Ελευθεροτυπία - Μόνοι στη φωτιά, μόνοι στις στάχτες

Καμένος ελαιώνας με ελπίδες σε έξι χρόνια να παράγει και πάλι καρπούς. Ανδρες κατεβάζουν τον σανό που διανέμεται δωρεάν στους πυρόπληκτους κτηνοτρόφους (κάτω).

Οι κορμοί των καμένων δένδρων που ακόμη καπνίζουν στα χωριά του Δήμου Ζαχάρως δεν ταιριάζουν με τις ιαχές νίκης της Ρηγίλλης και τις αψιμαχίες της Χαριλάου Τρικούπη. «Τώρα νικήσαν... τελείωσε η δικιά τους αγωνία... Αρχίζει η δικιά μας λησμονιά! 300 ευρώ το στρέμμα για να ξαναζήσουν οι ελαιώνες... Να έρθουν όλοι εδώ, εάν έχουν τα κότσια, βουλευτές και υπουργοί με πούλμαν, όχι με ελικόπτερα... Ν' αγγίξουν τα καμένα δένδρα που είναι οι καρδιές μας, ν' αφουγκραστούν την αγωνία της επιβίωσης... να συμφωνήσουν τελικά για το μέλλον μας... εδώ χάθηκε η ζωή μας».

*Σκόρπιες σκέψεις κομμένες οι φράσεις των ανθρώπων που συναντήσαμε στη μαρτυρική Ηλεία την επομένη των εκλογών. Ανθρωποι σαστισμένοι χωρίς όρεξη για πολιτικές κουβέντες, που εξακολουθούν όμως ν' αναρωτιούνται «πώς διάολε επέδρασε στους ψηφοφόρους η βιβλική καταστροφή;». Τα 'χουν χαμένα ακόμη και με τα τερτίπια του νέου εκλογικού νόμου, «που έδωσε περισσότερες έδρες στη Ν.Δ. απ' ό,τι στο ΠΑΣΟΚ, που κέρδισε στο νομό Ηλείας».

*Η αγωνία για το μέλλον δημιουργεί εντάσεις, φοβούνται ότι θα φύγουν όσα νέα παιδιά έχουν απομείνει στα χωριά. Δεν ασχολούνται με «ασύμμετρες απειλές». Πιστεύουν ότι η καταστροφή ήταν προδιαγεγραμμένη από το 1998, όταν την αντιμετώπιση των πυρκαγιών ανέλαβε από τη δασική υπηρεσία η πυροσβεστική. «Αν το δασαρχείο είχε τις φωτιές, αυτή η καταστροφή δεν θα γινόταν» μας λέει συντετριμμένος ο κυρ Κώστας, που ζει στο χωριό της Σμέρνας ολομόναχος, μιας και τα 6 παιδιά ζουν μακριά του.

*«Παλιότερα κτυπούσε η καμπάνα και τρέχαμε με αξίνες και κλαριά και σβήναμε τη φωτιά. Ο Κολοκοτρώνης έλεγε η φωτιά τρώει τη φωτιά και η σύγχρονη πυροσβεστική δεν είχε ιδέα για το αντιπύρ. Παλιά κάθε Ιούνιο ερχόταν ο αγροφύλακας και αν δεν είχαμε καταστρέψει τα ξερά, μας έστελνε όλους στο ειρηνοδικείο. Οι δασοφύλακες γνωρίζουν τη φύση, τα μονοπάτια, ξέρουν πώς αντιδρά η φύση στη φωτιά. Μόλις αντίκρισα το κακό, ήξερα τι θα γίνει».

Ελιά καμένη από τη μία της πλευρά. Με σωστό κλάδεμα, το δέντρο αυτό θα γίνει πολύ σύντομα πάλι παραγωγικό.

«Αν οι ελιές δεν έχουν καεί ολοσχερώς, το ξύλο δεν έχει πεθάνει. Είναι σίγουρο ότι θα αναβλαστήσει, μην βιαστείτε να τις κόψετε. Πρέπει με οποιοδήποτε τρόπο να μην χαθεί η κορωναίικη ποικιλία, που υπάρχει στο νομό και παράγει εξαιρετικής ποιότητας ελαιόλαδο».

