Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Τα μυστικά της καρδιάς

Πόσο βλάπτει η αξονική τομογραφία;

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Θ. ΚΡΕΜΑΣΤΙΝΟΣ MD, PhD., καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, διευθυντής Β' Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ, πρόεδρος Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας

Η αξονική τομογραφία σήμερα αποτελεί μία κατάκτηση για τη διάγνωση διαφόρων παθήσεων. Μάλιστα, η αξονική τομογραφία των πολλαπλών τομών κατάφερε να απεικονίσει ευκρινώς τις στεφανιαίες αρτηρίες με υψηλή πιστότητα, η οποία προσεγγίζει το 95%. Δηλαδή είναι δυνατόν σήμερα να μελετήσουμε την κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι στεφανιαίες αρτηρίες της καρδιάς με ευκρίνεια εντυπωσιακή. Η μέθοδος αυτή δεν απεικονίζει μόνον τη στένωση μιας αρτηρίας, την οποία άλλωστε απεικονίζει και η κλασική στεφανιογραφία, αλλά απεικονίζει το σύνολο της αθηροσκληρωτικής πλάκας. Δηλαδή απεικονίζει όλη τη βλάβη μέσα στο τοίχωμα, προτού ακόμα εμφανιστεί και δημιουργήσει τη στένωση της στεφανιαίας αρτηρίας. Ετσι είναι δυνατόν να αρχίσει έγκαιρα η θεραπεία της σταθεροποίησης της αθηροσκληρωτικής πλάκας, η οποία ελαττώνει το ποσοστό των εμφραγμάτων του μυοκαρδίου και του αιφνίδιου θανάτου σε επίπεδα που πλησιάζουν το 40%.

Αρα θα μπορούσε κανείς να απεικονίζει τις στεφανιαίες αρτηρίες του μία φορά το χρόνο και να ξέρει τι του γίνεται; Η απάντηση είναι σαφώς: όχι. Γιατί η αξονική τομογραφία, όπως και η απλή ακτινογραφία καθώς και η κλασική στεφανιογραφία, εκθέτουν τον εξεταζόμενο στον κίνδυνο της ακτινοβολίας, η οποία ως γνωστόν θεωρείται καρκινογόνος.

Εύλογα όμως τίθεται το ερώτημα του ποιος είναι ο πραγματικός κίνδυνος από την ακτινοβολία κάθε διαγνωστικής απεικονιστικής μεθόδου που χρησιμοποιεί ο ιατρός. Αναμφισβήτητα αυτός που υποβάλλεται σε απλή ακτινογραφία δέχεται πολύ μικρότερη ακτινοβολία από αυτόν που υποβάλλεται σε εξέταση στεφανιογραφίας, είτε με την κλασική μέθοδο είτε με την αξονική τομογραφία.

Διάφοροι ερευνητές ισχυρίζονται ότι η αξονική τομογραφία αυξάνει κατά 1% την πιθανότητα κάθε ανθρώπου να πάθει καρκίνο. Αλλοι πάλι ερευνητές ισχυρίζονται ότι διπλασιάζεται η πιθανότητα καρκίνου σε εκείνον που υποβάλλεται σε αξονική τομογραφία. Στην πραγματικότητα όμως, δεν υπάρχουν ακριβείς αριθμοί. Οι αριθμοί προκύπτουν από μελέτες που έγιναν στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι ύστερα από τους ατομικούς βομβαρδισμούς. Ομως οι συνθήκες είναι τελείως διαφορετικές όταν πρόκειται για ακτινοβολία που προέρχεται από ιατρικές εξετάσεις που έχουν διαχρονική αθροιστική δοσολογία ή προέρχεται από ατομικό βομβαρδισμό. Τελευταία δημοσιεύθηκε μία μελέτη σε ένα από τα εγκυρότερα ιατρικά περιοδικά («New England Journal of Medicine») σχετική με τους κινδύνους της ακτινοβολίας της αξονικής τομογραφίας, όπου εκεί ιδιαιτέρως επισημαίνεται ότι ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για τους ασθενείς νεαρής ηλικίας και μάλιστα στα παιδιά. Στην ίδια μελέτη επισημαίνεται ότι το 1/3 των αξονικών τομογραφιών δεν δικαιολογούνται επαρκώς επιστημονικά και υπολογίζουν ότι 20 εκατομμύρια ενήλικοι και περί το 1 εκατομμύριο παιδιά στις ΗΠΑ υποβάλλονται αδικαιολόγητα σε αξονικές τομογραφίες.

