Ελευθεροτυπία - Η ασφάλεια των βηματοδοτών και των απινιδωτών

Η τεχνολογική εξέλιξη μαζί με τη θεαματική ανάπτυξη της Καρδιολογίας επιφύλαξαν ευχάριστες εκπλήξεις για την ανθρωπότητα. Μία από τις πλέον ευχάριστες υπήρξε η ανακάλυψη του βηματοδότη και αργότερα του απινιδωτή. Ειδικότερα, η λειτουργία του απινιδωτή είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή γιατί επαναφέρει την καρδιά σε λειτουργία όταν αυτή σταματήσει να λειτουργεί. Είναι δηλαδή η συσκευή που αναστρέφει το θάνατο. Μέχρι και πριν από λίγα χρόνια χιλιάδες άνθρωποι κάθε χρόνο έχαναν τη ζωή τους γιατί το ηλεκτρικό ρεύμα της καρδιάς τους δεν δούλευε σωστά. Αλλοτε δεν μπορούσε να παραχθεί ο αρχικός σπινθήρας (αυτόματη ηλεκτρική διέγερση), άλλοτε το ηλεκτρικό ρεύμα δεν μπορούσε να εξαπλωθεί σωστά σ' όλη την καρδιά (διαταραχή της αγωγής της ηλεκτρικής διέγερσης), άλλοτε δημιουργούνταν ηλεκτρικά κυκλώματα και βραχυκυκλώματα (αρρυθμίες) και άλλοτε η καρδιά δεν μπορούσε να συντονισθεί ώστε να συσταλεί συγχρονισμένα το μυοκάρδιο (ασυγχρονισμός της συστολής των κοιλιών σε καρδιακή ανεπάρκεια).

Για όλες αυτές τις περιπτώσεις η λύση δόθηκε με την εμφύτευση ειδικών συστημάτων βηματοδοτών - απινιδωτών που δουλεύουν με ειδικό προγραμματισμένο ηλεκτρικά τρόπο, έτσι ώστε να αντιμετωπίζουν κάθε ηλεκτροφυσιολογική διαταραχή της καρδιάς με ιδιαίτερη επιτυχία.

Τα συστήματα αυτά είναι ιδιαίτερα ασφαλή και πρακτικά, δεν επηρεάζουν δε καθόλου τον τρόπο ζωής του κάθε ανθρώπου που τα φέρει πάνω του. Εμφυτεύονται κάτω από το δέρμα και με λεπτά καλώδια συνδέονται διαμέσου των φλεβών με τα διάφορα μέρη της καρδιάς. Η συνηθέστερη περιοχή όπου εμφυτεύονται οι βηματοδότες-απινιδωτές είναι ο θώρακας, και ειδικότερα οι κορυφές του κοντά στην κλείδα.

Οταν οι συσκευές αυτές εμφυτεύονται από εξειδικευμένους γιατρούς σε μεγάλα ειδικά κέντρα, η συχνότερη και πιο επικίνδυνη επιπλοκή είναι η επιμόλυνση της περιοχής της εμφύτευσης και των καλωδίων του συστήματος από νοσοκομειακά μικρόβια. Ολες οι άλλες επιπλοκές είναι σχετικά σπάνιες και αντιμετωπίσιμες από τους γιατρούς κατά κανόνα με επιτυχία (π.χ. πνευμοθώρακας, διάτρηση του μυοκαρδίου και δημιουργία αιμοπερικαρδίου). Στην πράξη, ο μεγαλύτερος κίνδυνος προέρχεται από την επιμόλυνση του συστήματος που εμφυτεύθηκε. Και αυτό γιατί τα νοσοκομειακά μικρόβια είναι ανθεκτικά και συχνά δημιουργούν ενδοκαρδίτιδα, η οποία στις περιπτώσεις αυτές είναι δύσκολα αντιμετωπίσιμη.

Οι ασθενείς που έχουν εμφυτευμένους βηματοδότες - απινιδωτές ανά τακτά χρονικά διαστήματα (συνήθως εξάμηνο), ελέγχονται από τους ιατρούς τους για το κατά πόσον η συσκευή λειτουργεί κανονικά και δεν παρουσιάζει τεχνικά προβλήματα. Τα τεχνικά προβλήματα είναι σπάνια, αλλά υπαρκτά.

Πρόσφατα μία από τις μεγαλύτερες και σοβαρότερες εταιρείες κατασκευής βηματοδοτών-απινιδωτών απέσυρε παγκόσμια ορισμένους τύπους ηλεκτροδίων της γιατί ήταν εύθραυστα και σε ορισμένες περιπτώσεις δεν λειτούργησαν σωστά, προκαλώντας 5 θανάτους. Αυτό συμβαίνει πολύ σπάνια, όμως γι' αυτό και συνιστάται η ενδελεχής παρακολούθηση της λειτουργίας των ευαίσθητων αυτών συσκευών. Ομως η ανησυχία του κοινού είναι αδικαιολόγητη, γιατί οι περιπτώσεις αυτές είναι απειροελάχιστες σχετικά με τον τεράστιο αριθμό των εκατομμυρίων συσκευών που έχουν εμφυτευθεί σε όλον τον κόσμο.

Στις περιπτώσεις των εμφυτευμένων απινιδωτών-βηματοδοτών, η σχέση του ιπποκρατικού ωφελείν-βλάπτειν κλίνει συντριπτικά υπέρ του ωφελείν.

Γι' αυτό και δεν τίθεται κανένας προβληματισμός, όσον αφορά τη σκοπιμότητα της εμφυτεύσεως των συσκευών αυτών. Ομως υποχρέωση των ιατρών είναι να εφαρμόζουν αυστηρά τις ενδείξεις εμφύτευσης.