Ελευθεροτυπία - Περιβαλλοντικό «μπλακάουτ»

Πάνω από τις μισές μέρες του χρόνου, το νέφος από το εργοστάσιο παραγωγής αλουμινίου σκεπάζει την Αντίκυρα.

Στις δύο μονάδες παραγωγής αλουμίνας και αλουμινίου, που λειτουργούν εδώ και 45 χρόνια, σχεδιάζεται να προστεθούν δύο σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο ισχύος 764 μεγαβάτ και μία μονάδα λιθάνθρακα ισχύος 600 μεγαβάτ.

Ομως, το περιβαλλοντικό «μπλακ άουτ» στην περιοχή έχει ήδη αρχίσει εδώ και χρόνια, και οι κάτοικοι των γύρω χωριών εκπέμπουν σήμα κινδύνου.

*«Τις μισές ημέρες του χρόνου, το νέφος από το εργοστάσιο σκεπάζει την Αντίκυρα. Δεν ξέρουμε τη σύστασή του γιατί δεν έχουν γίνει ποτέ μετρήσεις από το ΥΠΕΧΩΔΕ ή ανεξάρτητο φορέα. Τα βουνά, που κλείνουν τον κόλπο, είναι πάνω από 800 μέτρα και δεν αφήνουν να διαλυθεί. Να τοποθετηθούν φίλτρα σε όλες τις καμινάδες», τονίζει ο Λουκάς Σαμουήλ, μέλος της οικολογικής κίνησης Αντίκυρας.

Υπερβάσεις στο διοξείδιο του θείου

Η «Αλουμίνιον της Ελλάδας» (ΑτΕ) πραγματοποιεί μετρήσεις για ρύπους, που προβλέπονται από τους περιβαλλοντικούς όρους και κοινοποιεί τα αποτελέσματα στο ΥΠΕΧΩΔΕ.

*«Κατά τους θερινούς μήνες παρατηρούνται υπερβάσεις στα επίπεδα διοξειδίου του θείου, ενώ μετρήσεις αιωρουμένων σωματιδίων και οξειδίων του αζώτου δεν πραγματοποιούνται. Τα σωματίδια ΡΜ 2,5 εισχωρούν στο αναπνευστικό σύστημα και συνδέονται με συνέπειες στην υγεία», σημειώνει ο Κώστας Ελευθεριάδης, φυσικός-ερευνητής στο ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος.

*Ο Δημήτρης Μπουφούνος, διευθυντής υγιεινής, ασφάλειας και περιβάλλοντος της ΑτΕ -συμφερόντων ομίλου Μυτηλιναίου, όπως και οι 3 μονάδες ηλεκτροπαραγωγής-, υποστηρίζει ότι οι περιβαλλοντικοί όροι τηρούνται.

«Αποδεικνύουμε με τεκμήρια ότι κάνουμε σωστές μετρήσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις πρέπει να κάνουμε προσθήκες φίλτρων στις καμινάδες, αλλά γενικώς είναι σύγχρονα και καλοσυντηρημένα. Το εργοστάσιο είναι πιστοποιημένο με ISO 14001 που αφορά στην περιβαλλοντική διαχείριση».

Από τον περασμένο Σεπτέμβριο το εργοστάσιο λειτουργεί με περιβαλλοντικούς όρους του 2005. Η νομαρχία Βοιωτίας απέρριψε την ανανέωσή τους και το ΥΠΕΧΩΔΕ ακόμη δεν έχει εγκρίνει νέους. Οι εγκαταστάσεις της αλουμίνας παράγουν 750-800 χιλιάδες τόνους ερυθράς ιλύος ετησίως. Η λάσπη αυτή επί 45 χρόνια πέφτει στον Κορινθιακό με αποτέλεσμα, ήδη από τα μέσα του '90, να έχει καλύψει το 12% του θαλάσσιου πυθμένα.

«Εν αγνοία μας σχεδιάζεται το ενεργειακό κέντρο στην Αντίκυρα», τονίζουν οι κάτοικοι.

