Ελευθεροτυπία - Να σπάσουμε τη σιωπή

Διότι δεν επουλώνονται οι πληγές της κακοποίησης στον παιδικό ψυχισμό. Χρειάζεται ψυχοθεραπεία ζωής. Μόνο αν απομακρυνθεί ένα παιδί από το περιβάλλον αυτό, το οποίο δεν θεραπεύεται, μπορεί να τα καταφέρει. Ακόμα όμως και τότε, ακόμα και αν βρει γονείς που θα θέλουν να επουλώσουν τις πληγές του, και κάποια στιγμή αυτό επιτευχθεί σε σημαντικό βαθμό, θα υπάρχουν κενά και θα πρέπει να καταβάλει το ίδιο υπεράνθρωπη προσπάθεια για να ισορροπήσει».

Τα παραπάνω, μεταξύ άλλων, επισήμανε σε συνέντευξη που παραχώρησε στην «Ε» η αναπληρώτρια διευθύντρια της Ψυχιατρικής Κλινικής του νοσοκομείου Παίδων «Αγία Σοφία» Μάγδα Λιακοπούλου.

Δίκτυο κοινωνικών υπηρεσιών στη χώρα μας, κέντρα ψυχικής υγείας στην περιφέρεια, όπου θα μπορούσε κανείς να αναφέρει ένα περιστατικό κακοποίησης παιδιού, δεν υπάρχουν. Υπάρχουν οι παιδίατροι που έρχονται αντιμέτωποι και αυτοί με τα αποτελέσματα των παράδοξων αυτών πράξεων γονέων.

Καταγγελίες δεν γίνονται από τον περίγυρο. Συνήθως συγκαλύπτονται τα κρούσματα παιδικής σωματικής κακοποίησης, ειδικότερα στην περιφέρεια. Ούτε νομοθεσία επαρκής υπάρχει όπως σε άλλες χώρες (π.χ. ΗΠΑ, Βρετανία), που επιβάλλουν όταν κάποιος γνωρίζει ή έστω έχει σοβαρή υπόνοια ότι κακοποιείται ένα παιδί να το αναφέρει στην αστυνομία ή στο δίκτυο των κοινωνικών υπηρεσιών. Στην Ελλάδα το θέμα της παιδικής κακοποίησης έχει περίπλοκη διαδικασία. Ελάχιστες -τονίζει η Μάγδα Λιακοπούλου- είναι οι περίπτωσεις που ο δεύτερος γονιός πηγαίνει στην Εισαγγελία και στη συνέχεια στέλνονται στο σπίτι της οικογένειας οι παιδοψυχίατροι, προκειμένου να εκτιμήσουν την κατάσταση, σχηματίζουν μια γνώμη έπειτα από αρκετές συναντήσεις με την οικογένεια και την καταθέτουν στην Εισαγγελία, η οποία αποφασίζει για το μέλλον του παιδιού. «Οι πιο πολλές περιπτώσεις όμως είναι εκείνες που τα παιδιά φτάνουν στο νοσοκομείο κακοποιημένα κατευθείαν από το γονιό τους. Οπότε εκεί εμπλεκόμεθα εμείς, κάνουμε εκτίμηση και πηγαίνουμε τη γνωμάτευση στην Εισαγγελία».

Κι αν εκτιμηθεί ότι για ένα παιδί είναι επικίνδυνη η επιστροφή στο σπίτι του, τότε «το κρατάμε μέχρι να βρούμε το κατάλληλο περιβάλλον, μπορούμε και με την παρέμβαση της Εισαγγελίας». Στη συνέχεια φτάνει στο νοσοκομείο η Αστυνομία, κάνει τις ανακρίσεις και δίνει η εντολή η Εισαγγελία να παραμείνει το παιδί μέχρι να βρεθεί ένα ίδρυμα να φιλοξενηθεί. Εκεί το παιδί θα περιμένει μέχρι να ληφθεί η τελική απόφαση από το δικαστήριο.

