Ελευθεροτυπία - Πληρώνουμε τις ... ναρκωμένες πολιτικές

Μ. Σκουλάκης: «Αμεσα μεθαδόνη»

Το παράδειγμα της Ευρώπης που απομακρύνεται αποφασιστικά από κατασταλτικές πολιτικές αντιμετωπίζεται πλέον ως σοβαρή προοπτική και από φορείς οι οποίοι παλαιότερα ήταν πολύ επιφυλακτικοί. Κρίσιμη θεωρείται η ανάπτυξη προγραμμάτων μείωσης της βλάβης με χορήγηση υποκατάστατων, ενώ πλήρης είναι η απουσία του ΕΣΥ στην αντιμετώπιση της τοξικομανίας και των προβλημάτων που δημιουργεί. Το πρόβλημα δεν είναι της διπλανής πόρτας, πρέπει να συνειδητοποιήσουν φορείς και πολίτες.

«Καθυστερήσαμε»

Μ. Γιαννάκου: «Συγκεκριμένες ενέργειες»

«Ηλθε η ώρα η χώρα μας να πληρώσει την ανυπαρξία συνολικής πολιτικής», εκτιμά ο πρόεδρος της Διακομματικής Επιτροπής για τα ναρκωτικά Μανώλης Σκουλάκης, και χαρακτηρίζει αναμενόμενη γι' αυτούς που ασχολούνται με θέματα ναρκωτικών την αύξηση των θανάτων. Οπως εξηγεί «μπήκαμε στο πρόβλημα με καθυστέρηση τουλάχιστον 10 χρόνων, το 1980-85, και τώρα που εμφανίζονται οι συνέπειες σε χρήστες εικοσαετίας βλέπουμε τα "εντυπωσιακά" αποτελέσματα».

Ο ίδιος προτείνει άμεση, ταχύτατη ανάπτυξη των προγραμμάτων μεθαδόνης, των οποίων υπήρξε κύριος υποστηρικτής και δημιουργός το 1996 και έκτοτε έχουν μείνει στάσιμα.

«Δεν φταίει μόνον η αδυναμία της πολιτείας», διευκρινίζει. «Συχνότατα οι τοπικές κοινωνίες αντέδρασαν αρνούμενες την ίδρυση μονάδας υποκατάστασης, ακόμη και μονάδας επανένταξης, όπως στο Δήμο Θεσσαλονίκης. Είναι τρομακτικό αυτό που συμβαίνει. Οι τοπικές κοινωνίες με πρωτοπόρους την αυτοδιοίκηση, εκκλησία, πολιτιστικούς συλλόγους που σήμερα αντιδρούν πρέπει να αναλάβουν ευθύνη. Να πείσουν και να πεισθούν ότι το πρόβλημα δεν είναι της διπλανής πόρτας. Κάθε νομός, κάθε καποδιστριακός δήμος πρέπει να έχει κέντρο πρόληψης. Το πρόβλημα δεν είναι πλέον μόνο στην έδρα του νομού, έχει μετακινηθεί περιφερειακά. Η αντίδραση στα ναρκωτικά πρέπει να πάρει την ίδια μορφή παγκόσμιας ευαισθητοποίησης, με πρωτοπόρο τον ΟΗΕ, όπως για την τρομοκρατία. Η πολυπλοκότητα του φαινομένου είναι ανάλογη. Θα 'θελα να πω: Γονείς μιλήστε με τα παιδιά σας. Καθίστε σπίτι σας. Το κενό αγάπης, τα παιδιά το αντικαθιστούν με τις ουσίες».

«Σταθεροποίηση»

Πρώτη προτεραιότητα των εθνικών κυβερνήσεων πρέπει να παραμείνει το πρόβλημα των ναρκωτικών, ένα πρόβλημα με πολυεπίπεδες επιπτώσεις και έντονα χαρακτηριστικά κοινωνικής διαστρωμάτωσης και αυτό επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία της ετήσιας ευρωπαϊκής έκθεσης, επισημαίνει η εθνική συντονίστρια για τα ναρκωτικά στην Ευρώπη Μαριέττα Γιαννάκου. Ανησυχητική χαρακτηρίζει την αύξηση των χρηστών ηρωίνης, της ουσίας με τους μεγαλύτερους παράπλευρους κινδύνους, επισημαίνοντας ότι ζητούμενο παραμένει για την Ελλάδα η σταθεροποίηση της κατάστασης και στο μέτρο που η δυναμική αύξησης των χρηστών είναι ορατή. Αυτό θεωρεί ότι οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στην έλλειψη συνολικής οπτικής και συντονισμού σε πολιτικό επίπεδο». «Ετσι δεν αρθρώνονται επιμέρους πολιτικές και στρατηγική για κάθε ουσία χωριστά, ενώ οι κρατικές υπηρεσίες αδυνατούν να προσφέρουν επιδημιολογικά στοιχεία βοηθητικά στην κατάστρωση στρατηγικής. Το θέμα αφορά αμιγώς στην ενίσχυση της πολιτικής βούλησης μέσω συγκεκριμένων πρακτικών ενεργειών που δεν αφήνουν περιθώρια χαλάρωσης των μηχανισμών που στηρίζουν μια μακροπρόθεσμη πολιτική μείωσης της ζήτησης».

Ερώτηση στη Βουλή

Προτίθεται ο υπουργός Υγείας να προχωρήσει σε οποιεσδήποτε αλλαγές στην πολιτική του για τα ναρκωτικά; είναι η ερώτηση της βουλευτού του ΣΥΝ Μαρίας Δαμανάκη, που κατετέθη με αφορμή τα στοιχεία της ευρωπαϊκής έκθεσης και με «δεδομένο την πλήρη αποτυχία της πολιτικής που ακολουθείται».

Η ίδια είπε στην «Ε»: «Σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες γίνεται προσπάθεια να υιοθετηθούν απέναντι στα ναρκωτικά πολιτικές πιο φιλελεύθερες. Χορηγούνται πειραματικά υποκατάστατα με συνταγή, συζητούν ή προχωρούν στην αποποινικοποίηση της χρήσης. Σχεδόν η μόνη χώρα που μένει προσκολλημένη στο παρελθόν είναι η Ελλάδα Δεν είναι περίεργο που είναι πρώτη σε θανάτους. Αυτό καταδεικνύει την έλλειψη πολιτικής που θα επιφέρει μείωση της βλάβης. Αρνητική υπήρξε η στάση στο φιλελεύθερο σχέδιο νόμου που καταθέσαμε πέντε βουλευτές. Η κυβέρνηση να πάρει έστω κάποια μέτρα, καθώς μπορούμε να είμαστε κατηγορηματικοί στο θέμα του οφέλους από προγράμματα μείωσης της βλάβης. Το μεγάλο θέμα της αντιμετώπισης των ναρκωτικών δεν λύνεται, δεν πρόκειται να εξαλειφθούν τα κοινωνικά αίτια που το προκαλούν. Οι άνθρωποι στην εποχή μας αναζητούν την ευτυχία της χημείας, καθώς οι σχέσεις είναι σπασμένες. Η χρήση είναι θέμα που άπτεται του προσωπικού ψυχισμού. Τι θα κάνουμε την ιδανική κοινωνία; Πρέπει να μάθουμε να ζούμε και με την εξάρτηση. Βεβαίως, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα πρόληψης, με τρόπο σωστό, χωρίς να κινδυνεύει να γίνει διαφήμιση-μυθοποίηση. Γιατί τα ναρκωτικά συνδέονται με τη μαγκιά και τα παίρνουν οι νέοι. Με την πρότασή μας θα απομυθοποιηθούν και θα τεθούν στη σωστή βάση, αυτήν της ασθένειας».

«Αλλαγές τώρα»

Η όποια νέα έκθεση κάθε χρονιά δείχνει μια εικόνα πάντα χειρότερη. Πρόκειται για την κατ' έτος επανάληψη της διαπίστωσης ότι η απαγορευτική πολιτική αποτυγχάνει. Αυτή είναι η πρώτη παρατήρηση του ψυχιάτρου Κλεάνθη Γρίβα που παρατηρεί: «Στον ευρωπαϊκό χώρο γίνονται άρδην αλλαγές, καθώς οι κοινωνίες δυσανασχετούν να αναλαμβάνουν συνεχώς το κόστος των αποτελεσμάτων των ναρκωτικών, το κέρδος από τα οποία προσπορίζονται τα κράτη και η μαύρη αγορά. Στις 13 από τις 15 ευρωπαϊκές χώρες, με άθλια εξαίρεση την Ελλάδα και τη Σουηδία, έγινε αποδεκτή η φιλελευθεροποίηση που συνδέεται με τρεις παράγοντες: την αποποινικοποίηση της χρήσης ουσιών, τη νομιμοποίηση της χρήσης κάνναβης στην οποία de facto ή de jure προχωρά η Ευρώπη και την ιατρική συνταγογράφηση υποκατάστατων ώστε να καλύψουμε το συντριπτικό αριθμό των εξαρτημένων χρηστών χωρίς επιπλέον κοινωνικό κόστος και δίνοντας ταυτόχρονα ένα δραστικό χτύπημα στο εμπόριο. Η ουσία που μας ενδιαφέρει είναι η ηρωίνη. Οταν ο χρήστης φτάνει στη σωματική εξάρτηση εγκαθίσταται "ανελαστική χρήση" στο επίπεδο της μαύρης αγοράς. Τότε, ανεξάρτητα από το αν ο χρήστης το επιθυμεί ή όχι, η ουσία θα καταναλωθεί».

