Ελευθεροτυπία - Τα καμένα έχουν αύριο

Οινοποιείο στα Ροδινά - Ικ. Μπασκόζος

«Το επόμενο βήμα είναι να εφαρμοστούν οι ιδέες, που τις αντιμετωπίσαμε ως πιλότο για τις πυρόπληκτες περιοχές», δήλωσε στην «Ε» ο Σπύρος Πολλάλης, επισκέπτης καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών και του περίφημου Χάρβαρντ, μετά την παρουσίαση των μελετών στον περιφερειάρχη Δυτικής Ελλάδας Σπ. Σπυρίδωνος, τον πρόεδρο της αρχιτεκτονικής της Πάτρας Γ. Πανέτσο και τους τοπικούς φορείς. Η διπλή του ιδιότητα έφερε στην ομάδα και δύο φοιτητές του Χάρβαρντ και η εμπειρία του ήταν καθοριστική για την επιτυχή έκβαση του εγχειρήματος, ο ίδιος όμως δίνει τον λόγο στους σπουδαστές του σημειώνοντας ότι «δικές τους είναι οι ιδέες».

Πέρα Βρύση - Αντ. Θεοδωρακάτου

Οι 14 φοιτητές της Πάτρας, μαζί με τους δύο σπουδαστές του Χάρβαρντ, συγκλονισμένοι από την καταστροφή του περασμένου καλοκαιριού επικεντρώθηκαν στην «επόμενη ημέρα» και θέλησαν να δώσουν θετική διέξοδο σε υπαρκτά προβλήματα. Επισκέφτηκαν τους δύο οικισμούς που... υιοθέτησαν, μίλησαν με τους κατοίκους, συγκρότησαν την «ταυτότητα» των περιοχών και μελέτησαν τις δυνατότητες για να αναπτυχθούν σε νέες βάσεις. Το ευχάριστο ξάφνιασμα ήρθε από τους ντόπιους που υποδέχτηκαν με ενδιαφέρον τις προτάσεις τους.

Χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, μία για κάθε οικισμό και στρώθηκαν στη δουλειά. Στα Ροδινά δούλεψαν οι Αντωνέλλα Θεοδωρακάτου, Καλυψώ Καπλάνη, Σουμέλα Καραχάλιου, Παύλος Μπακαγιάννης, Ικαρος Μπασκόζος, Ελένα Νακοπούλου, Αχιλλέας Ξύδης και ο ιαπωνικής καταγωγής σπουδαστής του Χάρβαρντ Κοζούκε Μπάντο. Δώδεκα σπίτια καταστράφηκαν ολοσχερώς από τη φωτιά, ενώ και τα υπόλοιπα χρειάζονται σοβαρές επισκευές για να κατοικηθούν. Ο οικισμός των 70 κατοίκων έχει ουσιαστικά «μεταναστεύσει» στη Ζαχάρω, που απέχει περίπου 11 χιλιόμετρα και πηγαινοέρχεται για να ασχοληθεί με τα κτήματα.

Κέντρο νεότητας - Αχ. Ξύδης

Στην αρχή πλησίασαν την περιοχή με αποκλειστικά αρχιτεκτονικό και πολεοδομικό ενδιαφέρον, αλλά από τη συναναστροφή τους με τους κατοίκους διαπίστωσαν ότι οι προτάσεις τους πρέπει να έχουν αφετηρία την οικονομική βιωσιμότητα της περιοχής. Κατέληξαν ότι οι διάσπαρτοι μικροί οικισμοί ήταν αποτέλεσμα των συνθηκών παλιότερων εποχών που ήταν δύσκολη η πρόσβαση στις καλλιέργιες. Σήμερα, που οι μετακινήσεις είναι εύκολες, το παλιό μοντέλο δεν βοηθά, με αποτέλεσμα τα χωριά να κατοικούνται κυρίως από ηλικιωμένους. Με αυτά τα δεδομένα κατέληξαν στην πρόταση ότι τα Ροδινά μπορούν να αναπτυχθούν ως ζώνη δεύτερης κατοικίας και να προσελκύσουν άτομα από άλλες περιοχές, ακόμη και της Βόρειας Ευρώπης, με δυνατότητες τηλε-εργασίας.

Σημαντική παράμετρος είναι οι βιοκαλλιέργιες και ο παραδοσιακός τρόπος παραγωγής, γι' αυτό επεξεργάστηκαν προτάσεις όπως αυτή που αφορά το παλιό οινοποιείο. Δεν παρέλειψαν να χωροθετήσουν ξενώνα και κέντρο νεότητας. Σχεδίασαν την αγορά, την «καρδιά» του χωριού, με τρόπο που να «διαχέεται» μέσα από ερείπια που άφησε πίσω της η φωτιά. Οσο για τα σπίτια δεν δίστασαν να προτείνουν σχέδια που ξεφεύγουν από τα τυποποιημένα δήθεν «παραδοσιακά», αφού ο οικισμός δεν είναι διατηρητέος.

