Ελευθεροτυπία - Ενα βιβλίο την ημέρα...

Σε αυτή ακριβώς τη λογική ένα βιβλιοπωλείο στο Λονδίνο, που ξεκίνησε ως πρωτοβουλία μιας ομάδας συγγραφέων και διανοητών, διεκδικεί τον δικό του χώρο μεταξύ των υγιών συστημάτων «θεραπείας» ή, τέλος πάντων, χειρισμού δύσκολων καταστάσεων. Η μέθοδος που λανσάρεται λέγεται «βιβλιοθεραπεία» και είναι μία από τις υπηρεσίες που προσφέρονται στον αναγνώστη σε ένα μικρό βιβλιοπωλείο που άνοιξε στο Μπλούσμπερι, στο γνωστό λονδρέζικο προάστιο στο οποίο ευδοκίμησε ο ομώνυμος φιλολογικός κύκλος που σχετιζόταν με τη συγγραφέα Βιρτζίνια Γουλφ και το οποίο κρατά ακόμη την αίγλη μιας κουλτουριάρικης γωνιάς με πολλούς εκδοτικούς οίκους και βιβλιοπωλεία.

Η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης ήταν από τις πρώτες στον κόσμο που ανακοίνωσαν τον Δεκέμβριο του 2004 τη συνεργασία τους με τη μηχανή αναζήτησης Google, προσφέροντας μια συλλογή βιβλίων, τα οποία πέρασαν ολόκληρα από «σαρωτή» (scanner) ώστε να είναι δωρεάν διαθέσιμα στο κοινό που βρίσκεται σε σύνδεση.

Η τελευταία «άφιξη» έγινε πριν από λίγες μέρες και λέγεται «Σχολείο Ζωής», παραπέμποντας με το όνομά του και μόνο στο σύστημά του και στο τι φιλοδοξεί να προσφέρει στους επισκέπτες του. Στο πρότυπο αυτό πρόγραμμα συμμετέχουν συγγραφείς όπως ο Alan De Botton, ακαδημαϊκοί όπως ο καθηγητής Robert Macfarlane του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ και η Sophie Howart, πρώην επιμελήτρια του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Τέιτ.

Στην προκειμένη περίπτωση η βιβλιοθεραπεία λειτουργεί ως εξής: αν κάποιος αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα, αρκεί να εξηγήσει σε κάποιον από τους υπεύθυνους του «Σχολείου της Ζωής» για τι ακριβώς πρόκειται -ερωτικό, επαγγελματικό, οικογενειακό ή οποιουδήποτε άλλου τύπου- και θα λάβει σύντομα μια συσκευασία με έξι βιβλία που θα του συστήνει ο καθηγητής Macfarlane, τα οποία και θα πραγματεύονται το συγκεκριμένο αντικείμενο. Μαζί θα λάβει και μια ενημέρωση στην οποία θα εξηγείται γιατί επελέγησαν οι συγκεκριμένοι τίτλοι βιβλίων. Μάλιστα, για όποιον θέλει να πάει παραπέρα στο πλαίσιο της βιβλιοθεραπείας, βρίσκεται σε εξέλιξη ένα πρόγραμμα με συζητήσεις και εκδηλώσεις, διάρκειας πέντε μηνών, στο πλαίσιο των οποίων επιχειρείται να δοθούν λύσεις σε διάφορους προβληματισμούς μέσω της ανάγνωσης παρέα με τη συγγραφέα Susan Elderkin. Η πώληση των βιβλίων γίνεται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή τηλεφωνικά, ενώ η συμμετοχή στο πλήρες πρόγραμμα δεν κοστίζει περισσότερο από περίπου 60 ευρώ, χρέωση κατά κανόνα πολύ μικρότερη από την επίσκεψη σε έναν ψυχαναλυτή.

Το περιβάλλον θυμίζει παλιά δημόσια βιβλιοθήκη, πλούσια σε τίτλους παλιών βιβλίων αλλά και πολύ ενημερωμένη σε νεότερους. Προσφέρει επίσης τη δυνατότητα ξενάγησης σε οδηγούς ανάγνωσης, την εμπειρία της απαγγελίας πεζών αποσπασμάτων ή και ποιημάτων, ανοιχτές συζητήσεις αλλά και δυνατότητα για χαλαρή κουβεντούλα με έναν καφέ ή κάποιο ελαφρύ γεύμα. Η ιδέα, εξηγεί στην εφημερίδα «Independent» η Sophie Howart, είναι εκείνη ενός «φαρμακείου του πνεύματος», όπου τα βιβλία «συνταγογραφούνται» για να κάνουν καλό, να ανακουφίσουν, να καταπραΰνουν, να προσφέρουν σε κάθε περίπτωση μια εναλλακτική επιλογή.

Φυσικά και δεν συμφωνούν όλοι με την προσέγγιση αυτή. «Τα βιβλία είναι μεν κάτι καλό αλλά δεν πρέπει να αποτελούν υποκατάστατο της πραγματικής ζωής», εξηγεί ο Robert Louis Stevenson.

Ομως, αν βγάλει κανείς το καινούργιο περιτύλιγμα της νέας ιδέας παροχής υπηρεσιών, πίσω του κρύβεται η ίδια «παλιά» λογική τού τι τελικά προσφέρει ένα βιβλίο.

«Οταν τελείωσα την ανάγνωση του "Πόλεμος και Ειρήνη"», σημείωνε στο ημερολόγιό του το 1951 ο συγγραφέας Μιχαΐλ Πρίσβιν, «κατάλαβα τελικά την ουσία της ύπαρξής μου».

Ενα βιβλίο ως φάρμακο, λοιπόν; Τι σημασία μπορεί να έχει τι όνομα θα δώσει κανείς σε μια δοκιμασμένη συνταγή αιώνων; Το βαρύ εξώφυλλο ανασηκώνεται, γραμματάκια πιάνονται σε χορό και η περιπέτεια αρχίζει.