Ελευθεροτυπία - Ενα πρόγραμμα της ΕΜΥ «βλέπει» τον καιρό 72 ώρες πριν

Τα πάντα στη φύση, συμπεριλαμβανομένων και των καιρικών φαινομένων, όπως ο άνεμος ή η βροχή, διέπονται από νόμους, οι οποίοι μπορούν να περιγραφούν με μαθηματικές εξισώσεις. Το πρόγραμμα COSMO στον υπερυπολογιστή της ΕΜΥ, με δυνατότητα εκτέλεσης 300 δισεκατομμυρίων πράξεων το δευτερόλεπτο, «διαβάζει» και αναλύει τη μαθηματική γλώσσα της φύσης σε τέτοιον βαθμό ώστε να μπορεί να προβλέπει τον καιρό -έως και 72 ώρες πριν- σε πολύ συγκεκριμένες περιοχές, όπως ένα μικρό χωριό, δάσος, ακόμα και στάδιο.

Το πρόγραμμα COSMO (Consortium for Small-scale Modeling) είναι ένα αριθμητικό σύστημα τοπικών προγνώσεων καιρού και σύμφωνα με τον Γιάννη Παπαγεωργίου, διευθυντή αριθμητικών προγνώσεων καιρού στην ΕΜΥ, «είναι ένα από τα πιο προηγμένα στον κόσμο, με ποσοστό επιτυχίας έως και 85%, που θεωρείται πολύ υψηλό. Τα αριθμητικά συστήματα τοπικής πρόγνωσης, όπως το COSMO, προσομοιώνουν τα φυσικά φαινόμενα που συμβαίνουν στην ατμόσφαιρα, αλλά επικεντρώνουν σε συγκεκριμένες περιοχές. Ανά επτά χιλιόμετρα σε κάθε σημείο του ορίζοντα μπορούμε να γνωρίζουμε τι καιρό θα κάνει». Ετσι, αντί να έχουμε πρόγνωση του καιρού για ολόκληρη π.χ. την Αθήνα, μπορούμε να γνωρίζουμε ανά επτά χιλιόμετρα σε κάθε περιοχή τις καιρικές συνθήκες που θα επικρατούν.

Το πρόγραμμα λειτουργεί στην Ελλάδα από το 2001, ενώ αναπτύχθηκε περαιτέρω στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, με την υπολογιστική του ισχύ να μπορεί να κάνει πρόγνωση του καιρού σε μια πολύ μικρή περιοχή, όπως το Ολυμπιακό Στάδιο. Σύμφωνα με τον κ. Παπαγεωργίου, άλλη αναγκαία εφαρμογή του COSMO πρέπει να είναι και με τις φωτιές. Εάν υπάρχει κίνδυνος ότι μια φωτιά θα φτάσει π.χ. στο πευκοδάσος του Καϊάφα, το COSMO έχει τη δυνατότητα να προβλέπει τρεις μέρες πριν τη φορά και ένταση του ανέμου σε πολύ συγκεκριμένη έκταση, έτσι ώστε να ξέρουν οι δυνάμεις δασοπυρόσβεσης πού θα ρίξουν νερό ή πού να ανοίξουν αντιπυρικές ζώνες κ.λπ.

«Το σύστημα, όμως, δεν έχει αναπτυχθεί ακόμα στο έπακρον των δυνατοτήτων του καθώς δεν υπάρχει επαρκές ανθρώπινο δυναμικό για να το χειριστεί και αναπτύξει», λέει ο κ. Παπαγεωργίου, κάνοντας έκκληση προς τη διοίκηση για μεγαλύτερη διάθεση προσωπικού.

Το πρόγραμμα COSMO αναπτύχθηκε στη Γερμανία και «βασικός του σκοπός είναι η πρόγνωση με όσον το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια της εξέλιξης της ατμοσφαιρικής ροής σε πολύ μικρές κλίμακες κίνησης». Τις εξελίξεις για τις περαιτέρω εφαρμογές και ανάπτυξη του προγράμματος συζητούν αυτές τις μέρες εκπρόσωποι μετεωρολογικών υπηρεσιών από έξι ευρωπαϊκές χώρες στο διεθνές γενικό επιστημονικό συνέδριο του COSMO, που πραγματοποιείται αυτές τις μέρες στη χώρα μας.