Ελευθεροτυπία - Πολιτεία και ΔΕΗ μας καταδικάζουν σε ενεργειακό κραχ

Είμαστε τόσο σπάταλοι, που απαιτούνται 60 στρέμματα γης, αποψιλωμένα κάθε χρόνο (μέσος όρος), για τον καθένα μας! Τι και αν ο παγκόσμιος μέσος όρος είναι 27 στρέμματα ανά κάτοικο.

Τι και αν καταναλώνουμε διπλάσια ποσότητα νερού, δηλαδή 2.389 κυβικά μέτρα έναντι 1.243, που είναι ο παγκόσμιος μέσος όρος ανά κάτοικο;

«Ζωντανός πλανήτης 2008», ο τίτλος της έκθεσης του διεθνούς WWF, που περιλαμβάνει τις πικρές αυτές αλήθειες, που «έσκασαν» σε μια περίοδο κατά την οποία ένα «κραχ» αποκεφαλίζει σχεδόν αδιακρίτως τις οικονομίες του κόσμου.

«Παράπλευρη απώλεια», το ξεθώριασμα των όποιων θετικών πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Και όμως, η χώρα μας, ο πλανήτης, δεν έχουν να χάσουν από τα μέτρα αυτά. Περί τα 70 με 90 δισ. ευρώ έως το 2020 υπολογίζεται το κόστος για την απεξάρτηση από ορυκτά καυσίμα, ποσό ελάχιστο σε σχέση με τα 2 τρισ. ευρώ που θα διανεμηθούν άμεσα για τη στήριξη μόνο του χρηματοοικονομικού τομέα, τονίζει από το WWF Ελλάς ο Αχιλλέας Πληθάρας, υπεύθυνος πολιτικών εκστρατειών της οργάνωσης.

«Σημαντικά θα είναι και τα οικονομικά οφέλη περίπου 76 δισ. ευρώ ετησίως στον τομέα της υγείας, σύμφωνα με άλλη μελέτη του WWF για την Ευρωπαϊκή Ενωση. Ακόμα και η ενδυνάμωση των προσπαθειών για την εξοικονόμηση ενέργειας στον κατασκευαστικό και κτιριακό τομέα. Αναμένεται να φέρει κέρδη έως και 14,5 δισ. ευρώ ετησίως και να δημιουργήσει 530.000 νέες θέσεις εργασίας».

Αλλιώς τα μαγειρεύει, όμως, το Συμβούλιο Υπουργών, που άφησε (προσφάτως) ανοιχτό το ενδεχόμενο να παραχωρήσει δωρεάν δικαιώματα εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στις εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Επίσης, ενδέχεται να παραχωρηθούν δωρεάν δικαιώματα εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κυρίως στις βιομηχανίες τσιμέντου, αλουμινίου και χάλυβα.

Οι εξελίξεις αυτές θέτουν «εν αμφιβόλω» τη δυνατότητα μείωσης από την Ε.Ε. των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 25-40% έως το 2040 και ταυτόχρονα γίνεται σαφές ότι έχει έρθει η ώρα να ξεκινήσει μια ενεργειακή επανάσταση, τονίζει ο Νίκος Χαραλαμπίδης, διευθυντής της Greenpeace.

Τι δεν κάνουμε στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, μας υπενθυμίζει ο διευθυντής της περιβαλλοντικής οργάνωσης, προτάσσοντας το θέμα των ΑΠΕ (Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας) στη ζωή μας, με πίνακες από στοιχεία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αιολικής Ενέργειας, Αρθούρου Ζερβού.

Για τις ΑΠΕ και τις εφαρμογές τους στον τομέα των μεταφορών μάς μιλά ο Στέλιος Ψωμάς, σύμβουλος του ΣΕΦ (Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών), παραθέτοντας ενδιαφέροντα στοιχεία, ανοίγοντας ένα παράθυρο ελπίδας.

Από τις δηλώσεις πολιτικών και αιρετών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τους εταιρικούς απολογισμούς μεγάλων και μικρότερων εταιριών στην Ελλάδα, δίνεται η εντύπωση ότι ελέγχουμε πλήρως το πρόβλημα των κλιματικών αλλαγών. Τι συμβαίνει όμως στ' αλήθεια, μας το αναλύει ο Νίκος Χαραλαμπίδης, διευθυντής της Greenpeace. Ολοι φαίνεται να αγαπούν τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), να συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ενέργειας μέσα από θετικές πρωτοβουλίες και να κάνουν ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατό για να αντιστρέψουμε όλες τις ανησυχητικές προβλέψεις.