Μάγδα Λιακοπούλου

**Τι είναι εκείνο που οδηγεί έναν γονιό σε αυτή την παράδοξη πράξη;

* «Μόνο το 10% των ατόμων που κακοποιούν σοβαρά τα παιδιά τους αντιμετωπίζει μια σοβαρή ψυχιατρική ασθένεια. Στους υπόλοιπους το πρόβλημα είναι σύνθετο. Συντίθεται από την προσωπικότητά τους, από την προσωπικότητα του παιδιού και από τις καταστάσεις του περιβάλλοντος και τον τρόπο που αυτό είναι δομημένο», λέει η Μάγδα Λιακοπούλου.

«Ενας γονιός που φτάνει να κακοποιήσει το παιδί του συνήθως είναι επιρρεπής στο να εκφράζει την επιθετικότητά του (δεν τη συγκρατεί) είναι παρορμητικός, έχει δυσκολία στις σχέσεις του με τους άλλους. Ο γονιός αυτός είχε προβλήματα ο ίδιος στην ανατροφή του από τους γονείς του, έχει στερηθεί την αγάπη, την κατανόηση, έχει κακοποιηθεί ο ίδιος. Το 100% των γονιών αυτών είναι και οι ίδιοι στερημένοι συναισθηματικά. Επιπλέον, μπορεί να βρίσκεται σε κακή οικονομική κατάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα, να έχει κακή σχέση με το σύντροφό του, να έχει κάποιον στο περιβάλλον του που αρρώστησε».

**Πώς βλέπουν το παιδί τους οι γονείς αυτοί;

* «Το βλέπουν ως επέκταση του εαυτού τους, μια πολύ εγωιστική νοοτροπία, που μπορεί να υπάρχει σε όλους τους γονείς, αλλά εδώ υπάρχει σε αυξημένο βαθμό. Πιστεύουν ότι το παιδί οφείλει να υπακούει και να συμμορφώνεται αμέσως, να καταλαβαίνει τον γονιό του και σε κάποιο βαθμό να τον φροντίζει. Οι γονείς αυτοί αισθάνονται πολύ ανάξιοι, έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και θέλουν να αναγνωριστεί η αξία τους από το παιδί τους. Τα παιδιά όμως έχουν τις δικές τους ανάγκες, δεν μπορούν να σκεφτούν έτσι. Τότε, οι γονείς αποφασίζουν να τα συμμορφώσουν, να τα νουθετήσουν. Μερικές φορές οι γονείς αυτοί βλέπουν στο παιδί τους και πράγματα που δεν υπάρχουν. Προβάλλουν πάνω του δικές τους φαντασιώσεις, όπως ότι το παιδί θέλει να τους εκδικηθεί, ότι θέλει το κακό τους, επομένως πρέπει να προστατευθούν από αυτό. Είναι μια κατάσταση στα όρια της ψύχωσης».

**«Θεραπεύεται» ο γονιός που κακοποιεί; Μπορεί με κάποιο τρόπο να σταματήσει μια μέρα;

* «Η παιδική κακοποίηση είναι μια χρόνια κατάσταση. Ο γονιός έχει πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να επαναλάβει την κακοποίηση παρά να τη σταματήσει. Οπωσδήποτε, δεν φτάνουν όλοι στα άκρα αυτής της περίπτωσης -να σκοτώσουν. Δεδομένου όμως ότι δεν γνωρίζουν όρια, δεν ξέρουν πού να σταματήσουν, δεν ελέγχουν τίποτα εκείνη τη στιγμή, τον εαυτό τους, τις παρορμήσεις τους, μπορεί και να το κάνουν. Δεν μιλάμε για μια μεμονωμένη έκρηξη, είναι μια επαναλαμβανόμενη κατάσταση. Ο άνθρωπος αυτός χρειάζεται βοήθεια και για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι περισσότεροι δεν τη δέχονται. Οσοι τη δεχτούν είναι βραχεία, αποσπασματική, κακώς δομημένη (δεν προέρχεται όπως πρέπει από πολλές πλευρές: κοινωνική και ψυχιατρική) και επομένως στη συντριπτική πλειονότητα είναι αναποτελεσματική».

**Το παιδί που κακοποιείται σωματικά πώς το βιώνει, πώς αντιδρά;

* «Αλλα παιδιά πολλές φορές επαναλαμβάνουν τα ίδια τις ίδιες αντιδράσεις και προκαλούν τους γονείς τους και άλλα παιδιά ζουν μέσα στο φόβο και τον τρόμο της κακοποίησης από το γονιό τους».