Ελευθεροτυπία - «Βόμβες» σκάνε στον Δημόκριτο

Ολα αυτά έρχονται να προστεθούν στα δύο περιστατικά που αποκάλυψε πέρσι η «Ε»: τον διευθυντή του Δημοκρίτου που παρανόμως κατείχε τη θέση αυτή και παρ' όλα αυτά κανείς δεν τον μετακινούσε (8 Μαΐου, σελ. 18) και την καταγγελία των εργαζομένων για λαθραία και επικίνδυνη διακίνηση ραδιενεργών υλικών από τον Δημόκριτο (2 Σεπτεμβρίου, σελ. 20). Σημειώνεται δε ότι οι καταγγελίες που έχουν κατά καιρούς φτάσει στην «Ε» είναι δεκάδες. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή...

Τον περασμένο Ιούλιο, το αρμόδιο γραφείο της Κομισιόν έστειλε επιστολή προς το ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος ζητώντας να επιστραφούν 417.585 ευρώ από τρία ερευνητικά προγράμματα τα οποία είχε χρηματοδοτήσει. Οπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην επιστολή, μετά τον τυχαίο λογιστικό έλεγχο που διενεργήθηκε, βρέθηκαν επιμίσθια τα οποία δεν προβλέπονται στις επιλέξιμες δαπάνες και τα οποία δόθηκαν κακώς σε ερευνητές και εκπαιδευόμενους.

Ολα τα δικαιολογητικά

Μάλιστα, στην ίδια επιστολή καταγράφεται με έναν καθόλου κολακευτικό τρόπο το γεγονός ότι οι εκπρόσωποι της Ε.Ε. ζητούν αναλυτικά δικαιολογητικά και για άλλα προγράμματα, με αφορμή τον συγκεκριμένο έλεγχο, υποπτευόμενοι -όπως προκύπτει από το έγγραφο- και άλλες ατασθαλίες.

Είναι δε χαρακτηριστικό ότι ένα από αυτά τα προγράμματα (511766/LIAISON) αφορά τον αναπληρωτή διευθυντή του Ινστιτούτου Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, Σ. Θωμόπουλο, του οποίου το όνομα έχει εμπλακεί και στο παρελθόν με παράτυπη κατοχή περισσότερων από μιας θέσεων, παράτυπες τοποθετήσεις σε άλλες θέσεις κ.λπ. κ.λπ. («Το ΒΗΜΑ», 20/6/1999, «Αλεξιπτωτιστές» στον Δημόκριτο).

Η «Ε» απευθύνθηκε στον κ. Θωμόπουλο για το θέμα της Ε.Ε. και για τα των θέσεών του, ο οποίος αρκέστηκε σε δύο φράσεις: «Δεν θα ανοίξω συζήτηση μαζί σας. Τι είστε, ιδιωτικός ντετέκτιβ;».

Η διοίκηση του ΕΚΕΦΕ και συγκεκριμένα ο διευθυντής Δημήτρης Νιάρχος μάς είπε σε κατ' ιδίαν συνάντηση ότι πρόκειται για λάθος, αφού «με άλλο τρόπο υπολογίζονται οι δαπάνες από εμάς και με άλλο από την Ε.Ε., και αυτό είναι κάτι που πρέπει να διευθετηθεί». Στην ερώτηση πόσο καιρό ισχύει αυτό το λογιστικό σύστημα, η απάντηση ήταν «18 χρόνια». Πώς είναι δυνατόν να μην έχει δημιουργηθεί άλλο παρόμοιο πρόβλημα λογιστικού μπλεξίματος σε τόσες χώρες, τόσα χρόνια και να «έτυχε» σε αυτή την περίπτωση, παραμένει άγνωστο...