Επειτα από όλα αυτά, ποιο είναι το τελικό συμπέρασμα; Είναι δυνατόν να σταματήσει η πρόοδος; Αναμφισβήτητα, όχι. Η τεχνολογία επιχειρεί διαρκώς να βελτιώσει τα μηχανήματα της αξονικής τομογραφίας, ενώ παράλληλα οι ιατροί θα πρέπει να ζητούν αξονική τομογραφία μόνον όπου πραγματικά κρίνεται απαραίτητη και αναγκαία.

Οσον αφορά την αξονική τομογραφία των στεφανιαίων αρτηριών, πρέπει να γίνεται εκεί όπου πραγματικά ενδείκνυται. Δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνεται με βάση τα σημερινά δεδομένα, εάν δεν παρέλθει επαρκής χρόνος. Η πενταετία θεωρείται ένα καλό και ασφαλές χρονικό διάστημα.

Συμπερασματικά, όλες οι διαγνωστικές εξετάσεις που στηρίζονται στην εκπομπή ακτινοβολίας είναι εξ ίσου χρήσιμες, όπως είναι και η ατομική ενέργεια, η οποία ως γνωστόν μπορεί να καταστεί πηγή φωτός αλλά και πηγή καταστροφής και σκότους. Πάντα ο παράγων άνθρωπος είναι ο πρωταγωνιστικός παράγων. Γι' αυτό και ο ιατρός μπορεί σήμερα να χρησιμοποιεί σωστά την αξονική τομογραφία χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τον ασθενή του.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Βάρδας Ε. Παν., καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, αντιπρόεδρος Ευρωπαϊκής Εταιρείας Αρρυθμιών, Βασιλόπουλος Δημήτριος, καθηγητής Νευρολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Γεωργούλιας Βασίλειος, καθηγητής Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Δημόπουλος Κωνσταντίνος, πρώην πρύτανης Πανεπιστημίου Αθηνών, πρόεδρος Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Καλοκαιρινός Εμμανουήλ, πρόεδρος Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, Καραμανώλης Γ. Δημήτριος, διευθυντής γαστρεντερολόγος, Β' Γαστρεντερολογική Κλινική Νοσοκομείο «Ο Ευαγγελισμός», Κατσαρδής Χάρης, επίκουρος καθηγητής Παιδοπνευμονολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Κατσιλάμπρος Νικόλαος, καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Κελέκης Δημήτριος, καθηγητής Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Κίττας Χρήστος, καθηγητής Ιστολογίας-Εμβρυολογίας, πρύτανης Πανεπιστημίου Αθηνών, Κρεατσάς Γεώργιος, καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας, πρόεδρος Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Κρεμαστινός Δημήτριος, καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, πρόεδρος ΕΚΕ, Κωστάκης Αλκιβιάδης, καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Λαοπόδης Βασίλειος, πρόεδρος Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας, Λάσκαρης Γεώργιος, αν. καθηγητής Στοματολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Λεγάκης Ι. Νικόλαος, καθηγητής Μικροβιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Λουκόπουλος Δημήτριος, καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών-αιματολόγος, Λουρίδας Γεώργιος, καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Μόσχος Ν. Μιχαήλ, καθηγητής Οφθαλμολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Μουλόπουλος Σπυρίδων, ομότιμος καθηγητής Καρδιολογίας, πρώην πρύτανης Πανεπιστημίου Αθηνών, Μπεχράκης Παναγιώτης, αναπληρωτής καθηγητής Φυσιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Παπαβασιλείου Γ. Αθανάσιος, καθηγητής Βιολογικής Χημείας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Ράπτης Α. Σωτήριος, καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών και Ουλμ Γερμανίας, πρόεδρος Εθνικού Κέντρου για το Διαβήτη, Σακάς Ε. Δαμιανός, καθηγητής Νευροχειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Σαρόγλου Γεώργιος, καθηγητής Λοιμωξιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Σέκερης Κωνσταντίνος, ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Στεφανάδης Χριστόδουλος, καθηγητής Καρδιολογίας, διευθυντής Α' Καρδιολογικής Κλινικής Ιατρικής Σχολής Παν. Αθηνών, «Ιπποκράτειο» Γ.Ν.Α., πρόεδρος Ιατρικής Σχολής Παν. Αθηνών, Στεφανής Ν. Κωνσταντίνος, καθηγητής Ψυχιατρικής - ακαδημαϊκός, Φούσας Γρ. Στέφανος, επίκουρος καθηγητής, διευθυντής Καρδιολογικής Τζάνειου νοσοκομείου, Χατζάκης Αγγελος, καθηγητής Επιδημιολογίας, Χρούσος Γεώργιος, καθηγητής Παιδιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών.