Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Ο ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ άδειασε τον εαυτό του και τη Γιαννάκου

Χειρισμός Στ' Δημοτικού

Της ΟΛΥΜΠΙΑΣ ΛΙΑΤΣΟΥ

Αχαρος ήταν ο ρόλος που κλήθηκε να παίξει χθες ο νέος υπουργός Παιδείας. Χωρίς να μπορεί να απαντήσει στα «πώς» και στα «γιατί» και προσπαθώντας να πείσει ότι η κυβέρνηση δεν «ανέκρουσεν πρύμνα», ανατρέποντας απόφαση της προκατόχου του, ο Ευ. Στυλιανίδης ανακοίνωσε χθες ότι το βιβλίο της Ιστορίας της ΣΤ' Δημοτικού αποσύρεται.

Η ζυγαριά είχε γείρει ήδη υπέρ της απόσυρσης από την επόμενη μέρα των εκλογών. Το αποτέλεσμα, που άφηνε τη Μαριέττα Γιαννάκου εκτός Βουλής, δεν έδινε στην κυβέρνηση περιθώρια για άλλους ελιγμούς.

Η εξέλιξη αυτή καθιστά ανακόλουθο και τον ίδιο τον πρωθυπουργό, αφού στις προεκλογικές του τοποθετήσεις υπερασπιζόταν κατηγορηματικά τις αποφάσεις της δικής του κυβέρνησης, που είχε ανακοινώσει στις 2 Αυγούστου η Μαριέττα Γιαννάκου. «Το βιβλίο διορθώθηκε», «υιοθετήθηκαν όλες οι παρατηρήσεις», «θα τυπωθεί ξανά και θα βρίσκεται στα σχολεία μόλις αυτά ανοίξουν», είχε δηλώσει η τέως υπουργός Παιδείας.

Τι είχε πει

Και ο ίδιος, άλλωστε, είχε πει ότι το βιβλίο πρέπει πρώτα να αξιολογηθεί για να κριθεί. Σχετικές δηλώσεις του, που έκανε στις 6 Σεπτεμβρίου στο προεκλογικό ντιμπέιτ και στις 9 Σεπτεμβρίου στη ΔΕΘ, υπάρχουν αναλυτικά στις σελίδες 20-45.

Τι σημαίνει όμως ο όρος αξιολόγηση στην περίπτωση των σχολικών βιβλίων; Σημαίνει ότι το σχολικό εγχειρίδιο διδάσκεται στο σχολείο και κατόπιν καλούνται οι εκπαιδευτικοί που το δίδαξαν να το αξιολογήσουν, απαντώντας σε σχετικό ερωτηματολόγιο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Διαδικασία που ακολουθείται για όλα τα νέα διδακτικά βιβλία.

Στην προκειμένη περίπτωση, η διαδικασία αυτή παρακάμφθηκε και κατ' εντολήν της κυβέρνησης η αξιολόγηση χρεώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Το ίδιο τμήμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, που έβαλε στην ουσία «πλάτες» για να μπορέσει το υπουργείο Παιδείας να το αποσύρει διατυπώνοντας «επιφυλάξεις για την καταλληλότητα του περιεχομένου», το είχε εγκρίνει πανηγυρικά στις 15 Οκτωβρίου του 2003. Ο κ. Στυλιανίδης παραδέχτηκε, άλλωστε, ερωτηθείς χθες, ότι τα μέλη του Π.Ι., που έκριναν το βιβλίο διαφορετικά τότε και διαφορετικά τώρα, δεν έχουν αλλάξει.

Υπενθυμίζεται ότι οι δύο τελευταίες διατυπώσεις στις οποίες κατέληξε το Π.Ι. στις 13 Ιουνίου και στις 24 Σεπτεμβρίου για την «καταλληλότητα του βιβλίου» ήταν ίδιες. Εύλογα λοιπόν αναρωτιέται κάποιος γιατί η ίδια απόφαση αγνοήθηκε από έναν υπουργό και επικροτήθηκε από άλλον της ίδιας κυβέρνησης, σε διάστημα δύο μηνών;

Αυτό πάντως το σκεπτικό προσπάθησε χθες να στηρίξει ο κ. Στυλιανίδης. «Ηταν υποχρέωσή μου να κάνω μια καταληκτική ερώτηση στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, για να μου δώσει την τελική αξιολόγηση», είπε.

Λίγο αργότερα, βέβαια, έδωσε άλλη εξήγηση: «Το βιβλίο, από την αρχή μέχρι και σήμερα που συζητάμε, βρισκόταν σε μια διαδικασία διαρκούς αξιολόγησης», πρόσθεσε. «Απλά η αξιολόγηση αυτή επισπεύσθηκε, διότι δεν μπορούμε να καθυστερούμε να δώσουμε στα σχολεία το βιβλίο», εννοώντας προφανώς κάποιο βιβλίο Ιστορίας, όχι το επίμαχο.