Πύργος των αναμνήσεων - Κ. Bando

«Σκόνταψαν» σε δύο ενδιαφέροντα θέματα:

* Τη χρήση του αυτοκινήτου, γι' αυτό και δημιούργησαν πάρκινγκ στην είσοδο του οικισμού, εκτός από το γκαράζ του κάθε σπιτιού. Με αυτό τον τρόπο θέλησαν να προβάλουν το μοντέλο απεξάρτησης από το Ι.Χ., σε έναν χώρο που λόγω των διαστάσεών του οι περισσότερες μετακινήσεις είναι εφικτό να γίνονται με τα πόδια.

Πάρκο Ελιάς - Ελ. Μαρίνου

* Το μνημείο της φωτιάς. Ηταν μια πρόταση που έριξε ο Ιάπωνας της ομάδας, με το δεδομένο ότι στη χώρα του βρήκαν αυτό τον τρόπο να θυμούνται την καταστροφή. Στην αρχή ξένισε, αφού στην Ελλάδα θέλουμε να ξεχνάμε τις δύσκολες στιγμές. Στη συνέχεια η ιδέα έγινε αποδεκτή και έτσι προέκυψε το σχέδιο του πύργου.

Οι παραπάνω αρχιτεκτονικές και πολεοδομικές παραδοχές βρήκαν εφαρμογή και στις μελέτες για το Λέπρεο, που επεξεργάστηκαν οι σπουδαστές της Αρχιτεκτονικής Πάτρας, Ευαγγελία Αντωνίου, Μαρίνα Γκολφιμίστο, Δήμητρα Καλασούντα, Βασιλική Κουρκουτσάκη, Ελεωνόρα Μαρίνου, Κωνσταντίνα Παπανικολάου και Αντώνης Χατζής, με τον κινεζικής καταγωγής Βάο Βέι από το Χάρβαρντ.

Παραδοσιακή κατοικία - Π. Μπακαγιάννης

Η τοποθεσία για το νέο Λέπρεο εντοπίστηκε με τη βοήθεια δορυφορικών συστημάτων και σημεία αναφοράς τον ποταμό Νέδα, την Αρχαία Ολυμπία, τη λίμνη Καϊάφα, τον ναό του Επικούρειου Απόλλωνα και την παραλία της Ζαχάρως. Η αρχική σκέψη ήταν να δημιουργηθεί ένας οικισμός στα μέτρα του παλιού. Γρήγορα όμως επικράτησαν πιο προχωρημένες σκέψεις. Επιλέχθηκε μια ασφαλής περιοχή περίπου 3.500 στρεμμάτων, με εξαιρετική θέα και προσανατολισμό ανατολικό, όπου με βάση τα σχέδια μπορεί να αναπτυχθεί ένα μεσαίος οικισμός για 25.000 κατοίκους. Είναι ένα μέγεθος που ταιριάζει στα ελληνικά δεδομένα και είναι δυνατόν να αποτελέσει πόλο έλξης για ομάδες πληθυσμού της περιοχής που αναζητούν διέξοδο σε μεγάλα αστικά κέντρα. Σχεδιάστηκε με τον φιλόδοξο στόχο να αποτελέσει ανάχωμα στη φυγή προς την Αθήνα, φαινόμενο που διαπιστώνεται στην πυρόπληκτη Ηλεία.

Οι σπουδαστές στην ουσία εκπόνησαν το ιδανικό μοντέλο για τον νέο «Καποδίστρια». Σχεδίασαν υποδομές που αφορούν τη μόρφωση, την υγεία, τη διασκέδαση, αλλά και τις υπόλοιπες ανάγκες ενός οικιστικού συνόλου στον οποίο κυριαρχεί ο αγροτικός τομέας, αλλά και ο ήπιος τουρισμός καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. Φιλοδοξούν να δημιουργήσουν έναν νέο οικιστικό πυρήνα, αντίβαρο στη Ζαχάρω, που φυσικά θα αναπτυχθεί σε διαφορετικές βάσεις. Σημείο-κλειδί είναι το μεγάλο πάρκο της ελιάς δίπλα στη νέα πόλη, αλλά και στο προτεινόμενο συνεδριακό κέντρο.

Αστική γειτονιά - Β. Κουρκουτσάκη

«Βασική μας ιδέα και για τους δύο οικισμούς που μελετήσαμε δεν ήταν να γίνει απλή αποκατάσταση στην πρότερη μορφή. Δουλέψαμε με στόχο να υπάρξει κάτι καλύτερο», μας εξηγεί η Ελεωνόρα Μαρίνου, εκ μέρους της ομάδας. Δουλεύοντας ομαδικά στον σχεδιασμό των νέων οικισμών είχαν ως σημείο αναφοράς την αρχαία ελληνική πόλη, όπου το κέντρο της ζωής συγκεντρώνεται γύρω από την αγορά. Οι σπουδαστές «μίλησαν», τον λόγο έχουν τώρα οι κρατούντες κάθε βαθμίδας... *