*«Οι μελέτες που κάναμε, έδειξαν ότι χαρακτηρίζεται από υψηλές συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων όπως μόλυβδο, χρώμιο και κοβάλτιο. Επιπροσθέτως, έρευνες του Πανεπιστημίου Πατρών έδειξαν ότι η κόκκινη λάσπη είναι εμπλουτισμένη με φυσικά ραδιενεργά στοιχεία. Κάποια απ' αυτά βρίσκονται σε επίπεδα που υπερβαίνουν κατά πολύ τις τιμές που προτείνει η αρμόδια επιστημονική επιτροπή του ΟΗΕ. Η επίδραση της κόκκινης λάσπης στη δημόσια υγεία, μέσα από τη χρόνια κατανάλωση αλιευμάτων της περιοχής, δεν έχει μελετηθεί συστηματικά», τονίζει ο Γιώργος Φερεντίνος, επικεφαλής του Εργαστηρίου Θαλάσσιας Γεωλογίας και Φυσικής Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Πατρών.

*Υψηλές τιμές μολύβδου ανιχνεύθηκαν στο θαλασσινό νερό της Αντίκυρας από τον Μάνο Δασενάκη, αναπληρωτή καθηγητή Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Αθήνας.

Η εταιρεία που συνεργάζεται με το ΕΛΚΕΘΕ (Ελληνικό Κέντρο Θαλλασίων Ερευνών), προκειμένου να παρακολουθεί τις επιπτώσεις από την απόρριψη ερυθράς ιλύος, υποστηρίζει ότι η πρακτική αυτή θα σταματήσει μέχρι τέλος του 2008. Αρμόδια στελέχη επισημαίνουν ότι «η λάσπη είναι ακίνδυνη για τη δημόσια υγεία γιατί συμπεριφέρεται ως αδρανές υλικό και δεν μπορεί να επιβαρύνει το θαλάσσιο περιβάλλον με διαλυμένα μέταλλα». Οπως επισημαίνεται, ωστόσο, σε έκθεση του ΕΛΚΕΘΕ (Μάιος 2007), «η απόρριψη έχει επιπτώσεις στην αφθονία και την ποικιλότητα των οργανισμών και ψαριών που ζουν στο βυθό».

*Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η επισήμανση επιστημόνων του ίδιου κέντρου, ότι «το 2004 και το 2006 προέκυψαν στοιχεία για επιβάρυνση του ιζήματος από πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες».

Την ώρα που στην Ελευσίνα οι τιμές κυμαίνονται μεταξύ 1.000 και 4.000 νανογραμμαρίων ανά γραμμάριο, έξω από τον κόλπο της Αντίκυρας σημειώνονται τιμές 4.500 και 10.400! Οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες όταν μπουν στην τροφική αλυσίδα είναι καρκινογόνοι.

*Από το 2006 και μετά, η ΑτΕ αποθέτει στη στεριά μέρος της κόκκινης λάσπης αφού προηγουμένως με φίλτρο έχει αφαιρέσει την υγρασία: «Αυτό γίνεται χωρίς να διαθέτει σχετική άδεια. Οταν φυσάει, δημιουργείται κόκκινο νέφος σκόνης σε μεγάλη ακτίνα. Η εισπνοή της δημιουργεί κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, αφού οι τοξικές ουσίες επιδρούν αμεσότερα στους οργανισμούς όταν εισέρχονται από την αναπνευστική οδό», υποστηρίζει η Δέσποινα Σπανούδη, μέλος της Συμπαράταξης Βοιωτών για το Περιβάλλον.

Κινητοποιήσεις ετοιμάζουν οι κάτοικοι

Εκπρόσωποι της εταιρείας αρνούνται την ύπαρξη του κόκκινου νέφους. Υπολογίζουν σε 5 χιλιάδες τόνους τα κατάλοιπα και υποστηρίζουν ότι πρόκειται για «προσωρινή αποθήκευση».

«Οι ποσότητες που δεν θα διατίθενται προς περαιτέρω αξιοποίηση, θα αποτίθενται με τρόπο ασφαλή βάσει μελέτης που έχει κάνει το ΕΜΠ», λένε.

*Αυτό που κάνει τους κατοίκους της περιοχής, να ετοιμάζονται για κινητοποιήσεις είναι ότι, όπως λένε, «σχεδιάζεται εν αγνοία τους ενεργειακό κέντρο στην Αντίκυρα». Ηδη έχει κατασκευασθεί μονάδα παραγωγής και εμπορίας ηλεκτρικού ρεύματος με φυσικό αέριο, μια δεύτερη σταμάτησε έπειτα από προσφυγή κατοίκων στο ΣτΕ και η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) έχει γνωμοδοτήσει θετικά για μια τρίτη με εισαγόμενο λιθάνθρακα.