Ελευθεροτυπία - Πόσο επικίνδυνη είναι μια επέμβαση καρδιάς σήμερα;

Ποιος είναι όμως ο κίνδυνος για έναν ασθενή που υποβάλλεται σε μια τέτοια επέμβαση; Είναι ο ίδιος για έναν άντρα 44 ετών με πρόβλημα στην αορτή του, μια γυναίκα 58 ετών που πάσχει από χρόνια νεφρική ανεπάρκεια και στεφανιαία νόσο, μια γυναίκα 67 ετών με αναπνευστικά προβλήματα και στεφανιαία νόσο, έναν άντρα 73 ετών με πρόβλημα στην αορτική βαλβίδα και στεφανιαία νόσο ή έναν άντρα 81 ετών με στεφανιαία νόσο αλλά χωρίς άλλο πρόβλημα; Τέλος, ποιος είναι ο κίνδυνος σε έναν ασθενή 35 ετών με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια και προσβολή από μικρόβια της μιτροειδούς βαλβίδας του και πνευμονικά οιδήματα;

Με την τελειοποίηση των μεθόδων αλλά και των συσκευών που χρησιμοποιούνται (κατά τη διάρκεια των καρδιοχειρουργικών επεμβάσεων και κατά την περίοδο αμέσως μετά από αυτή κατά τη νοσηλεία των ασθενών στο νοσοκομείο) έγινε προσπάθεια να υπολογιστεί ο κίνδυνος που διατρέχει κάποιος ασθενής που θα υποβληθεί στην επέμβαση αυτή.

Υστερα από μερικές ανεπιτυχείς προσπάθειες αποφασίστηκε να ελεγχθούν 97 παράγοντες κινδύνου σε σχεδόν 20.000 ασθενείς από 128 νοσοκομεία, σε 8 ευρωπαϊκές χώρες.

Το όνομα του προγράμματος-μελέτης ονομάστηκε EUROSCORE, από τα αρχικά των λέξεων EUROpean System for Cardiac Operative Risk Evaluation, που σημαίνει Ευρωπαϊκό Σύστημα για την Εκτίμηση του Εγχειρητικού Κινδύνου σε Επεμβάσεις Καρδιάς.

Τα πρώτα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καρδιο-Θωρακοχειρουργικής στις Βρυξέλλες το 1998. Το τελικό αποτέλεσμα καθορίζεται από 17 παράγοντες που αφορούν το ιστορικό του ασθενή (9), την κατάσταση της καρδιάς του ασθενή (4) και το είδος της επέμβασης (4). Αναλυτικά, οι παράγοντες αυτοί είναι:

* Κάθε επιπλέον πενταετία μετά την ηλικία των 60 ετών

* Το φύλο του ασθενή. Οταν πρόκειται για γυναίκα ασθενή υπάρχει επιβάρυνση του σκορ, κάτι που δεν συμβαίνει για τους άντρες.

* Η ύπαρξη αρτηριοπάθειας σε περιοχή εκτός του θώρακα.

* Η ύπαρξη αναπνευστικών προβλημάτων.

* Η ύπαρξη νευρολογικών προβλημάτων.

* Η ύπαρξη νεφρολογικών προβλημάτων.

* Παλαιότερο χειρουργείο καρδιάς.

* Υπαρξη ενδοκαρδίτιδας.

* Η κριτική αιμοδυναμική κατάσταση του ασθενή, δηλαδή αν ο ασθενής είναι διασωληνωμένος ή υποστηρίζεται από ενδοαορτική αντλία, το γνωστό «μπαλόνι», ή τέλος αν υπήρξε ανακοπή πριν από την επέμβαση.

* Το πρόσφατο έμφραγμα καρδιάς, σε διάστημα μικρότερο από 90 ημέρες.

* Ο πόνος στο στήθος στην ηρεμία ή κατά τη διάρκεια του ύπνου.

* Η ύπαρξη παθολογίας, γνωστή ως πνευμονική υπέρταση.

