύεται στην Τουρκία σε πανεπιστήμια, σχολεία, δημόσιες υπηρεσίες και επίσημες κρατικές τελετές. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν μπορούν να παραστούν στις επίσημες τελετές ούτε η κυρία Γκιουλ ούτε η κυρία Ερντογάν -οι δύο πρώτες κυρίες της Τουρκίας- δεδομένου ότι αμφότερες μαντιλοφορούν ανεξαιρέτως. Με την επέμβαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, η μαντίλα δεν θα μπει στα τουρκικά πανεπιστήμια· προς το παρόν τουλάχιστον. Στην Τουρκία, άλλοι μιλούν για «δικαστικό πραξικόπημα» και άλλοι για ενέργεια που προστατεύει «τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους». Πάντως, η σύγκρουση ανάμεσα στο κυβερνητικό στρατόπεδο και το κεμαλικό κατεστημένο -το λεγόμενο «βαθύ κράτος»- βαθαίνει κι άλλο. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι ακριβώς το κεμαλικό κατεστημένο είναι η δύναμη που υπερασπίζεται τα θεμέλια του κοσμικού κράτους. Επιστροφή στις φοιτήτριες που διαδηλώνουν υπέρ της μαντίλας στο πανεπιστήμιο και στο σύνθημά τους «η μαντίλα είναι δικαίωμα και ελεύθερη επιλογή». Αγαπητές μαντιλοφορούσες, για ποια μαντίλα μιλάτε; Υπάρχουν πολλές εκδοχές. Γιατί, λοιπόν, υπερασπίζεστε μόνον αυτήν που καλύπτει το κεφάλι και τον λαιμό; Και αν μια φοιτήτρια θέλει να έρθει στο πανεπιστήμιο φορώντας ...ολόσωμη μαντίλα; Αγωνιστείτε, λοιπόν, να μπουν όλες οι μαντίλες στο πανεπιστήμιο. Αγαπητές μαντιλοφορούσες, η μαντίλα που σκεπάζει όλο το σώμα είναι μια ακόμη πιο ελεύθερη επιλογή από τη μεσοβέζικη δική σας.

EYPΩΠH-ΕUROPE-EVROPA

Δικαστές σε ρόλο μουλάδων;

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΤΕΤΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ tetpapa@otenet.gr

* Η μη παρθενία της νύφης ήταν ο λόγος να ακυρωθεί ο γάμος! Ετσι έκρινε το δικαστήριο! Οχι κάποιο δικαστήριο στην Τεχεράνη των μουλάδων. Ούτε στην Καμπούλ. Ούτε στην Υεμένη. Αλλά δικαστήριο, αν είναι δυνατόν, στη ...Γαλλία.

* Στην αρχή, νόμισα ότι πρόκειται για κακόγουστο ανέκδοτο. Αποδείχτηκε ωστόσο, άλλη μια φορά, ότι τα πιο κακόγουστα ανέκδοτα είναι αληθινές ιστορίες. Ιδού τα στοιχεία αυτής της αληθινής πλην όμως εξωφρενικής υπόθεσης.

* Οι νεόνυμφοι, μουσουλμάνοι και οι δύο -εκείνος γεννήθηκε στο Μαρόκο, εκείνη στη Γαλλία- εγκατεστημένοι στο Παρίσι, σε ένα από τα προάστια όπου ζουν κυρίως μετανάστες. Λίγες ημέρες μετά τον γάμο, εκείνος προσέφυγε στις δικαστικές αρχές ζητώντας την ακύρωσή του. Γιατί; Διότι εκείνη του είπε ψέματα· περί της παρθενίας της, εννοείται. Το μόνο ψέμα είναι ότι αυτή η κοπέλα δεν γεννήθηκε την ημέρα που γνώρισε τον «γαμπρό». Κι όμως οι δικαστές τον δικαίωσαν. Ακύρωση γάμου στην Ευρώπη, στον 21ο αιώνα, επειδή η νύφη δεν είχε το «χάρισμα» της παρθενίας; Μη χειρότερα.

* Η απόφαση των Γάλλων δικαστών είναι και σκοταδιστική και ταπεινωτική. Οχι μόνον για τη συγκεκριμένη κοπέλα. Αλλά για όλες τις νέες γυναίκες στη Γαλλία -αυτές τις εκατοντάδες χιλιάδες μουσουλμάνες που προσπαθούν να χειραφετηθούν, που προσπαθούν να αποτινάξουν την πίεση και το βάρος των πατριαρχικών αρχαϊκών παραδόσεων.

Η ακυρωτική «απόφαση-φετφάς» προκάλεσε σάλο. Κατόπιν τούτου, η Ρασιντά Ντατί, η υπουργός Δικαιοσύνης της Γαλλίας (μαροκινής και αλγερινής καταγωγής η ίδια) ζήτησε από την Εισαγγελία να ασκήσει έφεση.

Τα ερωτήματα όμως παραμένουν. Ακέραια. Είναι αυτή απόφαση δικαστών ευρωπαϊκής χώρας (και μάλιστα της Γαλλίας) ή φονταμενταλιστών μουλάδων; Τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ισότητα των δύο φύλων δεν ισχύουν για τις μουσουλμάνες (θρησκευόμενες ή όχι); Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση ακύρωσης του γάμου είναι ένα βήμα προς τη δικαστική θεσμοθέτηση του κοινοτισμού. Να, πού οδηγεί -πού μπορεί να οδηγήσει- ο πολιτισμικός σχετικισμός.