Ελευθεροτυπία - Η αγορά υπαγορεύει μονοθεσία

Οπως εξηγεί ο Τζον Φρέι, αναπληρωτής γραμματέας της μεγαλύτερης Βρετανικής Ενωσης Δημοσιογράφων, NUJ (35.000 μέλη): «Η ένωση με τον κώδικα δεοντολογίας της δεν απαγορεύει αλλά ούτε ενθαρρύνει τα μέλη της να έχουν διπλές θέσεις και μάλιστα σε υπουργεία, δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς.

Πρακτικά όμως αυτές οι σχέσεις είναι "αυτο-ρυθμιζόμενες" ανάλογα με τον εργασιακό κώδικα δεοντολογίας κάθε ιδιωτικής ή δημόσιας επιχείρησης. Υπάρχουν ηθικοί κανόνες και παράλληλα και άλλοι κανόνες δεοντολογίας του Δημοσίου και των εταιρειών βάσει των οποίων εξετάζεται εάν υπάρχει ασυμβίβαστο. Τελικά ο δημοσιογράφος οδηγείται στην επιλογή της μίας από τις δύο θέσεις.

Οι νόμοι της βρετανικής αγοράς υπαγορεύουν ότι ελάχιστοι εργοδότες επιθυμούν να μοιράζονται τις εργατοώρες των υπαλλήλων τους με άλλους εργοδότες. Ουσιαστικά αυτό το θέμα ρυθμίζεται κατά βάση μεταξύ των εργοδοτών και του δημοσιογράφου και κάθε περίπτωση εξετάζεται διαφορετικά».

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Αλαστερ Κάμπελ, δημοσιογράφου και πρώην συμβούλου επικοινωνίας του Τόνι Μπλερ. «Οταν ο Κάμπελ ανέλαβε το γραφείο Τύπου του Μπλερ απλώς σταμάτησε να ασκεί δημοσιογραφία», λέει ο Φρέι, «δεν νομίζω ότι σκέφτηκε ποτέ κανείς ότι είναι συμβατό να εργάζεται σε αυτές τις δύο θέσεις ταυτόχρονα».

Το κυβερνητικό γραφείο Cabinet People Code που ασχολείται με θέματα προσλήψεων στο Δημόσιο και επιμελείται τον Κώδικα Εργασίας στο Δημόσιο (Civil Service Code) εξηγεί από τη δική του πλευρά: «Δεν υπάρχει μία ρύθμιση που να απαγορεύει την εργασία δημοσιογράφου σε γραφείο Τύπου ενώ παράλληλα ασκεί τη δημοσιογραφία, υπάρχουν όμως κάποιοι παράμετροι στον Κώδικα Εργασίας στο Δημόσιο που ουσιαστικά θα καθιστούσαν μία τέτοια περίπτωση εξαιρετικά δύσκολα βιώσιμη έως αδύνατη. Ας πάρουμε την περίπτωση ενός δημοσιογράφου που καλύπτει καλλιτεχνικό ρεπορτάζ και επιθυμεί παράλληλα να εργαστεί στο γραφείο Τύπου του υπουργείου Πολιτισμού. Ως δημόσιος υπάλληλος θα πρέπει να υπογράψει τη σύμβαση εμπιστευτικότητας του Δημοσίου, οπότε αυτόματα δεν θα μπορεί να εργάζεται ως καλλιτεχνικός συντάκτης γιατί ενδέχεται να κατηγορηθεί για αποκάλυψη όσων μαθαίνει στην υπηρεσία του. Στην περίπτωση που ο δημοσιογράφος κάνει άλλο ρεπορτάζ, ας πούμε ταξιδιωτικό, δεν θα υπήρχε αυτό το πρόβλημα από το γραφείο Τύπου του Υπουργείου. Ομως επειδή μιλάμε για εξαιρετικά απαιτητικές εργασίες, το υπουργείο θα ζητούσε στον υποψήφιο να επιλέξει. Επίσης ας εξετάσουμε και αυτούς τους συντάκτες που γράφουν άρθρα γνώμης. Εάν επιθυμούσαν να εργαστούν σε γραφείο Τύπου υπουργείου, μία από τις συμβάσεις που θα υπέγραφαν είναι ότι ως δημόσιοι υπάλληλοι δεν προχωρούν στη δημόσια κοινοποίηση της γνώμης τους μέσω των Μέσων. Οπότε και σε αυτή την περίπτωση το υπουργείο - εργοδότης διερευνά την περίπτωση και αποφασίζει εάν ή όχι υπάρχει ασυμβίβαστο. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση που ας πούμε κάποιος εργάζεται σε γραφείο Τύπου υπουργείου και αναζητήσει δημοσιογραφική δουλεία. Εξαρτάται σε αυτή την περίπτωση από το Μέσο - Εργοδότη να αποφασίσει εάν ή όχι υπάρχει ασυμβίβαστο».

Εξετάζοντας τώρα την περίπτωση της πολυθεσίας των δημοσιογράφων, ο Τζον Φρέι της NUJ υποστηρίζει ότι και πάλι δεν υπάρχει νομοθετική ρύθμιση που να την απαγορεύει, αλλά η Ενωση δεν ενθαρρύνει τα μέλη της να εργάζονται παράλληλα και ταυτόχρονα σε δύο μέσα. «Και πάλι η ρύθμιση γίνεται μεταξύ του εργοδότη και του δημοσιογράφου. Βέβαια πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι πολλοί Βρετανοί δημοσιογράφοι και εργαζόμενοι στα Μέσα, παρέχουν τις υπηρεσίες τους ως ελεύθεροι επαγγελματίες. Καθώς δεν συνδέονται με απόλυτη σχέση μονιμότητας με έναν δημοσιογραφικό οργανισμό μπορούν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και αλλού - είναι καθαρά οι νόμοι της αγοράς».

Από τους σκληρότερους εργασιακούς κώδικες εργασιακής δεοντολογίας έχει το BBC. Στο ειδικό τμήμα του κώδικα για το ασυμβίβαστο αναφέρεται χαρακτηριστικά:

Οι εξωτερικές δραστηριότητες εργαζομένων στον οργανισμό δεν απαγορεύονται, αρκεί να μην έρχονται σε σύγκρουση και να επηρεάζουν την εργασία τους στο BBC, να μην προκαλούν ασυμβίβαστο ή ακόμη και να μην μπορεί να θεωρηθεί από τρίτους ότι προκαλείται ασυμβίβαστο.

Προσωπικό του Οργανισμού απαγορεύεται να χρησιμοποιεί στοιχεία και πληροφορίες που συλλέγει στο BBC προκειμένου να προωθήσει άλλες εξωτερικές του δραστηριότητες.

Πολιτική θέση

Οσο για την περίπτωση που ένας δημοσιογραφός του BBC επιθυμεί να έχει παράλληλα θέση που μπορεί να χαρακτηριστεί πολιτική, ο κώδικας δεοντολογίας του Οργανισμού αναφέρει:

Θέση σε πολιτικό κόμμα ή ενεργή πολιτική συμμετοχή μπορεί να μην είναι αποδεκτά για συγκεκριμένες κατηγορίες προσωπικού του BBC, - όπως για παράδειγμα για εργαζόμενο που είναι γνωστός στο ευρύ κοινό, ή εργαζόμενο που βρίσκεται σε θέση διοίκησης ή αρχισυνταξίας τέτοια που να μπορεί να επηρεάζει την πολιτική, τη στρατηγική και την επιλογή ειδήσεων.