Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ ΠΥΑΝΕΨΙΩΝ

Αττικός μην

14 Οκτωβρίου - 12 Νοεμβρίου

Ο Οκτώβριος παράγεται απ' τη λατινική October, που σημαίνει όγδοος. Αρχικά ήταν ο όγδοος μήνας στο ρωμαϊκό ημερολόγιο και μετά την καθιέρωση του Ιανουαρίου ως πρώτου, έγινε δέκατος.

Ηταν ο τέταρτος μήνας του αττικού έτους. Ονομάστηκε Πυανεψιών από τα ιερά Πυανέψια ή Πυανόψια, εορτή προς τιμήν του Απόλλωνα.

Ετυμολογία:

Ο Πυανεψιών παράγεται από τις πυάνους (κυάμους: κουκκιά) + έψειν (έψω = ψήνω, βράζω) [βλ. Αλκμάν 63].

Ιερά Πυανέψια:

Κάθε χρόνο στις 7 Πυανεψιώνα (Οκτωβρίου), εορτή του Απόλλωνα, οι Αθηναίοι έβραζαν κουκκιά και άλλα όσπρια σε μια χύτρα (πανσπερμία, πολυσπόρια) προσφέροντάς τα σε κοινή συνεστίαση ευχόμενοι «καλή σπορά». Το ίδιο συμβαίνει τη σήμερον σε ορισμένα χωριά (Σάμος κ.ά.). Περιέφεραν ακόμα την Ειρεσειώνη: ένα κλαδί ελιάς στολισμένο με μαλλί γεμάτο από καρπούς τραγουδώντας:

«Η Ειρεσειώνη σύκα φέρνει και παχιά ψωμιά και στα βάζα μέλι και λάδι και κρασί δυνατό...» (Πλούταρχος, Θησεύς 22).

18 Οκτωβρίου, του Αγίου Λουκά:

Οι αρχαίοι πύανοι (κουκιά) θα μπορούσαν να συσχετισθούν ενδεχομένως με το γνωστό: «τ' αη Λουκά σπείρε κουκκιά».

25 Οκτωβρίου, παραμονή του Αγίου Δημητρίου:

Στη Θράκη που διατήρησε πολλά λατρευτικά έθιμα αρχαίας καταγωγής γίνονται τελετές υπέρ γονιμότητας της γης.

Στο Τζαντό της Θράκης -μας πληροφορεί ο Μέγας- «εγίνετο η περιφορά της ξύλινης τζαμάλας (καμήλας)... Αλλοι χωρικοί με παράξενα ρούχα κρατώντας κλαδιά (Ειρεσειώνες) και με στεφάνια από κληματαριά (σύμβολον βλαστήσεως) στο κεφάλι συνόδευαν την καμήλα και περιήρχοντο όλα τα σπίτια του χωριού» με ευχές για «καλή σπορά». (Μέγας, Ελληνικαί Εορταί, σ. 25).

Δεν θα ήταν «κακό» και οι σημερινοί, σε καιρούς μεγάλης ακρίβειας και γενικευμένης απειλής, να διοργάνωναν λατρευτικές πομπές υπέρ ευφορίας των καρπών της γης και καιρών ειρηνικών...

Αυτά και καλό μήνα.

ΝΙΚΟΣ ΒΑΡΔΙΑΜΠΑΣΗΣ