Το μοιράστηκε

Σε ερώτηση εάν η απόφαση αυτή είναι δική του ή του πρωθυπουργού, ο κ. Στυλιανίδης μοιράστηκε την ευθύνη, λέγοντας: «Ζητήματα τα οποία έχουν απασχολήσει την επικαιρότητα σε τέτοιο βάθος και σε τέτοια έκταση, οπωσδήποτε είναι ζητήματα που αφορούν τις αποφάσεις της κυβέρνησης ως συνόλου».

Το βιβλίο θα αντικατασταθεί με το παλιό βιβλίο της Ιστορίας του 1989, που είχε αποσυρθεί για εκπαιδευτικούς λόγους, και θα το παραλάβουν οι μαθητές σε περίπου ένα μήνα. Παράλληλα ανακοινώθηκε ότι θα προκηρυχτεί διαγωνισμός για τη συγγραφή νέου εγχειριδίου.

Ανάλογη εκτιμάται ότι θα είναι και η τύχη του βιβλίου «Ματωμένα Χώματα» της Διδώς Σωτηρίου, που είχε ανακοινώσει η Μαριέττα Γιαννάκου ότι θα δοθεί φέτος στους μαθητές παράλληλα με το σχολικό εγχειρίδιο. «Θα αξιολογηθεί κι αυτό», ήταν η απάντηση που έδωσε ο κ. Στυλιανίδης.

ΕΠΙΚΡΟΤΕΙ ΤΗΝ ΑΠΟΣΥΡΣΗ ΤΟ ΛΑΟΣ

Σφοδρή κριτική από ΠΑΣΟΚ και Συνασπισμό

Σφοδρή κριτική άσκησαν στην κυβέρνηση, για την απόφασή της να αποσύρει το βιβλίο της Ιστορίας, το ΠΑΣΟΚ και ο Συνασπισμός, ενώ ο ΛΑΟΣ επικρότησε, όπως ήταν αναμενόμενο, την πρωτοβουλία.

«Απαράδεκτη απόφαση που δεν τιμά την κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό», χαρακτήρισε την απόφαση για απόσυρση του βιβλίου το ΠΑΣΟΚ. «Με προφανείς εκλογικές σκοπιμότητες και μια σειρά από ξεδιάντροπα ψέματα και συνεχείς παλινωδίες η κυβέρνηση κατάφερε ένα καίριο πλήγμα στην εκπαιδευτική διαδικασία, στην επιστημονική θεώρηση της Ιστορίας και στην απρόσκοπτη θεσμική λειτουργία του κράτους πέρα και πάνω από εξωθεσμικές πιέσεις».

Για τις επιφυλάξεις που διατύπωσε το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο το ΠΑΣΟΚ αναφέρει ότι «αποτελούν προπέτασμα καπνού καθώς είναι γνωστό ότι το αρμόδιο τμήμα Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης δεν είναι αρμόδιο να αποφανθεί για την απόσυρση του βιβλίου».

Καλεί επίσης το νέο υπουργό, προκειμένου να δείξει ότι αντιλαμβάνεται την έννοια της απόδοσης ευθυνών, «να ζητήσει την παραίτηση σύσσωμου του τμήματος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης του Π.Ι., να δρομολογήσει άμεσα τις διαδικασίες αξιολόγησης του κατά τεκμήριο χειρότερου προηγούμενου βιβλίου Ιστορίας και να εξηγήσει στην εκπαιδευτική κοινότητα με ποιον τρόπο θα κλείσει το κενό που δημιουργείται στην ιστορική μνήμη αλλά και στην εκπαιδευτική διαδικασία για τους μαθητές της Στ' Δημοτικού».

«Η απόσυρση του βιβλίου της Ιστορίας δεν σημαίνει και σταμάτημα των προσπαθειών εκείνων που στοχεύουν στην αναπροσαρμογή του περιεχομένου των βιβλίων σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης προς αντιεπιστημονική, αντιπαιδαγωγική, φιλοϊμπεριαλιστική κατεύθυνση», αναφέρει το ΚΚΕ στην ανακοίνωσή του.

«Αλλωστε και οι παρατηρήσεις της Ακαδημίας Αθηνών δεν αφορούσαν την κατεύθυνση αλλά επιμέρους ζητήματα, στο πλαίσιο της αντίθεσης εθνικιστών και κοσμοπολιτών για την Ιστορία που θα διδάσκεται. Μια αντίθεση αποπροσανατολιστική και επιζήμια για τους μαθητές, τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς».

Για εικόνα συγκυβέρνησης της Ν.Δ. με τον ΛΑΟΣ κάνει λόγο στην ανακοίνωσή του ο Συνασπισμός. «Φαίνεται ότι η κυβέρνηση στα πρώτα βήματά της θέλει να δώσει την εικόνα της συγκυβέρνησης Ν.Δ.-ΛΑΟΣ και ο νέος υπουργός να δώσει διαπιστευτήρια ακραιφνούς δεξιάς ορθοδοξίας σε σύγκριση με την προκάτοχό του. Οχι λοιπόν εξαιτίας παρατηρήσεων της επιστημονικής κοινότητας, αλλά κάτω από το βάρος πιέσεων που ασκούνται κυρίως από εθνικιστικούς κύκλους και από το θρησκευτικό φονταμενταλισμό, η κυβέρνηση αντιμετωπίζει ένα παιδαγωγικό ζήτημα με τη γνωστή τακτική της τής κομματικής ιδιοτέλειας».