Οι γεωπόνοι του νομού Ηλείας τρέχουν και δεν προλαβαίνουν στους κατεστραμμένους ελαιώνες! Ενημερώνουν τους παραγωγούς ότι με σωστές ενέργειες τα δένδρα μπορούν να γίνουν και πάλι παραγωγικά. Μια άνιση μάχη σε βομβαρδισμένο τοπίο. Οπως κατέγραψαν μόνο το 5% των ελαιώνων δεν έχει καταστραφεί. Αντιθέτως, το 47,5% έχει αφανισθεί και το υπόλοιπο 47,5% έχει υποστεί μερική καταστροφή.

Η ελπίδα, ωστόσο, δεν πεθαίνει. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι σε 4-6 χρόνια αρκετές από τις ελιές αν ποτίζονται θα είναι έτοιμες για παραγωγή. Χρόνια, πάντως, που φαντάζουν αιώνες, αφού μόνο ο Δήμος της Ζαχάρως έχει 15 ελαιοτριβεία, που παρήγαγαν 10.000 τόνους λάδι το χρόνο.

*Ο πρόεδρος του συλλόγου γεωπόνων Β. Σπηλιόπουλος μας είπε ότι η φετινή παραγωγή είναι χαμένη, εκτός από τις ελιές που δεν κάηκαν.

Από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, όμως, μέχρι στιγμής δεν υπήρξε ουδεμία συνεργασία: «Ο,τι κάνουμε το πετυχαίνουμε μόνοι μας με τη βοήθεια του Γεωπονικού Πανεπιστημίου. Την επόμενη εβδομάδα θα κάνουμε μία ημερίδα για να ενημερωθούν για την κατάσταση και τι πρέπει να γίνει στο μέλλον οι φορείς και ο αγροτικός κόσμος.»

«Λόγια του αέρα»

Μανδρότοιχος στο προαύλιο του Δημοτικού Σχολείου της Ζαχάρως (κάτω). Σε περίπτωση που πλημμυρίσει το ρέμα αυτό, θα πνιγεί ολόκληρη η πόλη.

Ζητήσαμε την άποψή του για τις λεγόμενες εναλλακτικές καλλιέργειες. Μας απάντησε ότι αυτά είναι λόγια του αέρα, χωρίς εφαρμογή.

«Στην Ιταλία οι παραγωγοί αγοράζουν έναν τόνο κορωναίικης ποικιλίας και το ανακατεύουν με το δικό τους λάδι για καλύτερη ποιότητα και εμείς πάμε να φέρουμε από την Ισπανία τις νάνες ελιές, που η τιμή τους είναι απαγορευτική και κοστίζει 2.000 ευρώ το στρέμμα από την αγορά του φυτού μέχρι την εγκατάσταση και την παραγωγή του.

Αλλωστε, η συγκεκριμένη ποικιλία καλλιεργείται σε εδάφη ποτιστικά και στην Ηλεία βρέχει πια μία ή δύο φορές το χρόνο. Φοβόμαστε μήπως οι τράπεζες οδηγήσουν τον κόσμο σε δάνεια τα οποία δεν θα αποσβεσθούν ποτέ. Το πρόβλημα είναι τεράστιο και δεν υπάρχουν πλέον περιθώρια για πειράματα».

*Ο Ε. Σακιωτάκης, ομότιμος καθηγητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, προτείνει στους αγρότες ότι αν δημιουργηθεί ο ελαιώνας πάνω από μοσχεύματα αυτά, τότε θα βλαστήσουν και θα δώσουν την κορωναίικη ποικιλία.

Εργάτης τεμαχίζει τους καμένους κορμούς για να γίνουν κορμοδέματα, ώστε να συγκρατηθεί το έδαφος από τις έντονες βροχοπτώσεις που έρχονται το χειμώνα.

«Η επαναφύτευση είναι η δεύτερη λύση. Αν θεωρούμε ότι ο ελαιώνας πρέπει να ξεκινήσει από την αρχή προσέξτε τα δενδρύλλια που θα πάρετε, καθώς η διαδικασία πρέπει να γίνει με συστήματα που προβλέπουν πιστοποίηση. Οι παραγωγοί δεν πρέπει να βιαστούν. Διαπιστώσαμε ότι δεν έχει πεθάνει το ξύλο».

Οι αποζημιώσεις που μέχρι στιγμής δικαιούνται για τις ελιές οι πυρόπληκτοι είναι 300 ευρώ το στρέμμα και 10 ευρώ το χρόνο ανά φυτό για τέσσερα χρόνια.

*Τα καμένα δάση θυμίζουν εργοτάξιο από τις εργασίες που γίνονται από τους δασικούς συνεταιρισμούς που τοποθετούν κορμοδέματα στις πλαγιές για να αποφευχθούν οι εδαφικές διαβρώσεις.