* Η ύπαρξη «αδύναμης καρδιάς», που εκφράζεται ιατρικά με το κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας της καρδιάς.

* Η ανάγκη για επείγον χειρουργείο.

* Η εκτέλεση επεμβάσεων όχι μόνο by-pass, δηλαδή ο συνδυασμός επέμβασης αλλαγής βαλβίδας με επέμβαση by-pass.

* Οι επεμβάσεις στη θωρακική αορτή.

* Οι περιπτώσεις κατά τις οποίες μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου συνυπάρχει τρύπα μέσα στην καρδιά, κάτι που ιατρικά χαρακτηρίζεται ως ρήξη του μεσοκοιλιακού διαφράγματος.

Από τότε, το Euroscore δοκιμάστηκε με πολλές μελέτες σε νοσοκομεία σε όλο τον κόσμο, τα αποτελέσματα των οποίων πιστοποίησαν την ακρίβειά του. Επιπρόσθετα, η διαφορετική λογαριθμοποίηση των παραγόντων που επιτεύχθηκε το 2003, οδήγησε στο λογιστικό Euroscore (Logistic), το οποίο σήμερα χρησιμοποιείται κατά κόρον και δίνει ακριβές ποσοστό εγχειρητικού κινδύνου χρησιμοποιώντας πάντα τους ίδιους παράγοντες.

Για να αντιληφθούμε τη διαφοροποίηση των παραγόντων, ας υπολογίσουμε τον κίνδυνο στα παραδείγματα που αναφέρθηκαν. Ο 44χρονος ασθενής έχει λογιστικό Euroscore 2,76%, δηλαδή με άλλα λόγια η επέμβασή του έχει πιθανότητες επιτυχίας που ξεπερνούν το 97%. Στη συνέχεια, η 58χρονη γυναίκα έχει λογιστικό Euroscore 2,32%, η 67χρονη έχει λογιστικό Euroscore 3,34%, ο 73χρονος έχει λογιστικό Euroscore 3,74 % και ο 81χρονος έχει λογιστικό Euroscore 3,71%. Τέλος, ο 35χρονος άνδρας έχει λογιστικό Euroscore 20,57%. Οπως γίνεται λοιπόν αντιληπτό, οι περισσότερες καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις σήμερα παρουσιάζουν επιτυχία που ξεπερνά το 96%, όπως αποτυπώνεται με τον υπολογισμό των παραγόντων κινδύνου με το λογιστικό Euroscore. Παρ' όλα αυτά σε περιπτώσεις όπως του νεαρού 35χρονου ο κίνδυνος μπορεί να αυξηθεί αρκετά, στοιχείο που είναι ανάλογο με τον κίνδυνο για τη ζωή του ασθενή σε περίπτωση που δεν χειρουργηθεί, και τις περισσότερες φορές εγγίζει το 100%.

Ολες οι χειρουργικές θεραπείες παρουσιάζουν κινδύνους και οφέλη. Σήμερα, εκτελούνται περί τις 4.000-5.000 επεμβάσεις καρδιάς ετησίως στην Ελλάδα. Ο κίνδυνος συνολικά για τους ασθενείς κυμαίνεται σε ποσοστό 1-5%. Το Euroscore δίνει τον πιθανό κίνδυνο για τον ασθενή, δηλαδή αν χειρουργηθούν για την ίδια επέμβαση καρδιάς 100 ασθενείς με ακριβώς τα ίδια προβλήματα, ποιο ποσοστό αυτών μπορεί η επέμβαση να μην έχει καλή έκβαση. Ο γιατρός του ασθενή, που είναι γνώστης του αναλυτικού ιατρικού ιστορικού, είναι τελικά ο υπεύθυνος να αναλύσει τα υπέρ και τα κατά για το συγκεκριμένο ασθενή για να αποφασιστεί η εκτέλεση της χειρουργικής επέμβασης.

Ενημερωτικές ιστοσελίδες:

http://www.euroscore.org

http://www.sfar.org/scores2/euroscore2.html