Βλέποντας όμως την πραγματικότητα, προσγειωνόμαστε ανώμαλα:

* Η Ελλάδα είναι μια χώρα εξαιρετικά σπάταλη ενεργειακά (για την παραγωγή μιας μονάδας ΑΕΠ καταναλώνει σημαντικά ποσά ενέργειας, κατά πολύ μεγαλύτερα του ευρωπαϊκού μέσου όρου). Αυτό έχει άμεσες επιπτώσεις και στην οικονομία: η οικονομία μας δεν είναι αποδοτική.

* Η ηλεκτροπαραγωγή στην ηπειρωτική χώρα γίνεται με την καύση λιγνίτη (καύσιμο χαμηλής θερμιδικής αξίας) που παράγει εκατομμύρια τόνων CO2 (του κυριότερου θερμοκηπιακού αερίου) αλλά και σημαντικές ποσότητες άλλων ρύπων, επικίνδυνων για την ανθρώπινη υγεία.

* Πηγαίνοντας στον κτιριακό τομέα μένουμε έκπληκτοι από τη στασιμότητα, συνεχίζει ο Νίκος Χαραλαμπίδης: Ευθύνεται περίπου για το 30% κατανάλωσης ενέργειας και το 40% εκπομπών CO2 στη χώρα. Τα κτίριά μας, από ενεργειακής πλευράς, μοιάζουν με σουρωτήρια. Παρ' όλα αυτά δεν εφαρμόζουμε σχετική ευρωπαϊκή Οδηγία που προβλέπει την ενεργειακή σήμανση των κτιρίων, με σκοπό τη βελτίωση της ενεργειακής συμπεριφοράς τους. Στη χώρα μας δεν υπάρχει ακόμα αντίστοιχο πρόγραμμα. Ισως περιμένει και αυτό την παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

* Η κατά κεφαλήν ζήτηση ενέργειας αυξάνεται ετησίως με πολύ υψηλότερο ρυθμό απ' όσο η μέση ευρωπαϊκή. Εκεί, σε αρκετές χώρες παρατηρείται ήδη σταθεροποίηση και μείωση.

* Η Ελλάδα είναι ευλογημένη από ήλιο και αέρα. Παρ' όλα αυτά, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιμετωπίζονται σαν περιβαλλονική καταστροφή.

* Εν μέσω της χειρότερης πετρελαϊκής κρίσης των τελευταίων δεκαετιών, η Ελλάδα προγραμματίζει την κατασκευή νέων σταθμών παραγωγής ενέργειας με καύσιμο πετρέλαιο σε νησιά, που κατά τα άλλα είναι όλο το χρόνο εκτεθειμένα στον ήλιο και τον αέρα.

* Και σαν να μην έφταναν τα παραπάνω, έχει δοθεί το πράσινο φως (από τη ΡΑΕ) για την κατασκευή σταθμών με καύσιμο το λιθάνθρακα. Εμπρός, λοιπόν, για ένα ακόμα πιο μαύρο μέλλον!

Γραφειοκρατία και αδιαφορία έχουν οδηγήσει στο περιθώριο τις ΑΠΕ, λέει με έμφαση ο διευθυντής της Greenpeace: Ηδη έχουν περάσει πάνω από δύο χρόνια από την ψήφιση του περίφημου νόμου για τις ΑΠΕ και όμως αυτές ακόμα παραμένουν στο περιθώριο και η προώθησή τους στα χαρτιά. Από τότε, στο ενεργειακό μας σύστημα έχουν προστεθεί λιγότερα από 300 MW αιολικής ενέργειας, ενώ η διείσδυση της ηλιακής ενέργειας βρίσκεται ακόμα σε εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι ο εθνικός σχεδιασμός προέβλεπε την εγκατάσταση περίπου 3.300 MW αιολικής ενέργειας μέχρι το 2010, ενώ η συνολική εγκατεστημένη ισχύς δεν ξεπερνά τα 900 MW! Εύκολα καταλαβαίνει κανείς τη δυσκολία που θα αντιμετωπίσουμε στην προσπάθεια υλοποίησης του στόχου για το 2020, ο οποίος -κατ' εκτίμηση- αντιστοιχεί σε εγκατεστημένη ισχύ περίπου 10.000 MW αιολικής ενέργειας (πλέον της εξοικονόμησης, των φωτοβολταϊκών κ.ο.κ.).

Για την ηλιακή ενέργεια

Το ίδιο το υπουργείο Ανάπτυξης (ΥΠΑΝ) αναγνωρίζει επίσημα ότι υπάρχουν πολλά και σημαντικά γραφειοκρατικά προβλήματα που εμποδίζουν την ανάπτυξη των ΑΠΕ και ιδίως της ηλιακής ενέργειας στην Ελλάδα.

Σήμερα όποιος ενδιαφέρεται να επενδύσει στην ηλιακή ενέργεια και να πουλά ηλεκτρική ενέργεια στον ΔΕΣΜΗΕ (ή τη ΔΕΗ για τα μη διασυνδεδεμένα νησιά) θα πρέπει να ανοίξει βιβλία στην Εφορία, να εγγραφεί στον ΟΑΕΕ (ελάχιστο κόστος εισφορών 1.500 - 2.000 ευρώ ετησίως), να εγγραφεί στο Εμπορικό Επιμελητήριο (κόστος περίπου 50 ευρώ ετησίως) και να υποβάλλει δηλώσεις ΦΠΑ για μία εικοσαετία.

Θα πρέπει επίσης να έχει στα χέρια του μελέτες, οι οποίες κοστολογούνται περίπου 12.000 ευρώ από το ΤΕΕ. Οι παραπάνω υποχρεώσεις δεσμεύουν ακόμα και έναν οικιακό καταναλωτή, ο οποίος σκοπεύει να εγκαταστήσει στην ταράτσα του σπιτιού του ένα μικρό φ/β σύστημα, το οποίο (με τις τιμές που ισχύουν στο Ν. 3468/06) θα του αποφέρει 500-700 ευρώ ετησίως.

Προς στιγμήν το θέμα έμοιαζε να οδεύει προς μία λύση, τονίζει ο Νίκος Χαραλαμπίδης, αφήνοντας ένα αλλά... «Το ΥΠΑΝ, αναγνωρίζοντας το πρόβλημα, ανακοίνωσε ότι θα εκδώσει δέσμη μέτρων η οποία θα άρει τα όποια εμπόδια. Ωστόσο, η πρώτη κίνηση του ΥΠΑΝ ήταν η κατάθεση τροπολογίας, η οποία θα μειώσει σημαντικά την τιμή πώλησης της ηλιακής κιλοβατώρας, σε ποσοστό 48% έως το 2014 σε σύγκριση με τις τιμές που προβλέπει ο Ν. 3468/06.

Ταυτόχρονα, η ίδια τροπολογία θεσμοθετεί πενταετή καθυστέρηση για τη διευθέτηση από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) των υφιστάμενων αιτήσεων για άδεια παραγωγής ή εξαίρεση από αυτές έως το 2014.

Βασικό επιχείρημα της ΡΑΕ, η οποία κρύβεται πίσω από τη μείωση των τιμών πώλησης της ηλιακής κιλοβατώρας, είναι η δήθεν υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση των καταναλωτών από τυχόν μαζική διείσδυση της ηλιακής ενέργειας στο ενεργειακό ισοζύγιο.

Η αλήθεια φυσικά είναι τελείως διαφορετική, μια και όπως καταδεικνύει πρόσφατη έκθεση του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η επιβάρυνση των οικιακών τιμολογίων της ΔΕΗ, σε περίπτωση μαζικής διείσδυσης των φωτοβολταϊκών συστημάτων στο ενεργειακό ισοζύγιο, θα είναι εξαιρετικά χαμηλή και σε κάθε περίπτωση υποπολλαπλάσια της αντίστοιχης επιβάρυνσης από την αγορά δικαιωμάτων εκπομπών.

Εμμονή με τα ορυκτά

Απίστευτη η εμμονή της ΔΕΗ να βλέπει μπροστά της μόνο ορυκτά καύσιμα, λέει με έκπληξη: Με μια προσεκτική ματιά στην οικονομική πορεία της ΔΕΗ τα τελευταία χρόνια, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι οι ζημιές (ή τα ελαχιστοποιημένα κέρδη της) οφείλονται σε σημαντικό βαθμό στην εμμονή της εταιρείας να χρησιμοποιεί ορυκτά καύσιμα και να αγνοεί τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και την εξοικονόμηση. Το κόστος ρύπανσης, το οποίο στο εξής θα πρέπει να πληρώνει η ΔΕΗ, σε συνδυασμό με τη δραστική αύξηση των τιμών των εισαγόμενων καυσίμων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο) ευθύνονται σχεδόν αποκλειστικά για τις ζημιές που εμφάνισε η εταιρεία κατά το πρώτο εξάμηνο του 2008. Το μέλλον προδιαγράφεται ακόμα πιο ζοφερό, σε περίπτωση που η ΔΕΗ δεν επιλέξει την απεξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα, καθώς από το 2013 θα υποχρεούται να πληρώνει δικαιώματα ρύπανσης για το σύνολο των εκπομπών της. Το κόστος υπολογίζεται σε τουλάχιστον 2 δισ. ευρώ ετησίως.

Δυστυχώς, η ΔΕΗ αρνείται να αντιληφθεί την πραγματικότητα, αν κρίνει κανείς από τις πρόσφατες εξαγγελίες του κ. Αθανασόπουλου σύμφωνα με τις οποίες η ΔΕΗ σχεδιάζει την κατασκευή νέας θερμοηλεκτρικής μονάδας με καύσιμο τον λιθάνθρακα. *