Επειτα από συνεχείς διαβουλεύσεις των υπευθύνων του Δημόκριτου με την Ε.Ε. και με διαρκή προσπάθεια να... συμμαζευτούν τα ασυμμάζευτα, η Κομισιόν αποφάσισε στα τέλη του περασμένου Νοεμβρίου να «παγώσει» την απαίτηση των χρημάτων μέχρι να ολοκληρωθεί εκ νέου έρευνα για το θέμα, ζητώντας όμως επιτακτικά όλα τα τιμολόγια αναλυτικά. Μεταξύ αυτών που ζητεί είναι τα επιμίσθια για κάθε ερευνητή, οι ώρες που δαπανήθηκαν για κάθε πρόγραμμα (είτε επιδοτούμενο από την Ε.Ε. είτε όχι) κ.λπ. Ουσιαστικά απαιτήθηκε η αποστολή δικαιολογητικών και αποδείξεων και για τις υπόλοιπες περιόδους χρηματοδότησης.

Αφού λοιπόν γίναμε ολίγον ρεζίλι στην Ευρώπη, ο Δημόκριτος κινδυνεύει να καταδικαστεί ακόμα και σε επιβολή προστίμου, εκτός του ότι πρέπει να επιστρέψει τα 417.585 ευρώ. Οσον αφορά τον κ. Θωμόπουλο, βρίσκεται αυτή την περίοδο σε «πάρε-δώσε» με τη Δικαιοσύνη, αφού έχει κατηγορηθεί από συνάδελφό του για παράνομο διορισμό στη θέση του διευθυντή ινστιτούτου. Μάλιστα στο παρελθόν είχε διεξαχθεί και ΕΔΕ για τον διορισμό του στη θέση του διευθυντή το 1998, αφού κατέθεσε τα απαραίτητα δικαιλογητικά γι' αυτή τη θέση το 2007 και ουδείς από τους ανώτερούς του αντέδρασε...

Η δεύτερη περίεργη ιστορία αφορά τον αναπληρωτή καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Θεόδωρο Ματίκα, ο οποίος διορίστηκε πριν από λίγους μήνες από τον τέως υπουργό Ανάπτυξης Χρήστο Φώλια στο διοικητικό συμβούλιο (και σε άλλες θέσεις) της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, παρ' όλο που έχει καταδικαστεί για λογοκλοπή και ακαδημαϊκή απάτη.

Οπως προκύπτει από την απόφαση 19646/11-4-2003 του Εφετείου του Οχάιο:

Ο κ. Ματίκας διορίστηκε το 1993 στο Ερευνητικό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου Ντέιτον-Οχάιο ως ερευνητής μηχανικός, με σύμβαση έργου (§2). Τον Απρίλιο του 1999 ο Robert Andrews, ο καθηγητής που επέβλεπε τον κ. Ματίκα, διαπίστωσε ότι εργασία που υπέβαλε ο κ. Ματίκας προς δημοσίευση σε επιστημονικό περιοδικό το 1998, περιείχε τμήματα αντιγραμμένα λέξη προς λέξη από τη διπλωματική εργασία μάστερ του John Drossis (1991, Πανεπιστήμιο του Τορόντο), καθώς και ταυτόσημα επιστημονικά δεδομένα με αυτά της διπλωματικής, χωρίς αναφορά στη διπλωματική εργασία του Drossis (§2, §3).

Σύμφωνα με τις καθιερωμένες διαδικασίες του πανεπιστημίου, συγκροτήθηκε εξεταστική επιτροπή, ένα μέλος της οποίας ορίστηκε από τον κ. Ματίκα. Ο κ. Ματίκας παρουσιάστηκε στην επιτροπή, για να δώσει εξηγήσεις, συνοδευόμενος από τον δικηγόρο του (§6,8). Στην αναφορά της επιτροπής διαπιστώνεται ότι «ουσιώδες μέρος του κειμένου, καθώς και τα επιστημονικά δεδομένα που υπέβαλε ο κ. Ματίκας για δημοσίευση, ήταν λογοκλοπή της διπλωματικής του Drossis» (§13). Με την ολοκλήρωση των καθιερωμένων διαδικασιών ο κ. Ματίκας απελύθη τον Ιούλιο του 1999, διότι διέπραξε λογοκλοπή και ακαδημαϊκή απάτη («plagiarism and academic fraud») (§1,14).

Ο κ. Ματίκας προσέφυγε σε δικαστήριο, το οποίο δικαίωσε πλήρως το πανεπιστήμιο (§15, §16). Κατόπιν αυτού προσέφυγε στο Εφετείο του Οχάιο, το οποίο με την απόφαση 19646/11-4-2003 επιβεβαίωσε την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου (§39) και συμφώνησε με αυτό ότι καλώς το πανεπιστήμιο συμπέρανε πως ο κ. Ματίκας διέπραξε λογοκλοπή και ακαδημαϊκή απάτη και απέλυσε τον κ. Ματίκα (§1).

Σύμφωνα με αξιόπιστες πανεπιστημιακές-ερευνητικές πηγές, οι υπουργοί και γενικοί γραμματείς του υπουργείου είχαν, από ετών, ενημερωθεί γι' αυτό το θέμα του μακροχρόνιου συμβούλου τους κ. Ματίκα, από έμπιστούς τους πανεπιστημιακούς και ερευνητές. Και όμως τον διόρισαν σε αυτή τη θέση και ως εκπρόσωπο σε υψηλού κύρους ευρωπαϊκές επιτροπές, κάτι που δημιουργεί πρόσθετα ερωτήματα.

Ο κ. Ματίκας ισχυρίζεται δε στην ιστοσελίδα του (http://www.materials.uoi.gr/index.php? option=com_content&task=view&id=146&Itemid=) μεταξύ άλλων... ηχηρών ότι διετέλεσε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ντέιτον από το 1977 ώς το 1999. Σύμφωνα με το κείμενο της απόφασης του Εφετείου του Οχάιο, μέχρις ότου απελύθη (1999), ήταν συμβασιούχος ερευνητής μηχανικός (§2), παραπονούμενος (§33 και προσφυγή Ματίκα στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο του Οχάιο) ότι το πανεπιστήμιο δεν του έδωσε μόνιμη θέση.

«Αδικη απόφαση»

Η «Ε» επικοινώνησε με τον καθηγητή, ο οποίος είπε μεταξύ άλλων: «Είμαι ειδικός του ΟΗΕ για την πυρηνική ασφάλεια. Είναι δυνατόν να με τοποθέτησαν σε αυτή τη θέση όπως και σε άλλες πολλές χωρίς να ξέρουν αυτή την ιστορία; Δεν είναι απλώς ελάσσον το θέμα, είναι μηδενικό. Δεν είναι δυνατόν να αμαυρώνεται ένας από τους σημαντικότερους επιστήμονες για μια παλιά ιστορία που αφορά μια άδικη απόφαση».

Απευθυνθήκαμε και στον γ.γ. Ερευνας και Τεχνολογίας, Φίλιππο Τσαλίδη, ο οποίος αφ' ενός για το θέμα του κ. Θωμόπουλου δεν είχε απολύτως τίποτα να μας πει, τονίζοντας ταυτόχρονα ότι ήδη είναι στα σκαριά σχέδιο νόμου που θα επιλύει τέτοια ζητήματα, αφ' ετέρου για τον κ. Ματίκα τόνισε ότι πρόκειται για έναν αξιόλογο επιστήμονα ο οποίος είχε δώσει τις απαραίτητες εξηγήσεις στο δικαστήριο και οι οποίες κακώς δεν έγιναν δεκτές...

Το σίγουρο είναι ότι τα περιστατικά που βλέπουν το φως της δημοσιότητας το τελευταίο διάστημα δεν είναι καθόλου κολακευτικά για την ερευνητική κοινότητα της χώρας μας. Σαφώς και όλα αυτά δεν μπορούν να αμαυρώσουν το σημαντικότατο έργο των εκατοντάδων Ελλήνων ερευνητών.

Ισως -ακριβώς γι' αυτό- θα πρέπει τα «περίεργα» φαινόμενα να απομονωθούν και οι επικεφαλής ή οι πολιτικοί προϊστάμενοι να πάρουν επιτέλους τα μέτρα τους και να μην παραμένουν σε ανούσιες ΕΔΕ, των οποίων τα αποτελέσματα και οι αποφάσεις είτε είναι τις περισσότερες φορές αμφιλεγόμενα είτε δεν εφαρμόζονται καθόλου.