«Είναι θετικό ότι η κυβέρνηση πήρε τα μηνύματα της κάλπης», αναφέρει ο ΛΑΟΣ, «και μετά την πανελλήνια κατακραυγή αποφάσισε, έστω και καθυστερημένα, να αποσύρει το ανοσιούργημα, που εδιδάσκετο ως βιβλίο της Στ' Δημοτικού». «Ηταν μια δική μας πρόταση και προτροπή, για την οποία μάλιστα μας χαρακτήριζαν ακραίους».

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ:

«Συγχαίρω από καρδίας τον υπουργό»

Ενας από τους πολέμιους του βιβλίου Ιστορίας της ΣΤ' Δημοτικού, ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, έσπευσε χθες να συγχαρεί το νέο υπουργό Παιδείας Ευριπίδη Στυλιανίδη για την απόφαση της κυβέρνησης να αποσύρει το βιβλίο.

«Με χαρά πληροφορήθηκα σήμερα ότι με απόφαση του υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων απεσύρθη το κείμενο αν και διορθωμένο εν τίνι μέτρω και δεν θα εκτυπωθεί το βιβλίο της ιστορίας της ΣΤ' Δημοτικού» σημείωσε σε γραπτή δήλωσή του από το Μαϊάμι όπου αναμένει την ανεύρεση μοσχεύματος για να υποβληθεί σε μεταμόσχευση ήπατος ο αρχιεπίσκοπος. Και αναφερόμενος στην κριτική που είχε ασκήσει στο περιεχόμενο του βιβλίου πρόσθεσε:

«Η Εκκλησία μας πρώτη, αλλά και στη συνέχεια όλα τα πνευματικά ιδρύματα και οι πνευματικοί άνθρωποι της πατρίδος μας αντιστάθηκαν σε αυτή τη διαστρέβλωση των αναμφισβήτητων ιστορικών γεγονότων, καθώς και την προσφορά της Εκκλησίας στους αγώνες του Εθνους. Συγχαίρω από καρδίας τον υπουργό κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη για την παρρησία και την ευθυκρισία, την οποία επέδειξε στο θέμα αυτό που έχει αναστατώσει την ελληνική κοινωνία».

ΤΑ ΕΙΠΑ-ΞΕΙΠΑ ΤΟΥ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ

Συνωστισμός πολιτικών παλινωδιών

Της ΟΛΥΜΠΙΑΣ ΛΙΑΤΣΟΥ

Ενα σενάριο που άρχισε πριν από ένα χρόνο και εξελίχθηκε σε θέατρο του παραλόγου. Ενα βιβλίο με το οποίο ασχολήθηκαν οι πάντες, εκτός από τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς.

Που ανέστειλε τη βουλευτική ιδιότητα μιας τέως υπουργού. Που εξέθεσε ένα στέλεχος του υπουργείου Παιδείας. Που οδήγησε τον πρωθυπουργό της χώρας άλλα να δηλώνει τη μια μέρα και άλλα να πράττει την επομένη.

Ενα σενάριο που είχε απ' όλα: αμέτρητα επεισόδια, ανατροπές, ανακολουθίες, απίστευτη προχειρότητα και πολύ μυστήριο. Μόνο που δεν ήταν φανταστικό, αλλά πραγματικό. Το σενάριο φέρει την υπογραφή της σημερινής κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.

Το χρονικό

Τα βασικότερα σημεία του παραθέτουμε στο χρονικό που ακολουθεί, καθώς και τις δηλώσεις της πρώην υπουργού Παιδείας και του πρωθυπουργού.

* Τον Μάιο του 2003 έγινε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο η προκήρυξη συγγραφής εγχειριδίου Ιστορίας για την Στ' Δημοτικού.

* Στις 15 Οκτωβρίου του 2003 υπεγράφη η σύμβαση με τη συγγραφική ομάδα, στην οποία ανατέθηκε το έργο. Της ομάδας προΐσταται η καθηγήτρια του ΑΠΘ Μαρία Ρεπούση.

* Τον Σεπτέμβριο του 2006 το βιβλίο εισάγεται στα σχολεία, στην Στ' Τάξη του Δημοτικού.

* Τον Ιανουάριο του 2007 εμφανίζονται τα πρώτα σύννεφα αντιδράσεων, με την Εκκλησία να πρωτοστατεί. Στο ίδιο μήκος συντονίζονται το σύνολο σχεδόν των κομμάτων και ορισμένοι ιστορικοί.

* Η υπουργός Παιδείας στις 15 Μαρτίου 2007 δηλώνει στη Βουλή: «Το βιβλίο δεν πρόκειται να αποσυρθεί, αλλά θα εξεταστούν οι παρατηρήσεις που έχουν κατατεθεί κι ενδεχομένως να υπάρξουν διορθώσεις».

* Στις 22 Μαρτίου 2007, τρία μέλη της Ακαδημίας Αθηνών υπό τον πρόεδρο του Ιδρύματος Π. Βοκοτόπουλο υποβάλλει πόρισμα, στο οποίο γίνεται αναφορά για «ιστορικές ανακρίβειες, λάθη, παραλείψεις», απαριθμώντας 81 σημεία. Το πόρισμα παραδίδεται από την υπουργό στη συγγραφική ομάδα, με την εντολή να γίνουν διορθώσεις.

* Η υπουργός Παιδείας, στις 28 Μαρτίου 2007, δηλώνει: «Δεν είναι προσωπική υπόθεση κανενός υπουργού. Το βιβλίο δεν πρόκειται να αποσυρθεί, αλλά θα διορθωθεί με βάση τις παρατηρήσεις της Ακαδημίας Αθηνών».

* Στις 30 Μαΐου του 2007, το τμήμα Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου επιστρέφει πίσω τις διορθώσεις ως ελλιπείς, κάνοντας συγκεκριμένες υποδείξεις.

* Ακολουθεί δεύτερη φάση διορθώσεων από τη συγγραφική ομάδα. Στις 13 Ιουνίου 2007 κι ενώ το βιβλίο (διορθωμένο) έχει παραδοθεί στην υπουργό Παιδείας, συγκαλείται ξανά το αρμόδιο τμήμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Οι διορθώσεις κρίνονται «μη ικανοποιητικές» και «μη σύμφωνες με τις παρατηρήσεις της Ακαδημίας Αθηνών».

* Την ίδια μέρα, 13 Ιουνίου, ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος Ευ. Αντώναρος δήλωνε: «Οι κυβερνήσεις δεν γράφουν βιβλία Ιστορίας. Τα βιβλία τα γράφουν οι ιστορικοί και οι επιστήμονες».

* Δύο μέρες μετά, κι ενώ οι φωνές για απόσυρση του βιβλίου φουντώνουν μέσα στην κυβέρνηση, η Μαριέττα Γιαννάκου δείχνει αποφασισμένη να βάλει τέλος στα σενάρια. «Το βιβλίο είναι επιστημονική υπόθεση», δήλωσε στις 15 Ιουνίου. «Δεν είναι πολιτικό ζήτημα με το οποίο ορισμένοι παίζουν».

* Στις 2 Αυγούστου, η πρώην υπουργός Παιδείας γράφει την τελευταία (όπως ήλπιζε η ίδια) πράξη του σίριαλ. Ανακοινώνει ότι το βιβλίο θα ξανατυπωθεί διορθωμένο και θα βρίσκεται τον Σεπτέμβριο στα σχολεία. Θα συνοδεύεται, μάλιστα, και από το βιβλίο «Ματωμένα Χώματα» της Διδώς Σωτηρίου. Διευκρινίζει, μάλιστα, ότι οι διορθώσεις έγιναν με βάση τις παρατηρήσεις της Ακαδημίας Αθηνών και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Προσθέτει επίσης ότι το βιβλίο θα αξιολογηθεί στα σχολεία και μετά το τέλος της χρονιάς θα αποτιμηθούν τα συν και τα πλην.

* Και μια λεπτομέρεια με σημασία: το περιεχόμενο των αλλαγών που έγιναν στο βιβλίο δεν ανακοινώθηκε ποτέ.

Οι εκλογές

Μεσολαβεί η προκήρυξη των εκλογών και να πώς διαγράφεται η συνέχεια, διά στόματος εκπροσώπων της κυβέρνησης αλλά και του ίδιου του πρωθυπουργού.

Απάντηση του Κ. Καραμανλή στο προεκλογικό ντιμπέιτ στις 6/9/2007: «Το βιβλίο θα αξιολογηθεί και μετά θα αποφασιστεί αν θα αποσυρθεί ή όχι».

* Δήλωση Κ. Καραμανλή στη ΔΕΘ στις 9 Σεπτεμβρίου: «Μια σοβαρή κυβέρνηση που σέβεται τους θεσμούς, τι κάνει; Στη μέση της χρονιάς αποσύρει ένα βιβλίο; Οχι. Αναθέτει στους αρμόδιους οργανισμούς να το ελέγξουν».

* Δήλωση γενικού γραμματέα του ΥΠΕΠΘ (τέως σήμερα) Α. Καραμάνου, μία μέρα μετά, στις 10 Σεπτεμβρίου: «Το βιβλίο της Ιστορίας για το οποίο γνωρίζετε ότι υπήρξε μια καθυστέρηση, βρίσκεται στην παραγωγή τώρα» (σ.σ. εννοεί στο τυπογραφείο).

