Ελευθεροτυπία - Η αρχή έγινε το 1857

Τους ενώνουν η φιλία και τα... mp3! Τέσσερις φίλοι μοιράζονται τις ανησυχίες τους, ανταλλάσσουν τραγούδια και δέχονται να μας ποζάρουν. Από αριστερά: Δημήτρης, Γιάννης, Αλεξία και στη μέση η Δέσποινα κρατώντας το δικό της mp3 player.

Η αρχή της... δημιουργίας ή καλύτερα της ανάγνωσης των mp3 «ξεκινά» πριν από 150 χρόνια, το 1857, όταν ο εφευρέτης της κλίμακας μέτρησης της θερμοκρασίας (Κέλβιν), Βρετανός φυσικός Γουίλιαμ Τόμσον, πιο γνωστός ως Λόρδος Κέλβιν, διατύπωσε το φαινόμενο της μαγνητοαντίστασης (η αλλαγή της αντίστασης ενός αγωγού όταν βρεθεί μέσα σε ένα μαγνητικό πεδίο).

«Φαινόμενο που χρησιμοποιήθηκε από πολύ νωρίς», όπως μας επισημαίνει ο καθηγητής στο Τμήμα Μηχανικών Υπολογιστών και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών και διευθυντής του Ερευνητικού Ακαδημάϊκού Ινστιτούτου Τεχνολογίας Υπολογιστών (εποπτεύεται από το υπουργείο Παιδείας), Παύλος Σπυράκης, «για τους μαγνητικούς δίσκους των υπολογιστών που χρησιμοποιούμε σήμερα».

Εκατόν είκοσι δύο χρόνια αργότερα, το 1979, οι επιστήμονες φέρνουν στην επιφάνεια για πρώτη φορά έναν αλγόριθμο κωδικοποίησης και συμπίεσης ψηφιακού ήχου, το γνωστό σε όλους μας (και αγαπημένο) mp3.

«Ο αλγόριθμος αυτός βοηθούσε να συμπιεστεί ένα τραγούδι. Βοηθούσε, δηλαδή, να συμπιεστεί και να μην πιάνει πολύ χώρο. Εκεί που το τραγούδι έχει πληροφορία άχρηστη και δεν μπορούμε να την ακούσουμε ή δεν έχει πολλές μεταβολές, δεν την αποθηκεύει ή αποθηκεύει πολύ λίγο», μας εξηγεί ο καθηγητής Παύλος Σπυράκης, αναγνωρισμένος το 2005 ανάμεσα στους 50 κορυφαίους επιστήμονες παγκοσμίως στην επιστήμη των υπολογιστών, σύμφωνα με το «The best Nurturers in Computer Science Research».

Το αρνητικό στην όλη ιστορία του mp3 ήταν πως αν επιχειρούσε κανείς να αποθηκεύσει πολλά τραγούδια σε έναν μικρό δίσκο, αυτά δεν μπορούσαν να διαβαστούν. Η μαγνητική αποθήκευση αναγκαστικά ήταν πολύ ασθενική, άρα μη αναγνώσιμη. Έτσι, το πολύ να είχαμε σήμερα μόνο ένα τραγούδι στο mp3 player μας. Τη λύση έδωσαν το 1988 οι Αλμπέρ Φερ και Πέτερ Γκρούνμπεργκ, οι οποίοι βραβεύτηκαν φέτος με το Νόμπελ Φυσικής.

O καθηγητής στο Τμήμα Μηχανικών Υπολογιστών και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών και διευθυντής του Ερευνητικού Ακαδημιακού Ινστιτούτου Τεχνολογίας Υπολογιστών, το οποίο εποπτεύεται από το υπουργείο Παιδείας, Παύλος Σπυράκης

Τι βρήκαν οι 2 νομπελίστες

Οπως μας εξηγεί ο κ. Σπυράκης: «Οι Φερτ και Γκρουνμπεργκ με τις ομάδες τους, ανεξάρτητα ο καθένας και σε δύο διαφορετικά ινστιτούτα, ανακάλυψαν ένα νέο φαινόμενο, μια πολύ διαφορετική μορφή αντίστασης, την οποία ονόμασαν γιγάντια μαγνητοαντίσταση (GMR). Σε ένα GMR σύστημα πολύ ασθενικές αλλαγές μαγνητισμού οδηγούν σε μεγάλες αλλαγές στην ηλεκτρική αντίσταση του συστήματος. Αρα ένα σύστημα GMR είναι το τέλειο εργαλείο για να διαβάσουμε αρχεία (data) από σκληρούς δίσκους.

Με τη γιγαντιαία μαγνητοαντίσταση (GMR) οι πολύ μικρές μαγνητικές αλλαγές γίνονται μεγάλες στην ηλεκτρική αντίσταση της μικρής περιοχής του δίσκου. Αυτό οδηγεί σε μεγάλες αλλαγές στο ρεύμα που περνά από την κεφαλή του δίσκου στη μικρή περιοχή. Αρα το GMR κάνει πραγματοποιήσιμη την ανάγνωση πληροφορίας που είναι αποθηκευμένη με πολύ ασθενικό μαγνητικό τρόπο. Έτσι τώρα μπορούμε να διαβάσουμε (να παίξουμε) μουσική από πολλά τραγούδια στον ίδιο μικρό δίσκο (πχ iPod), ενώ παλιά μπορούσαμε να τα αποθηκεύσουμε αλλά η ανάκλησή τους ήταν αδύνατη».

Ο δρόμος για την ανάγνωσή τους ανοίγει και το 1994 αρχίζει η διάδοση του mp3. Πέντε χρόνια αργότερα, εμφανίζονται το πρώτο Ρ2Ρ (peer-to-peer Network) δίκτυο -σύστημα ανταλλαγής αρχείων μεταξύ χρηστών στο Διαδίκτυο- και το περίφημο Napster, ένα πρόγραμμα που θα μείνει τόσο αξέχαστο όσο κανένα άλλο πρόγραμμα που σχετίζεται με ΜΡ3, δημιούργημα του 19χρόνου, τότε, φοιτητή Σον Φάνινγκ, που επιτρέπει το «κατέβασμα» τραγουδιών.

Η φιλοσοφία του Φάνινγκ (στον κάθε κάτοχο σύνδεσης στο Διαδίκτυο έπρεπε να του δίνεται η δυνατότητα να ψάχνει και να κατεβάζει τα αγαπημένα του τραγούδια, μέσα σε μερικά λεπτά) θίγει τα δικαιώματα των δισκογραφικών εταιρείων που με «αρχηγό» τη RIAA (Recording Industry Association of America) ξεκινά η μάχη για τη διακοπή της παροχής δωρεάν τραγουδιών κι αυτό γιατί, όπως επικαλέστηκε η RIAA, καταπατά τα δικαιώματα των δημιουργών και, συνεπώς, προωθεί την πειρατεία στη μουσική.

Η RIAA κερδίζει τη μάχη με το μεγάλο της εχθρό, τα mp3, όχι όμως και τον πόλεμο ,γιατί, παρ' ότι που έκλεισε το Napster, η ανταλλαγή τραγουδιών συνεχίζεται κανονικά μέχρι σήμερα και με την ευλογία των βιομηχανιών, πια, καθώς κυκλοφορούν στην αγορά και συσκευές για την αναπαραγωγή τους, τα mp3 player. Συσκευές αναπαραγωγής που μπορούν να αποθηκεύουν τα τραγούδια σε τσιπάκια μνήμης και συσκευές αναπαραγωγής CD-ROM με τραγούδια ΜΡ3.