Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Μηχανισμοί αυτοπροστασίας στη φύση

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΡΟΥΤΣΩΝΗ

Συνηθισμένα στα βουνά τα χιόνια, συνηθισμένα όμως και... στη φωτιά! Οπως έχει προκύψει από έρευνες ετών, η μεσογειακή χλωρίδα έχει αποκτήσει, μέσα από μια διαδικασία εξέλιξης, μηχανισμούς αυτοπροστασίας από τις πυρκαγιές, οι οποίοι ενεργοποιούνται μετά την καταστροφή, επιταχύνοντας την αναγέννηση των δασών.

Τα παραπάνω ενδιαφέροντα στοιχεία, ανάμεσα σε άλλα, αναλύθηκαν κατά τη διάρκεια ημερίδας που διοργανώθηκε, με συντονίστρια την αναπληρώτρια καθηγήτρια Οικολογίας και Ταξινομικής του Βιολογικού τμήματος, σε αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου Αθηνών, χθες το μεσημέρι.

Οσο είναι νωρίς

Με αφορμή τις πρόσφατες φωτιές που κατέκαψαν 43.000 στρέμματα δάσους (επί συνόλου 220.000, εκ των οποίων τα 15.000 αφορούν στον πυρήνα του δάσους) στην Πάρνηθα, επιστήμονες και φοιτητές αντάλλαξαν απόψεις, ταυτόχρονα όμως έθεσαν τους αρμόδιους προ των ευθυνών τους, τώρα που ακόμη είναι -σχετικά- νωρίς. Αλλιώς, «αν δεν γίνει η σωστή διάγνωση, δεν θα μπορέσουμε να επιλέξουμε τη σωστή θεραπεία· σύντομα θα μιλάμε για... νεκροψία!» όπως εύστοχα παρατήρησε δασολόγος, χρησιμοποιώντας, όπως τόνισε, ιατρικούς όρους για να περιγράψει το μέγεθος του προβλήματος. Συνάδελφός του, από το Εθνικό Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών, δεν δίστασε να εκφράσει την απορία του για την επιλογή του ΥΠΕΧΩΔΕ ως ενός εκ των αρμοδίων για την αναδάσωση υπουργείων, αφού «είναι οξύμωρο να έχει αναλάβει τέτοιο ρόλο, όταν έχει συνδεθεί περισσότερο με καταστροφή του περιβάλλοντος παρά με την προστασία του» για να προκαλέσει το γέλιο των παρευρισκομένων.

Τα δάση πάντως σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, ενεργοποιούν τους μηχανισμούς αναγέννησής τους αμέσως μετά τη φωτιά, και αυτό είναι κάτι που η φύση ενέταξε στο αμυντικό της οπλοστάσιο κατά τη διάρκεια εξέλιξης χιλιάδων χρόνων (οι πυρκαγιές στη Μεσόγειο είναι από πολύ παλιά ετήσιο φαινόμενο). Τα πευκοδάση και οι θαμνώδεις εκτάσεις έχουν μάθει ν' αποκρίνονται στις καταστροφές δημιουργώντας τράπεζες σπερμάτων στο έδαφος, εναποθέτοντας ώριμους, σκληρούς καρπούς, ενώ άλλα είδη σχηματίζουν τα νέα τους μέλη μέσω υπόγειων βολβών. Δυσκολότερα όμως είναι τα πράγματα για το έλατο, αφού είναι είδος βόρειο -κατάλοιπο πιθανόν- από το τέλος της εποχής των παγετώνων και δεν είναι εφοδιασμένο με ανάλογους μηχανισμούς. Η ανασύσταση του ελατοδάσους στην Πάρνηθα απασχόλησε τους συγκεντρωθέντες, με τους περισσότερους να συμφωνούν πως τα μέτρα που θα παρθούν πρέπει να μελετηθούν με προσοχή και περίσκεψη.

Πυρ στα ΜΜΕ

Τα πυρά των επιστημόνων συγκέντρωσαν τα ΜΜΕ που, όπως επισημάνθηκε, «παρά τις προσπάθειες ανάδειξης της πραγματικής εικόνας, συχνά έλκονται από την απογοήτευση του κόσμου, επιτρέποντας -ακούσια- την παρουσίαση απόψεων που στηρίζονται απλά στην ευαισθησία και όχι στην επιστημονική παρατήρηση».

Παρέμβαση έκανε ο καθηγητής Γεωλογίας Ευθύμιος Λέκκας, επαναλαμβάνοντας τα όσα χθες επισήμανε στην «Ε» για τις περιοχές που αναμένεται να πληγούν περισσότερο (Θρακομακεδόνες - Μενίδι) από τις πλημμύρες.