Ελευθεροτυπία - Το πείραμα Ούγο

Με ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχήματα της πολιτικής του καριέρας έρχεται σήμερα αντιμέτωπος ο πρόεδρος της Βενεζουέλας Ούγο Τσάβες. Οι ψηφοφόροι καλούνται να αποφασίσουν αν θα εγκρίνουν τη συνταγματική μεταρρύθμιση που θα δίνει στον πρόεδρο το δικαίωμα να επανεκλέγεται όσες φορές το επιθυμεί.

Είναι η πλέον σημαντική ανάμεσα σε μια σειρά ριζικών συνταγματικών μεταρρυθμίσεων οι οποίες, εφόσον εγκριθούν, θα ανοίξουν για τα καλά το δρόμο στην οικοδόμηση αυτού που ονομάζεται από ορισμένους «σοσιαλισμός του 21ου αιώνα».

Το δημοψήφισμα εκτυλίσσεται μέσα σε ένα κλίμα έντονων διαδηλώσεων εκ μέρους της αντιπολίτευσης και μεγάλης μερίδας φοιτητών που αντιτίθενται στη μεταρρύθμιση Τσάβες, στην οποία βλέπουν ένα επικίνδυνο ολίσθημα προς τον αυταρχισμό.

Αγρια επεισόδια σημειώνονται, τις τελευταίες εβδομάδες, σε διάφορα σημεία της χώρας ανάμεσα σε οπαδούς και αντιπάλους του προέδρου και δυνάμεις της αστυνομίας, αφήνοντας πίσω τους και νεκρούς. Οσο για το αν ο Τσάβες θα κερδίσει στο δημοψήφισμα και αυτό το στοίχημα, τα προγνωστικά διίστανται.

Δύο διαφορετικές δημοσκοπήσεις δείχνουν το «όχι» να υπερτερεί. Σε ένα, όμως, από τα δύο γκάλοπ, το «ναι» κερδίζει ανάμεσα σ' αυτούς που δηλώνουν ότι θα πάνε οπωσδήποτε να ψηφίσουν.

Κόντρα στο ρεύμα

Ο Τσάβες αποδίδει αυτούς τους αρνητικούς οιωνούς στην προπαγάνδα της αντιπολίτευσης και αντιπαραθέτει ένα άλλο γκάλοπ που διενεργήθηκε για λογαριασμό της κυβέρνησης και δείχνει το «ναι» να επικρατεί με 56,2%.

Κυβερνητικοί κύκλοι, μάλιστα, υπενθυμίζουν ότι και πέρυσι υπήρχαν κάποιες δημοσκοπήσεις που προέβλεπαν την ήττα του Τσάβες στις προεδρικές εκλογές, ο οποίος τελικά επανεξελέγη με πανηγυρική πλειοψηφία.

Ο πρόεδρος δηλώνει ότι αν ο λαός το θέλει, αυτός θα παραμείνει στην κυβέρνηση «μέχρι να λιώσουν τα κόκαλά του». Αυτό και μόνο είναι αρκετό για να κάνει τους εχθρούς του να ανατριχιάζουν. Ποιες άλλες μεταρρυθμίσεις, όμως, θα μπορούσαν να του στοιχίσουν ένα κομμάτι των υποστηρικτών του;

*Το νέο σύνταγμα θα παραδίδει τον έλεγχο της Κεντρικής Τράπεζας και της νομισματικής πολιτικής στην κυβέρνηση. Θα δίνει στο κράτος τη δυνατότητα να κάνει κατάληψη στις ιδιωτικές επιχειρήσεις τις οποίες σκοπεύει να εθνικοποιήσει και να επανασχεδιάσει τον πολιτικό χάρτη της χώρας.

*Οι εργατοώρες θα μειωθούν από οχτώ σε έξι την ημέρα. Θα δημιουργηθεί ταμείο για τα εκατομμύρια των υποαπασχολούμενων. Οι πολίτες θα αποφασίζουν οι ίδιοι μέσω των κοινοτικών συμβουλίων πώς θέλουν να χρησιμοποιηθούν στις γειτονιές τους τα κρατικά κονδύλια.

Γκρίζες ζώνες

*Υπάρχουν ωστόσο και δύο σκοτεινά σημεία: δύο «υποσημειώσεις» που επιτρέπουν τη σύλληψη πολιτών χωρίς απαγγελία κατηγοριών σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης και δίνουν στον πρόεδρο το δικαίωμα να αναστείλει με διάταγμα την ισχύ ορισμένων νόμων του κράτους.

Ο Τσάβες έχει κι εδώ έτοιμη την απάντηση: δεν σκοπεύει να καταλύσει τη δημοκρατία, όπως τον κατηγορούν, αλλά αντίθετα να την υπερασπιστεί από τους εχθρούς της που οραματίζονται ένα νέο πραξικόπημα, όπως εκείνο του 2002, που τον απομάκρυνε προσωρινά από την κυβέρνηση της χώρας.

Η όλη στάση του, πάντως, το τελευταίο διάστημα φανερώνει έναν πολιτικό αρχηγό που νιώθει ισχυρός εντός κι εκτός συνόρων και σκοπεύει να παραμείνει έτσι: Ηρθε σε κάθετη ρήξη με τον πρόεδρο της Κολομβίας Αλβάρο Ουρίμπε, αφότου ο δεύτερος απαίτησε να διακόψει ο Τσάβες τη διαμεσολάβησή του με τους αριστερούς αντάρτες του FARC. Απειλεί μάλιστα να παγώσει τις διπλωματικές του σχέσεις και με την Ισπανία, αν ο βασιλιάς Χουάν Κάρλος δεν ζητήσει δημόσια συγνώμη για την περίφημη επίπληξη «γιατί δεν το βουλώνεις;».

Το σημερινό δημοψήφισμα αποτελεί ρίσκο: Ενα «όχι» θα αποτελούσε βαρύ πλήγμα για τον Τσάβες, που θα τον σημαδεύει ώς το τέλος του 2012. Αν, όμως, υπερισχύσει το «ναι», τότε η βασιλική βρισιά μάλλον πρέπει να βρει άλλους αποδέκτες...