* Στις 11 Σεπτεμβρίου ξεκινά η νέα σχολική χρονιά χωρίς το διορθωμένο βιβλίο της Ιστορίας, όπως είχε διαβεβαιώσει η Μαριέττα Γιαννάκου στις 2 Αυγούστου.

* Πριν από λίγες μέρες αποκαλύπτεται ότι το διορθωμένο βιβλίο της Ιστορίας δεν τυπώθηκε ποτέ.

Ξεκινά νέος κύκλος σεναρίων για την τύχη του. Μένει ή φεύγει; Το δυσάρεστο εκλογικό αποτέλεσμα για την Μαριέττα Γιαννάκου είχε βαρύνει τη ζυγαριά της κυβέρνησης αβάσταχτα και η πόρτα εξόδου ήταν ήδη μονόδρομος για τον πρωθυπουργό.

«Η επαναφορά του παλιού βιβλίου δεν λύνει το πρόβλημα»

Του ΔΗΜ. ΜΠΡΑΤΗ*

Οι μόνοι χαμένοι από αυτήν την υπόθεση είναι οι μικροί μαθητές οι οποίοι για αρκετό χρονικό διάστημα δεν θα έχουν βιβλίο Ιστορίας και δεν θα τη διδάσκονται.

Η επαναφορά του παλιού βιβλίου σε καμία περίπτωση δεν λύνει το πρόβλημα αφού το βιβλίο αυτό αντικαταστάθηκε γιατί δεν ανταποκρινόταν στις ανάγκες της εποχής μας.

Σε κάθε περίπτωση είναι απαράδεκτο να εισάγεται ένα βιβλίο στο δημοτικό σχολείο και να αποσύρεται χωρίς να ερωτηθεί η εκπαιδευτική κοινότητα. Υπενθυμίζω ότι για το συγκεκριμένο βιβλίο που αποσύρεται οι μόνοι που δεν εξέφρασαν γνώμη είναι οι εκπαιδευτικοί που το δίδαξαν την περσινή χρονιά. Σε κάθε περίπτωση η όλη διαδικασία που ακολουθήθηκε αποτελεί θεσμική εκτροπή αφού γνώμη μπορούν να έχουν όλοι οι πολίτες για τα βιβλία, γνώση όμως έχουν οι επιστήμονες-ιστορικοί και οι εκπαιδευτικοί οι οποίοι διδάσκουν τα συγκεκριμένα βιβλία.

* Πρόεδρος της ΔΟΕ

«Ο Στυλιανίδης κρύφτηκε πίσω από το Παιδαγωγικό»

Του ΑΝΤΩΝΗ ΛΙΑΚΟΥ*

Με έκπληξη παρακολούθησα όχι τον προαναγγελθέντα θάνατο του βιβλίου, αλλά τις φτηνές δικαιολογίες για την απόσυρσή του. Ο κ. Στυλιανίδης πριν από τις εκλογές υποστήριζε ότι το βιβλίο είναι προϊόν της συμφωνίας Παπανδρέου - Τζεμ, δήλωση που προκάλεσε την κατηγορηματική διάψευση της κ. Μ. Γιαννάκου. Τώρα κρύφτηκε πίσω από «χθεσινή» απόφαση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, στο οποίο σημειωτέον δεν υπάρχουν ιστορικοί και το οποίο από την αρχή της κρίσης παλινωδούσε από τη μια άποψη στην άλλη.

Δυστυχώς, η απόσυρση του βιβλίου της Ιστορίας επισφραγίζει την απόσυρση της κυβέρνησης από τα μετριοπαθή προεκλογικά λόγια στην άκρα οπισθοδρόμηση και το συντηρητισμό. Δείχνει ότι η διαβεβαίωση του κ. Καραμανλή στο προεκλογικό debate πως δεν συνεργάζεται με τα άκρα, όχι μόνο δεν ισχύει, αλλά πως τα άκρα βρίσκονται εγκατεστημένα για τα καλά στην καρδιά αυτής της κυβέρνησης, στις πράξεις και τους βαθύτερους στόχους της. Και είναι πιο επικίνδυνα από τα απροκάλυπτα άκρα, διότι δεν διστάζουν να κρύβονται όταν τα συμφέρει, παραπλανώντας την κοινή γνώμη, όπως έγινε έως τώρα με τις διαβεβαιώσεις ότι το βιβλίο θα κυκλοφορήσει, και να επιτίθενται καταπατώντας την έννοια της συνέπειας και του πολιτικού ήθους. Θλίψη προκαλεί επίσης η, έως τώρα, σιωπή από την πλευρά ΠΑΣΟΚ.

*Καθηγητής Ιστορίας Παν. Αθηνών

«Η αποκατάσταση της τρωθείσας εθνικής παράδοσης»

Του ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΔΑΣΗ*

Ας μου επιτραπεί αρχικά να αποτίσω φόρο τιμής στην επί του προκειμένου ζητήματος στάση της προηγούμενης ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας, η οποία έδειχνε, κόντρα στους καιρούς και στις καθιζάνουσες νοοτροπίες πολιτικών παραγόντων αλλά και μεγάλου τμήματος της κοινωνίας, ότι ήταν αποφασισμένη να προσαρμοστεί στα δεδομένα της ευρωπαϊκής θεσμοθετημένης πρακτικής.

Απλούστερα, να σεβαστεί το έργο των αρμοδίων της επιστημονικής κοινότητας, στους οποίους είχε ανατεθεί η συγγραφή του νέου βιβλίου της ΣΤ' Δημοτικού. Η κ. Γιαννάκου γνώρισε την «τιμωρία της πυράς», η οποία για τη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα επέβαλε την ποινή της μη επανεκλογής της στη Βουλή.

Μπροστά στη σημερινή εξέλιξη της απόσυρσης του βιβλίου ελάχιστη κατά τη γνώμη μου σημασία έχουν οι όποιες δίκαιες πλην επιμέρους ενστάσεις ειδικών της ιστορίας για ορισμένα σημεία του πολυθρύλητου βιβλίου. Σημεία τα οποία κραυγαλέα, και σ' αυτό ευθύνονται οι συγγραφείς, παρεισέφρησαν και αλλοίωσαν -χωρίς πάντως να ακυρώνουν- την ουσία μιας νεωτεριστικής επιτέλους προσέγγισης. Υπακούοντας στις αιτιάσεις -μερικές φορές ακραίες από κύκλους της ακροδεξιάς και της δογματίζουσας αριστεράς- η νέα πολιτική ηγεσία συνέχισε τη συμπεριφορά που παλαιότερα επιδείχθηκε στον Βλάση Γαβριηλίδη, στον Αλέξανδρο Πάλλη, στον Γεώργιο Σωτηριάδη. Χωρίς να συγκαταλέγω τις χυδαίες παρεμβάσεις του Ψωμιάδη και ανάλογων συνδαιτυμόνων του στο χώρο της ακροδεξιάς, το ρόλο του σύγχρονου Μιστριώτη ως κήνσορα διεκδίκησαν πολλοί, ανάμεσά τους και επώνυμοι αρθρογράφοι.

Η σημερινή απόφαση ανήκει στην κατηγορία εκείνων των παραδειγμάτων -βρίθει η νεότερη ελληνική ιστορία από ανάλογα- μέσω των οποίων σηματοδοτείται η αδυναμία του ελληνικού κράτους και της κοινωνίας να αποδράσει από τις φυλακές των νοοτροπιών, να ξεπεράσει χρόνιες αγκυλώσεις, να καθυποτάξει αδράνειες. Οι πνευματικοί, ιδεολογικοί, και επιστημονικοί νεωτερισμοί πάσης φύσεως και οι καινοτομίες εν γένει, ήταν πάντοτε καθ' ημάς υποτελή φαινόμενα στο λαϊκισμό, ανόσια και μιαρά στην ηγεσία της ελληνικής Εκκλησίας, υπόλογα στην «πολιτική και πνευματική ηγεσία του έθνους».

Μια άκρως αμφιλεγόμενη παράδοση, επεξεργασμένη από μια μονοσήμαντη θέαση του ιστορικού παρελθόντος, η οποία κόβεται και ράβεται κατά το δοκούν από πολλούς που σταθερά επικαλούνται την αρμοδιότητά τους απέναντι στην ιστορία και την εκπαίδευση, χρησιμοποιείται και από ευφάνταστους που θεωρούν ότι προασπίζουν το έθνος από την ύπουλη και ανομολόγητη δράση ιμπεριαλιστικών κέντρων, έδρασε καταλυτικά για άλλη μια φορά. Ο υπουργός και η κυβέρνηση απλώς συνετίστηκαν. Τουλάχιστον οι συγγραφείς γλίτωσαν τον αφορισμό. Κι αυτό είναι θετική εξέλιξη. Κρίμα διότι χάθηκε μια ακόμη ευκαιρία, και τέτοιες δεν προκύπτουν καθημερινά.

*Καθηγητής Παν. Κρήτης

«Καλώς απεσύρθη γιατί απέτυχε»

Του ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΑΠΟΣΤΟΛΗ*

Το βιβλίο καλώς απεσύρθη γιατί απέτυχε σε κάτι θεμελιώδες. Να πλησιάσει τα αισθήματα και τη φαντασία ενός δωδεκάχρονου παιδιού, να καταλάβει πως ο μαθητής σε αυτή την ηλικία δεν μπορεί να σκεφτεί -και μάλιστα κριτικά- παρά μόνο αν μπει σε μια «ζωντανή» ιστορία.

Το ζωντανό έλειπε σ' αυτό το βιβλίο. Δεν υπήρχαν ανθρώπινες πράξεις, μονο αποτελέσματα πράξεων. Δεν υπήρχε το ανθρώπινο δίλημμα και η απόφαση, μόνο οι «συνθήκες». Προσπαθώντας να αποφύγει το σκόπελο της ηρωολατρίας η συγγραφική ομάδα έφθασεa στο αντίθετο άκρο. Εξαφάνισε το εξαιρετικό, δεν μπόρεσε να δει ότι ακόμη και οι «κανονικοί» άνθρωποι είναι δυνατόν να υψωθούν κατακόρυφα μερικές φορές. Τόσο ώστε οι άλλοι αντί να τους φθονήσουν, να τους θαυμάσουν για τα έργα τους. Πώς όμως να θαυμάσουν, με ποιους να ταυτιστούν και ποιους επίσης να κρίνουν ή να κατακρίνουν οι μαθητές όταν μπροστά τους έχουν μόνο εικόνες και λεζάντες; Το σχολείο, και ειδικά το Δημοτικό, δεν είναι για να δημιουργεί σχολιαστές. Τη ζωή δεν θα τη ζήσουν οι μαθητές κρατώντας σημειώσεις γι' αυτήν στο περιθώριο.

Αυτό είναι κατά τη γνώμη μου το κεντρικό ζήτημα και όπως είναι ευνόητο υπερβαίνει οποιαδήποτε κομματική αντιπαράθεση ή εκμετάλλευση. Δεν ανήκει σε καμία Αριστερά αυτό το βιβλίο ούτε και σε καμιά Δεξιά η επίκρισή του.

* Καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας Πανεπιστημίου Αθηνών

«Η κυβέρνηση δεν έχει το πολιτικό θάρρος»

Του ΣΤΕΛΙΟΥ ΒΙΡΒΙΔΑΚΗ*

Παρακολουθώντας την απίστευτη περιπέτεια του εγχειριδίου Ιστορίας της ΣΤ' Δημοτικού, εδώ και αρκετούς μήνες, είχαμε αναθαρρήσει με τη σθεναρή στάση της προηγούμενης υπουργού Παιδείας. Πιστέψαμε ότι στη χώρα μας η εκπαιδευτική πολιτική βρίσκεται στα χέρια υπεύθυνων φορέων και δεν καθορίζεται τελικά από ανεξέλεγκτες θυμικές αντιδράσεις που γίνονται αντικείμενο λαϊκιστικής εκμετάλλευσης. Δυστυχώς, η απόφαση του νέου υπουργού να αποσυρθεί το εγχειρίδιο, παρά τις αναγκαίες διορθώσεις σφαλμάτων και παραλείψεων που έκαναν οι συγγραφείς, διέλυσε τις ψευδαισθήσεις μας. Εδειξε πως η κυβέρνηση, που θέλει να εμφανίζεται με φιλελεύθερο και προοδευτικό πρόσωπο, δεν έχει το πολιτικό θάρρος να αντισταθεί στις υστερικές φωνές αυτών που μένουν προσκολλημένοι σε παρωχημένες απόψεις για το περιεχόμενο και το ρόλο του μαθήματος της Ιστορίας.

Μάταια αρκετοί ειδικοί δεν έπαψαν να υπενθυμίζουν τη θέση του Διονύσιου Σολωμού, πως «το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό ό,τι είναι αληθές». Εκείνοι που κόπτονταν για τη διαφύλαξη της ιστορικής αντικειμενικότητας και εγκαλούσαν τους συγγραφείς για διαστρέβλωση της αλήθειας, επισημαίνοντας ατυχείς διατυπώσεις και αβλεψίες, δεν θα δέχονταν βέβαια να συμπεριληφθούν σε ένα τέτοιο εγχειρίδιο οπτικές γωνίες αντίθετες με τις δικές τους. Θα διασφαλιζόταν όντως μεγαλύτερη αντικειμενικότητα, αν αναφέρονταν έστω ορισμένα στοιχεία ώστε να καταλάβουν οι μαθητές πώς μας βλέπουν οι Τούρκοι ή οι Βούλγαροι ή οι Σκοπιανοί και να συνειδητοποιήσουν, για παράδειγμα, γιατί αυτό που για μας ήταν η Μικρασιατική «καταστροφή» μπορεί να ήταν για την άλλη πλευρά απελευθερωτικός αγώνας.

Ούτε θα τολμούσαν να διανοηθούν πως αναγνώριση της ιστορικής αλήθειας σημαίνει και καταγραφή και δικών μας σφαλμάτων ή βιαιοτήτων, που μπορεί να σφράγισαν τη συλλογική μνήμη των «προαιώνιων» αντιπάλων μας, όπως η σφαγή της Τριπολιτσάς ή οι αγριότητες και του ελληνικού στρατού κατά την υποχώρηση του 1922.

Οι υπέρμαχοι της παραδοσιακής ιστορικής αφήγησης μιλούν για διαμόρφωση του εθνικού φρονήματος των μαθητών, ώστε να ενισχύεται ο πατριωτισμός τους, μέσα από τη διεκτραγώδηση παθημάτων και την ανάδειξη ηρωικών μας κατορθωμάτων. Γι' αυτό θα δέχονταν τη διαιώνιση πραγματικών διαστρεβλώσεων των γεγονότων, με τη διατήρηση ψευδών στοιχείων ιδεολογικού χαρακτήρα, όπως του μύθου του Κρυφού Σχολειού, ή αποσιωπήσεων, όπως της στάσης της επίσημης Ορθόδοξης Εκκλησίας κατά την Τουρκοκρατία και την Επανάσταση του 1821.

