Ελευθεροτυπία - Μύρισαν τρεις νέες θέσεις

Πάνω από 2,5 εκατομμύρια τόνοι σκουπιδιών παράγονται ετησίως στο λεκανοπέδιο της Αττικής.

Τουλάχιστον τρεις νέες περιοχές της Αττικής προβλέπεται να δεχθούν εγκαταστάσεις για την υποδοχή και επεξεργασία σκουπιδιών: Πέρα από τη Φυλή, το Γραμματικό και την Κερατέα, ο κατάλογος θα ενισχυθεί με το Μελιτάνι Μάνδρας, τις Τρύπες Πολυδενδρίου και το χώρο των ανενεργών λατομείων Μουσαμά στο Κορωπί, όπου θα δημιουργηθούν μικρές μονάδες θερμικής επεξεργασίας απορριμμάτων με προοπτική λειτουργίας από το 2010.

*Τα σκουπίδια αποτελούν ωρολογιακή «βόμβα» για το Λεκανοπέδιο. Σε ετήσια βάση «παράγονται» 2,5 εκατ. τόνοι για τα οποία οι δημότες, μέσω τελών καθαριότητας, καταβάλλουν 90 εκατ. ευρώ. Η ταφή τους στη μοναδική χωματερή που λειτουργεί στα όρια των δήμων Φυλής και Ανω Λιοσίων, εκτός από πανάκριβη, έχει ανυπολόγιστες οικολογικές συνέπειες.

Στις παράπλευρες απώλειες περιλαμβάνονται οι τόνοι χρήσιμων υλικών, (υπολογίζονται στο 70-90% του συνόλου), που θα μπορούσαν να ανακυκλωθούν και να εξασφαλίσουν νέα υλικά με αξία 200 εκατ. ευρώ το χρόνο! Σήμερα, όμως, καταλήγουν στα σκουπίδια, μειώνοντας στο μισό το χρόνο ζωής των χωματερών.

*Οι 87 δήμοι που εξυπηρετούνται από τη χωματερή των Ανω Λιοσίων δεν έχουν ούτε καν κίνητρο για να μειώσουν τα σκουπίδια τους. Ο λόγος; Υπάρχει συμφωνία στον Ενιαίο Σύνδεσμο Δήμων και Κοινοτήτων, τον φορέα διαχείρισης της χωματερής, να μη ζυγίζονται τα σκουπίδια και η χρέωση να μη γίνεται αναλόγως με τις ποσότητες αλλά... «με το κεφάλι», δηλαδή με βάση τον πληθυσμό του κάθε δήμου!

Η πολιτική αυτή ακυρώνει τις προσπάθειες μείωσης του όγκου των σκουπιδιών μέσα από προγράμματα ανακύκλωσης και μάλιστα όταν σε ευρωπαϊκές χώρες έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό το μέτρο της χρέωσης ανάλογα με την «παραγωγή»! Ξεκινούν από απλές λύσεις, όπως οι ειδικές σακούλες που αγοράζει ο δημότης και αυτομάτως έχει πληρώσει τα τέλη καθαριότητας, έως κάδους με μικροτσίπ που ζυγίζουν τα σκουπίδια, χρεώνουν με αυτόματο σύστημα και ο λογαριασμός εξοφλείται μέσω τραπέζης.

1.300 παράνομες χωματερές!

*Η Ελλάδα εξακολουθεί να διανύει τον μεσαίωνα των σκουπιδιών. Η καταδίκη της χώρα μας το 2000 για την τριτοκοσμική χωματερή του Κουρουπητού κοντά στα Χανιά, εκτός από το διασυρμό, συνοδευόταν και με πρόστιμο ύψους 4,5 εκατ. ευρώ. Τότε λειτουργούσαν πάνω από 6.500 «Κουρουπητοί», ξεκίνησε το πρόγραμμα κατάργησης αλλά από το 2004 παραμένουν σταθερά στις 1.300. Υπάρχει δέσμευση έναντι της Κομισιόν ότι θα κλείσουν ώς το 2008. Αν δεν υλοποιηθεί, η χώρα μας θα υποχρεωθεί να καταβάλει εφάπαξ 20 εκατ. ευρώ και άλλα 40 εκατ. για κάθε εξάμηνο που θα παραμένουν σε λειτουργία!

*Στην Αττική τα σκουπίδια θεωρούνται το σοβαρότερο οικολογικό πρόβλημα, παρόλα αυτά υπάρχουν μόνον σχεδιασμοί. Το Λεκανοπέδιο, από τη δεκαετία του '90 που έκλεισε το Σχιστό, εξυπηρετείται από τη μοναδική χωματερή που λειτουργούσε στα όρια του δήμου Ανω Λιοσίων, όπου καταλήγουν 6.000 τόνοι την ημέρα.

