Ελευθεροτυπία - Αυτοάνοσες ρευματικές παθήσεις

Κοινό χαρακτηριστικό τους είναι η σημαντική επιβάρυνση της ποιότητας ζωής των ασθενών, που συχνά δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στις οικογενειακές και επαγγελματικές τους υποχρεώσεις, καθώς και σε απλές, καθημερινές δραστηριότητες. Ο καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Αλέξανδρος Δρόσος, μας απαντά στα πιο συχνά ερωτήματα που αφορούν τις παθήσεις αυτές:

*Ποιες είναι οι αυτοάνοσες ρευματικές παθήσεις;

«Γνωστές και ως νοσήματα του κολλαγόνου ή νοσήματα του συνδετικού ιστού, περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τη ρευματοειδή αρθρίτιδα -χρόνια καταστροφική νόσο που προκαλεί πόνο, οίδημα, δυσκαμψία και απώλεια λειτουργικότητας των αρθρώσεων-, την ψωριασική αρθρίτιδα -φλεγμονώδη, προοδευτική αρθρίτιδα, που συνήθως συνοδεύεται από ψωρίαση- και την αγκυλοποιητική σπονδυλαρθρίτιδα -προοδευτική μορφή αρθρίτιδας της σπονδυλικής στήλης, που χαρακτηρίζεται από έντονη φλεγμονή, πόνο, δυσκαμψία και μειωμένη κινητικότητα. Κοινό χαρακτηριστικό τους είναι η σημαντική επιβάρυνση της ποιότητας ζωής των ασθενών, που συχνά δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στις οικογενειακές και επαγγελματικές τους υποχρεώσεις, καθώς και σε απλές, καθημερινές δραστηριότητες».

*Πόσο σημαντική είναι η έγκαιρη διάγνωσή τους;

«Πολύ συχνά οι ασθενείς καθυστερούν σημαντικά -1 έως και 5 χρόνια- να απευθυνθούν σε ρευματολόγο και να λάβουν την ενδεδειγμένη θεραπεία, που αποδεδειγμένα στα αρχικά στάδια μεγιστοποιεί την ανταπόκριση σ' αυτήν και βελτιώνει σημαντικά την έκβαση σε βάθος χρόνου».

*Υπάρχει ελπίδα για όσους πάσχουν από αυτά τα νοσήματα;

«Η επιστημονική έρευνα, με την κατανόηση των μοριακών μηχανισμών που εμπλέκονται στην εμφάνιση και εξέλιξη των παραπάνω νοσημάτων, έχει οδηγήσει στη δημιουργία καινοτόμων βιολογικών θεραπειών, που στοχεύουν σε συγκεκριμένα στάδια του ανοσολογικού μηχανισμού, επιδεικνύοντας έτσι υπέρτερη αποτελεσματικότητα έναντι των παραδοσιακών ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων. Προσφέροντας δε ανακούφιση από τα συμπτώματα, οδηγούν ταυτόχρονα και στην επιβράδυνση της εξέλιξης των αρθρικών καταστροφών, με άμεση και ουσιαστική επίδραση στη διατήρηση της λειτουργικότητας, της ικανότητας για εργασία και της γενικότερης καλυτέρευσης της ποιότητας ζωής των πασχόντων. Ξεχωριστή θέση ανάμεσα στις βιολογικές θεραπείες κατέχουν αυτές που αναστέλλουν τον παράγοντα νέκρωσης των όγκων (TNFα), όπως η ινφλιξιμάμπη, η ετανερσέπτη και η ανταλιμουμάμπη. Επιπρόσθετα, τα νοσήματα αυτά είναι συστηματικά, επηρεάζουν δηλαδή εκτός των αρθρώσεων και άλλα όργανα και ιστούς, επιβαρύνοντας συνολικά την κατάσταση της υγείας των πασχόντων, ιδιαιτέρως το καρδιαγγειακό σύστημα, τους πνεύμονες, τα μάτια και το γαστρεντερικό. Είναι ελπιδοφόρο πως τα νεότερα δεδομένα από τη χρήση των βιολογικών παραγόντων δείχνουν τη θετική επίδραση αυτών και στα συνοδά συμπτώματα. Πρόσφατα δεδομένα από την κλινική μας, την Πανεπιστημιακή Κλινική του Ηρακλείου Κρήτης, και άλλα ερευνητικά κέντρα, δείχνουν ότι ο παράγοντας ινφλιξιμάμπη έχει ευεργετική επίδραση σε αυτούς τους ασθενείς όσον αφορά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, καθώς και στη βελτίωση της χρόνιας αναιμίας στη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Επίσης, σημαντική είναι η ευεργετική δράση της ινφλιξιμάμπης στις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (νόσος του Crohn και ελκώδης κολίτιδα), που συχνά παρουσιάζονται σε ασθενείς με αγκυλοποιητική σπονδυλαρθρίτιδα, καθώς και της ανταλιμουμάμπης στη νόσο του Crohn».

*Είναι ακριβές οι νέες αυτές θεραπείες;

«Η προηγμένη τεχνολογία, η τεράστια δαπάνη για έρευνα και κλινικές μελέτες και οι πολύπλοκες διαδικασίες παραγωγής οδηγούν σε αυξημένο κόστος, που καλείται να καταβάλει το κοινωνικό σύστημα υγείας. Αν όμως συγκρίνουμε το κόστος θεραπείας με ένα μη λειτουργικό, μη παραγωγικό ή μη δυνάμενο να εργασθεί ασθενή, τότε -όπως έχει αποδειχτεί σε πολλές αναλογιστικές μελέτες- προκύπτει, σε βάθος χρόνου, σημαντικό όφελος από τη χρήση των καινοτόμων αυτών θεραπειών. Ελπίδα προσφέρει το γεγονός πως η έρευνα γύρω από τις θεραπείες αυτές συνεχίζεται και επεκτείνεται ενώ τα στοιχεία που προκύπτουν ισχυροποιούν τη λογική της χορήγησής τους. Πρόσφατα, π.χ. στο Πανευρωπαϊκό Ρευματολογικό Συνέδριο (EULAR), ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα της μεγαλύτερης, με μαγνητική τομογραφία, μελέτης ασθενών με Αγκυλοποιητική Σπονδυλαρθρίτιδα σε θεραπεία με ινφλιξιμάμπη, όπου φάνηκε σταθερή μείωση της φλεγμονής της σπονδυλικής στήλης και σημαντική βελτίωση στην κινητικότητά της και στην ποιότητα ζωής των ασθενών κατά τη διάρκεια των δύο ετών παρακολούθησης. Καταλαβαίνει κανείς πόσο σημαντικά είναι τέτοια δεδομένα για μια νόσο που δυνητικά προκαλεί αγκύλωση της σπονδυλικής στήλης και αναπηρία».