Ελευθεροτυπία - Βασανιστήρια με άνωθεν εντολή

«Αποφασίζουμε, διαπράττουμε, δείχνουμε ανίδεοι και σοκαρισμένοι - όταν τα σκάνδαλα διαρρέουν στα ΜΜΕ - για να παραδεχτούμε, ύστερα από χρόνια, ότι τα αίσχη είχαν εξαρχής την έγκρισή μας».

Κάπως έτσι, συνοψίζεται η τακτική που ακολούθησε το επιτελείο Μπους, για να καταστρατηγήσει κάθε έννοια δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο όνομα του «Πολέμου κατά της τρομοκρατίας». Στο μεταξύ, βεβαίως, η κοινή γνώμη είναι απασχολημένη με άλλα θέματα όπως, εν προκειμένω, οι επερχόμενες εκλογές, το στεγαστικό, η οικονομική ύφεση.

Το σενάριο επαναλήφθηκε πρόσφατα, με τον Τζορτζ Μπους να παραδέχεται σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο ABC, στις 11 Απριλίου, ότι υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησής του ήταν, εν γνώσει του, απευθείας εντολοδόχοι της CIA στην υπόθεση βασανισμού των λεγόμενων «κρατουμένων ύψιστης σημασίας» [High Value Detainees (HVD)]. Ο συγκεκριμένος όρος αντιστοιχεί και στο διαβόητο πρόγραμμα των μυστικών φυλακών, το οποίο επαλήθευσαν οι έρευνες του ελβετού γερουσιαστή Ντικ Μαρτί.

Δύο ημέρες πριν, το ίδιο κανάλι είχε αποκαλύψει ότι τα μέλη του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας συνεδρίαζαν στον Λευκό Οίκο, κατά την περίοδο 2002-2003, για να σχεδιάσουν από κοινού με τη CIA το πρόγραμμα των ανακρίσεων. Το συμβούλιο περιλάμβανε τότε την επικεφαλής Κοντολίζα Ράις, τον αντιπρόεδρο Ντικ Τσένι, τον υπουργό Αμυνας, Ντόναλντ Ράμσφελντ, τον υπουργό Εξωτερικών, Κόλιν Πάουελ, τον διευθυντή της CIA Τζορτζ Τένετ, και τον γενικό εισαγγελέα Τζον Ασκροφτ. Σύμφωνα με υψηλόβαθμες πηγές, οι παραπάνω είχαν δεκάδες συναντήσεις στον Λευκό Οίκο, κατά τις οποίες οι πράκτορες της υπηρεσίας τούς εξηγούσαν τις «ανακριτικές τεχνικές».

Με άλλα λόγια, περιέγραφαν τα βασανιστήρια λεπτομερώς, ώστε να είναι ξεκάθαρο ότι έχουν επίσημη έγκριση. Παράλληλα, το τμήμα νομικών συμβούλων του Λευκού Οίκου επιθεωρούσε και εξέδιδε οδηγίες για το τι θεωρείται βασανιστήριο και τι όχι.

Εκδόθηκαν τουλάχιστον δύο τέτοια υπηρεσιακά σημειώματα. Το ένα (1/8/2002), προσδιόριζε ως βασανισμό «μόνο ακραίες πράξεις» που καταλήγουν στο θάνατο ή σε μερική αναπηρία, ενώ το δεύτερο (14/3/2003), θεωρούσε ότι οι αποτρόπαιες τακτικές δεν συνιστούσαν βασανισμό... αν οι πράκτορες δεν είχαν τέτοια πρόθεση! Το πρώτο «memo» αντιστοιχεί στην περίφημη «Χρυσή Ασπίδα» για την κάλυψη των πρακτόρων, όταν η CIA φοβήθηκε ενδεχόμενη διαρροή στον τύπο.

Για πρώτη φορά, λοιπόν, επιβεβαιώνονται οι καταγγελίες διαφόρων οργανώσεων για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ότι η γραμμή των εντολών οδηγεί στο κατώφλι του Λευκού Οίκου. Οι ιθύνοντες αποφάσιζαν πότε, με ποιους συνδυασμούς, ακόμη και πόσες φορές θα χρησιμοποιείτο ένα βασανιστήριο...

Η υπόθεση αναμένεται να διερευνηθεί από το Κογκρέσο, καθώς ο πρόεδρος της επιτροπής δικαστικών υποθέσεων Τζον Κόνιερς (Δημοκρατικός), έχει καλέσει τους εμπλεκόμενους σε ακρόαση, στις 6 Μαΐου.

Βέβαια, ο αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη διασφαλίσει την υστεροφημία του ως υπέρμαχος των βασανιστηρίων «για το καλό του αμερικανικού λαού», με το βέτο που άσκησε, τον περασμένο Μάρτιο, σε σχετικό νομοσχέδιο. Το τελευταίο θα απαγόρευε στη CIA να χρησιμοποιεί ανακριτικές μεθόδους οι οποίες δεν περιέχονται στο εγχειρίδιο που ισχύει και για το στρατό, κυρίως την τεχνική του τεχνητού πνιγμού («waterboarding»).

Υπενθυμίζουμε ότι ο Μπους είχε ισχυριστεί, τον Μάιο του 2004, ότι πληροφορήθηκε για τα βασανιστήρια στις φυλακές Αμπου Γκράιμπ μόλις τον Ιανουάριο του ίδιου χρόνου. Οσο για τη Ράις, τον Ιανουάριο του 2005, στην ευρωπαϊκή περιοδεία της μετά τις αποκαλύψεις για τις μυστικές φυλακές, διαβεβαίωνε τους ευρωπαίους ηγέτες ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ανέχονται τα βασανιστήρια. «Αντίκεινται στην αμερικανική νομοθεσία», είχε δηλώσει κατά λέξη...