Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Ανθρώπινα

Εκατονταετήριος της ΕΛΕ

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΣΗΣ kiousis@enet.gr

«Οσο τους λείπουνε φροντίδα και χορτασιά τόσο περισσέβ' η ψυχή. Η ψυχή του λαού» Κώστας Βάρναλης

«Η πρόοδος της Λαογραφικής Επιστήμης εν Ελλάδι συνδέεται αρρήκτως με το έργον της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας» (ΕΛΕ), είχε τονίσει στον «λόγο του επί τη πεντηκονταετηρίδι» το 1959 ο Γεώργιος Α. Μέγας.

Στη μνήμη και το έργο αυτού και των ομοτέχνων του Νικολάου Πολίτη, Στίλπωνος Κυριακίδη και Δημητρίου Σ. Λουκάτου είναι αφιερωμένο το επιστημονικό τριήμερο (έως και σήμερα) στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Σε αυτό έγκριτοι πανεπιστημιακοί, λαογράφοι, φιλόλογοι, μελετητές, ερευνητές συζητούν τα θέματα Ιστορίας και Θεωρίας της Ελληνικής Λαογραφίας, της διδασκαλίας της στα ελληνικά πανεπιστήμια, της σχέσης της με τις συναφφείς επιστήμες σε Ελλάδα και εξωτερικό.

Στην ομιλία του ο ομότιμος καθηγητής Λαογραφίας Μιχάλης Μερακλής τόνισε ότι «σ' έναν ολόκληρο αιώνα θα ήταν αδιανόητο να μην εξελιχθεί η λαογραφία, να μη δεχθεί επιρροές κοσμοϊστορικών γεγονότων, που επηρέασαν θεωρίες και επιστήμες. Αλλωστε ο Πολίτης, στο διάγραμμα της ύλης, που δημοσίευε στον πρώτο τόμο της Λαογραφίας, είχε ιδιοφυώς αφήσει ανοιχτό τον δρόμο προς το μέλλον και τις εξελίξεις».

Στις λαογραφικές σπουδές στην Ελλάδα 1907-1947 αναφέρθηκε ο καθηγητής Λαογραφίας Μηνάς Αλεξιάδης. «Οι χρονικοί αυτοί προσδιορισμοί αναφέρονται στην έναρξη πανεπιστημιακών μαθημάτων Λαογραφίας στους φοιτητές της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών από τον Νικόλαο Γ. Πολίτη (1852-1921) και στον διορισμό του πρώτου καθηγητή της Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Γεωργίου Α. Μέγα (1893-1976). Στο επόμενο του Πολίτη έτος, 1922, δημοσιεύεται το βιβλίο του Στίλπωνος Κυριακίδη "Ελληνική Λαογραφία", που αποτέλεσε για πολλά χρόνια το μοναδικό επιστημονικό εγχειρίδιο για την επιστήμη μας».

Με την ευκαιρία της ιστορικής αυτής επετείου κυκλοφόρησαν και διατίθενται από την ΕΛΕ τα βιβλία «Η ιστορική διαδρομή της Εταιρείας» του Γεωργίου Κούζα και ο 41ος τόμος του περιοδικού «Λαογραφία», 1.200 σελίδες με πλούσια ύλη, γνώση και εγκυρότητα γύρω από τη μελέτη του ψυχικού και κοινωνικού βίου του λαού μας.

Μουσικά και αστικά

Στη διδασκαλία της Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων από το 1964 μέχρι σήμερα και στη διδακτική-εκπαιδευτική παρουσία του Τομέα Λαογραφίας, στις προοπτικές του και στις προσδοκίες του αναφέρθηκε η Μαρίνα Βρέλλη-Ζάχου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Λαογραφίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας. «Ευελπιστούμε στο εγγύς μέλλον να εντάξουμε στα γνωστικά αντικείμενα του Τομέα και πάλι τη Μουσική Λαογραφία, που συγκαταλέγεται στα παραδοσιακά πεδία της Λαογραφίας. Προσδοκούμε ακόμη να εμπλουτίσουμε τις θεματικές μας με τη Μουσειολογία, η οποία, τα τελευταία χρόνια, αποτελεί ξεχωριστό επιστημονικό και επαγγελματικό κλάδο, με πλήρη άνθηση στον ακαδημαϊκό κόσμο διεθνώς, άμεσα συνδεδεμένη με τη Λαογραφία, όσον αφορά τουλάχιστον τον υλικό λαϊκό πολιτισμό και τη διαχείρισή του. Ενα τρίτο ζητούμενο παραμένει η Αστική Λαογραφία, και, επίσης, προκαλεί τις αναζητήσεις μας η Λαογραφία των βαλκανικών και των παρευξείνιων χωρών».

*Για τη μελέτη της Λαογραφίας της Ιατρικής πολύτιμες παραμένουν οι καταγραμμένες μαρτυρίες των εμπειρικών θεραπευτών, που αναφέρονται στις γνώσεις, τις απόψεις και τις δεξιότητές τους. Εκτός από εκείνες των επαγγελματιών, υπάρχουν μαρτυρίες και από ασθενείς στους οποίους είχαν εφαρμοσθεί εμπειρικές θεραπείες, όπως λ.χ. με βότανα, βεντούζες, βδέλλες κ.λπ. «Τέτοιο υλικό», τόνισε ο Γεράσιμος Ρηγάτος, επίκουρος καθηγητής Ιατρικής και επίτιμος διδάκτωρ ΠΤΔΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών, «έχει συγκεντρωθεί πλούσιο στα αρχεία λαογραφικών φορέων. Η αξιοποίησή τους πρέπει να περιλαμβάνει και την αναζήτηση συσχετίσεων με την επιστημονική γνώση (βότανα-δραστικές φαρμακευτικές ουσίες, μούχλα-είδη αντιβιοτικών κ.λπ.). Αλλες πηγές είναι τα χειρόγραφα "ιατροσόφια", η μελέτη εργαλείων και θεραπευτικών μέσων, μαχαιρίδια για φλεβοτομίες, σκεύη για βεντούζες κ.ά.».

Ερευνα και συλλογές

Το Κέντρο Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών αποτελεί τον κεντρικό ερευνητικό φορέα, ο οποίος, ιδρυμένος (1918) από τον Νικόλαο Πολίτη ως υπηρεσία του υπουργείου Παιδείας (όταν αυτό περιελάμβανε και τον πολιτισμό), με σκοπό τη συλλογή, διαφύλαξη και μελέτη των στοιχείων του λαϊκού πολιτισμού, συνέβαλε ουσιαστικά στη διαμόρφωση των λαογραφικών σπουδών στην Ελλάδα. Οπως εξήγησε η διευθύντριά του Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, εκτός από το συλλεκτικό και ερευνητικό του έργο, ίδρυσε και στελέχωσε τις πρώτες έδρες Λαογραφίας στα Πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης και Αθηνών και στη συνέχεια και άλλων Πανεπιστημίων, συνεργάστηκε με ομοειδείς φορείς και εξακολουθεί να συμμετέχει με τους ερευνητές του στις σημερινές εξελίξεις στον χώρο της Λαογραφίας και των συγγενών επιστημών, αξιοποιώντας τα εργαλεία που η σύγχρονη τεχνολογία στον τομέα της πληροφορίας προσφέρει.