Τα προγράμματα

Στόχος του ΟΚΑΝΑ, σύμφωνα με την πρόεδρό του Αννα Κοκκέβη και τις πρόσφατες αποφάσεις του υπουργικού συμβουλίου, είναι στην προσεχή διετία κάθε υγειονομική περιφέρεια ν' αποκτήσει μονάδα συμβουλευτικής για εφήβους, να αναπτυχθούν μέθοδοι προσέγγισης, γιατί οι νέοι δεν συνειδητοποιούν το πρόβλημα της εξάρτησης και των κινδύνων. Προγραμματίζονται κέντρα υποκατάστασης στις 13 περιφέρειες και ανάπτυξη "στεγνών προγραμμάτων"». «Γνωρίζουμε», μας είπε, «ότι υπάρχει ταχύτατη άνοδος της προβληματικής χρήσης με τραγικότερη έκφραση τους θανάτους. Στους νέους έχει διαδοθεί πολύ η χρήση συνθετικών ουσιών που συνδέεται όλο και περισσότερο με τη διασκέδαση, εντέχνως δε διαφημίζεται από τους διακινητές. Το χειρότερο, είναι οι συνδυασμοί ουσιών με ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ που οδηγεί σε θανάτους. Η διάδοση ακολουθεί πολύ γρηγορότερους ρυθμούς από παλιά. Θέλουμε ένα κέντρο πρόληψης για κάθε 100 χιλιάδες κατοίκους (υπάρχουν 54) με μακροχρόνια προοπτική. Είναι θετικό ότι η πολιτική της κυβέρνησης έχει ξεφύγει από τη λογική των πυροσβεστικών μέτρων».

«Περίθαλψη»

Είναι βέβαιο ότι έχουμε ένταση του φαινομένου της πολυτοξικομανίας και εκεί βρίσκεται το πρόβλημα σήμερα, πιστεύει ο ψυχολόγος Ηλ. Μιχαλαρέας από το «18 ΑΝΩ». Η σύνδεση μιας ουσίας με άλλη, εξηγεί, «θα πρέπει να μας κάνει προσεκτικούς στις σκέψεις περί σκληρών - μαλακών ναρκωτικών. Τραγική είναι η έλλειψη υποδομών στο ΕΣΥ για τους τοξικομανείς. Οταν εμφανιστεί χρήστης με αποστήματα που αποδεικνύουν την άθλια κατάσταση του οργανισμού του, μετά την επίδεση θα τον διώξουν αν και χρειάζεται γενική περίθαλψη, γιατί αν κάνουν εισαγωγή πρέπει να κάνουν και σωματική απεξάρτηση που απαγορεύεται. Στην Ολλανδία έχουν εξαιρετική περίθαλψη και μείωσαν τους θανάτους. Εδώ -καταλήγει- εξαθλιωμένοι χρήστες που δεν έχουν πού να απευθυνθούν περιφέρονται στους δρόμους. Απουσιάζει η ενιαία κεντρική προνοιακή πολιτική».

Τα προβλήματα

Φαίνεται καθαρά ότι η χώρα αντιμετωπίζει σημαντικό κοινωνικό πρόβλημα χρήσης-κατάχρησης ουσιών, που είναι απαραίτητο ν' αντιμετωπιστεί. Και αυτό γίνεται με τη δημιουργία επαρκούς για όλους ολοκληρωμένου δικτύου πρόληψης, θεραπείας και επανένταξης, είναι η γνώμη του διευθυντή του ΚΕΘΕΑ Χαρ. Πουλόπουλου. Στην Ευρώπη, μας λέει, «αναπτύσσονται ολοένα ποικίλα προγράμματα που ταιριάζουν σε κατηγορίες χρηστών και ακόμη μειώνονται οι κατασταλτικές πολιτικές. Η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει σε αυτή την κατεύθυνση, σύμφωνα με τις αποφάσεις του υπουργικού συμβουλίου, που παραμένουν ακόμη μη εξειδικευμένες. Το ΚΕΘΕΑ αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα στελέχωσης, την ίδια ώρα που το φαινόμενο της χρήσης μεταβάλλεται συνέχεια. Η διαθεσιμότητα ουσιών παραμένει μεγάλη και η ενημέρωση αυτών που είναι μέσα στη χρήση είναι ελάχιστη».