Συγκρούσεις για τα έργα

Δεν λείπουν οι συγκρούσεις ανάμεσα στους συνεταιρισμούς για το ποιος θα αναλάβει τα αντιπλημμυρικά έργα, καθώς κοστίζουν 3,5 ευρώ το μέτρο το κόψιμο των καμένων κορμών και η τοποθέτηση.

Διαπιστώσαμε ότι έχει γίνει η διαπλάτυνση στο ρέμα που διασχίζει τη Ζαχάρω. Ολοι όμως φοβούνται ότι αν ο χειμώνας φέρει έντονες βροχοπτώσεις, οι πλημμύρες θα είναι αναπόφευκτες.

*Εκείνο που κρίνεται απαραίτητο είναι να καταλάβουν οι κτηνοτρόφοι ότι πρέπει να προστατευθούν τα εδάφη από τη βόσκηση. Ο σύλλογος των γεωπόνων Ηλείας προτείνει να αρχίσει άμεσα η σπορά ήπιας μορφής (βρόμη, κριθάρι χορτολιβαδικά φυτά) σε επίπεδα εδάφη, για να αποφευχθεί η διάβρωση του εδάφους, με υποσκάλιστρο ή ελαφρά φρέζα.

Αυτό πρέπει να γίνει άμεσα για να προλάβουν να ριζοβολήσουν τα φυτά πριν έρθουν οι βροχές. Προειδοποιούν τους κτηνοτρόφους ότι δεν πρέπει να δίνουν στα αιγοπρόβατα μόνο καρπό, δηλαδή σιτάρι η βρόμη αλλά και σανό για να γίνεται ο μηρυκασμός, διαφορετικά θα αρρωστήσουν τα ζώα.

*Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δεν έχει ξεκαθαρίσει ποιοι είναι οι δικαιούχοι από τις πυρόπληκτες περιοχές που δικαιούνται δωρεάν ζωοτροφές.

Το αδιαχώρητο γίνεται κάθε ημέρα στα αποθηκευτικά κέντρα των ΕΑΣ (Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών). Το κόστος μέχρι στιγμής επιβαρύνει τη Νομαρχία Ηλείας και ο καρπός κοστίζει 30 λεπτά το κιλό, ενώ ο σανός 35λεπτά.

Οι προτάσεις των ειδικών

Τι πρέπει να γίνει; Προτάσεις έχουν πέσει πολλές στο τραπέζι. από κόμματα και από ειδικούς. Καταγράφουμε τις προτάσεις του Β. Σπηλιόπουλου που έχουν την δική τους αξία, αφού προέρχονται από κάποιον που ξέρει την περιοχή του:

*Να δημιουργηθεί συντονιστικό όργανο υποδοχής προσφορών.

*Να γίνει μελέτη με συντάκτες-μελετητές γεωπόνους, τεχνικούς, οικονομολόγους της πανεπιστημιακής κοινότητας και τους τοπικούς φορείς. Να δοθούν κίνητρα συνθηκών διαβίωσης με τη δημιουργία οικισμών που διαθέτουν έργα υποδομής (νερό, αποχέτευση, σχολεία, χώροι αναψυχής, αγροτουρισμός). Τα κίνητρα να είναι συντονισμένα και να αποβλέπουν σε βάθος χρόνου έχοντας τη μορφή επένδυσης.

*Να έχουν οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις συνέχεια μεταξύ τους, δημιουργώντας ζώνες καλλιέργειας χωρίς τη παρεμβολή δασικών εκτάσεων. Ενα είδος αναδασμού και αναδιανομής, καθώς και καθορισμός χρήσης γης (Βοσκότοποι-ελαιοκαλλιέργειες - αμπελοκαλλιέργεια - καρυδιές - εσπεριοειδή... δάσος.)

*Να δοθούν κίνητρα παραμονής των κατοίκων στις πυρόπληκτες περιοχές, καλύπτοντας την απώλεια εισοδήματος από τις εκμεταλλεύσεις τους για όσο χρόνο απαιτείται να έρθουν σε πλήρη παραγωγή.

*Να στηριχθεί η οικόσιτη πτηνοκτηνοτροφία.

*Να συνταχθεί το κτηματολόγιο και δασικοί χάρτες.

*Να γίνει μητρώο αγροτικών εκμεταλλεύσεων.