Αυτή η «αποκλειστικότητα» εξασφάλισε -και δικαίως- έσοδα της τάξης των 30 εκατ. ευρώ για το δήμο που υφίσταται την υποβάθμιση, ενώ όλο το Λεκανοπέδιο βρίσκεται αντιμέτωπο με τα βουνά σκουπιδιών σε κάθε στραβοπάτημα. Στο υπόλοιπο του νομού Αττικής, κυρίως στην ανατολική πλευρά, οι δήμοι χρησιμοποιούν επισήμως 12 παράνομες χωματερές, ενώ υπάρχουν και δεκάδες μικρότερες.

*Χρειάστηκαν 15 χρόνια μελετών και, υπό την πίεση των διαδηλώσεων με μαύρες σημαίες, το 2003 θεσμοθετήθηκαν τρεις χώροι, στη Φυλή, το Γραμματικό και την Κερατέα, για να καλυφθούν οι ανάγκες ολόκληρης της Αττικής. Ακολούθησαν οι διαγωνισμοί για την κατασκευή των υποδομών που μπλοκαρίστηκαν από προσφυγές.

Μόλις τον περασμένο μήνα το ΣτΕ έδωσε το «πράσινο φως» για τη Φυλή και το Γραμματικό, ενώ στο ίδιο μήκος κύματος θα είναι η απόφαση και για την Κερατέα. Πάντως, οι κάτοικοι εξακολουθούν να βγαίνουν στους δρόμους με μαύρες σημαίες. Ακόμα και οι δήμαρχοι των δύο περιοχών δηλώνουν ότι δεν θα επιτρέψουν να προχωρήσουν τα έργα, ποντάροντας και στις επικείμενες εκλογές. Υποστηρίζουν ότι αρκεί η Φυλή.

Προσωρινές λύσεις

Ενα τέτοιο ενδεχόμενο, που έχει πολλές πιθανότητες να ισχύσει στην πράξη, σημαίνει πως το Λεκανοπέδιο θα συνεχίσει να εξαρτάται από μια χωματερή. Επιπλέον, όμως, οι εγκαταστάσεις στη Φυλή θα κορεστούν σε 4-5 χρόνια, στο μισό χρόνο από τον προβλεπόμενο, ενώ το οδικό δίκτυο της ευρύτερης περιοχής θα δέχεται πάνω από 2.000 απορριμματοφόρα!

*Εν αναμονή των αποφάσεων του ΣτΕ, η διάθεση των σκουπιδιών αντιμετωπίζεται με διάφορα... κόλπα.

Η χωματερή στα Ανω Λιόσια έπαψε να λειτουργεί από τις αρχές του 2006 και βρέθηκε ένα «παραθυράκι» για να δημιουργηθούν προσωρινές λύσεις στη Φυλή, παρ' όλο που ώς τον περασμένο μήνα η υπόθεση ήταν μπλοκαρισμένη στο ΣτΕ.

Σήμερα, η εικόνα της διαχείρισης των σκουπιδιών έχει ως εξής:

*Το «κύτταρο» που λειτουργεί στη Φυλή επαρκεί ώς το τέλος Απριλίου.

*Δίπλα ακριβώς κατασκευάζεται άλλη μια προσωρινή λύση σε έκταση 8 στρεμμάτων, η οποία όμως θα είναι έτοιμη στο τέλος Μαΐου.

*Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρχει κενό 15-20 ημερών. Γίνονται προσπάθειες να επιταχυνθούν τα έργα, αλλά αν δεν αποδώσουν θα εξακολουθήσει να χρησιμοποείται η εγκατάσταση με υπέρβαση των περιβαλλοντικών όρων.

*Η προσωρινή λύση έχει και δεύτερη φάση, που αφορά περίπου 30 στρέμματα και θα δέχεται σκουπίδια για άλλα 2,5 χρόνια. Είναι η πολύτιμη πίστωση χρόνου που θα ξεμπλοκάρει την κατασκευή ΧΥΤΑ στη Φυλή, προϋπολογισμού 45 εκατ. ευρώ.

Οι οικονομικές προσφορές θα ανοιχθούν την επόμενη εβδομάδα και, αν δεν υπάρξει νέα δικαστική εμπλοκή, οι εγκαταστάσεις θα λειτουργήσουν στα τέλη του 2009, λύνοντας το πρόβλημα με χρονικό ορίζοντα το 2013.

*Αύριο δημοπρατείται η πιο σημαντική μελέτη που αφορά την εναλλακτική διαχείριση των σκουπιδιών, με ανοικτά όλα τα ενδεχόμενα (καύση, θερμική επεξεργασία, ταφή κ.λπ.).

Ο συνδυασμός λύσεων θα απαιτήσει τρεις νέους χώρους, που μαζί με τους ήδη γνωστούς θα καλύψει καλύτερα τις ανάγκες. Ωστόσο, οι νέες μέθοδοι είναι ακριβότερες και η διαχείριση θα κοστίζει 150-160 ευρώ τον τόνο, έναντι 40 σήμερα. Κάτι που σημαίνει αύξηση τελών για τους δημότες και λαμπρό πεδίο δράσης για επιχειρηματίες.