Εφ' όσον δεχόμαστε το ρυθμιστικό ιδεώδες της αντικειμενικότητας και υιοθετούμε μια δυναμική και απομυθοποιητική αντίληψη της συγκρότησης της εθνικής μας ταυτότητας μέσα στο χρόνο, η ορθή προσέγγιση του μαθήματος της Ιστορίας μάς φαίνεται τελείως διαφορετική. Και η δική μας σύλληψη του παρελθόντος μέσα από το παρόν δεν μπορεί να είναι απαλλαγμένη από αξιολογικές κρίσεις και επιλογές, εμφάσεις και αποσιωπήσεις.

Ομως οι γνωστικές και ηθικές αξίες μας, αυτές που θέλουμε να μεταδώσουμε στους μαθητές μας και που θεωρούμε πολύ σημαντικότερες από την εθνική περηφάνια, είναι κυρίως η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, η αμεροληψία και η δικαιοσύνη, ο σεβασμός των δικαιωμάτων, η αμοιβαία κατανόηση, η διάθεση για συμφιλίωση και για ειρηνική συνύπαρξη.

Αυτές τις αξίες δεν τις υπαγορεύουν σκοτεινά αμερικανικά ή ευρωπαϊκά κέντρα που θέλουν να αποδομήσουν την εθνική μας ταυτότητα και να επιβάλουν την παγκοσμιοποίηση, για να μας υποτάξουν και να μας εκμεταλλευτούν καλύτερα· τις ενστερνιζόμαστε ελεύθερα ως προϊόν ώριμου και νηφάλιου στοχασμού και ισχυριζόμαστε ότι η οικουμενική τους εμβέλεια έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.

Και νιώθουμε κοντύτερα στους Ισραηλινούς ιστορικούς που είναι έτοιμοι να αναγνωρίσουν τα δεινά των Αράβων συμπολιτών τους, ή στους Τουρκοκύπριους συγγραφείς σχολικών εγχειριδίων όπου οι Ελληνοκύπριοι παύουν να εμφανίζονται ως υπεροπτικοί δυνάστες, από ό,τι σε ορισμένους εκπροσώπους της ακραιφνούς ελληνοκεντρικής ιστοριογραφίας.

Ευτυχώς, σε χώρες των Βαλκανίων, που ακόμη βασανίζονται από αντίπαλους εθνικισμούς, πολλοί νέοι ιστορικοί και εκπαιδευτικοί συμμερίζονται τις τοποθετήσεις μας. Δυστυχώς, στην Ελλάδα, η απόσυρση του εγχειριδίου της ΣΤ' Δημοτικού σηματοδοτεί μια σοβαρή οπισθοδρόμηση.

* Καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

«Ας λείπουν τα κροκοδείλια δάκρυα»

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ *

Μετά τις περί απόσυρσης του σχολικού βιβλίου Ιστορίας της ΣΤ' Δημοτικού υπουργικές δηλώσεις, θα υπάρξουν σίγουρα πολλοί που θα σπεύσουν να καταγγείλουν σκοτεινές κυβερνητικές παρεμβάσεις στη διδακτική πρακτική και διαδικασία. Θα βρουν έτσι ευκαιρία να υπερασπιστούν το εν λόγω βιβλίο στο όνομα αόριστων ελευθεριών που καταπατώνται και όχι στα επί της ουσίας: στα επιστημονικά και παιδαγωγικά του χαρακτηριστικά.

Θα μπορούσε να ρωτήσει κανείς πού ήταν όλοι αυτοί όταν η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας πήρε την απόφαση να ευθυγραμμίσει απόλυτα τη διδασκαλία της Ιστορίας (και όχι μόνο) με τα αυτοκρατορικά διατάγματα (οδηγίες και ΕΠΕΑΕΚ) και τις πολιτικές θέσεις των Βρυξελλών, θέσεις που δεν υπόκεινται σε κανέναν άμεσο ή έμμεσο λαϊκό έλεγχο καθώς δεν λογοδοτούν σε κανένα εκλεγμένο όργανο. Αυτό δεν θεωρείται κυβερνητική παρέμβαση;

Η σχολική διδασκαλία και τα διδακτικά της βιβλία δεν ανήκουν στην αρμοδιότητα ούτε των «Γιατρών Χωρίς Σύνορα» ούτε της «Γκρινπίς». Δεν ανήκουν στην αρμοδιότητα μεγαλοεκδοτών, επιχειρηματιών, ιδιωτικών σχολαρχών, «ευεργετών» και «προγραμμάτων». Το εθνικό κράτος και η εκάστοτε εκλεγμένη κυβέρνησή του συντονίζουν και διαμορφώνουν -με καλό ή κακό τρόπο- με βάση την ιδεολογία τους και τις πολιτικές τους θέσεις τη διδασκαλία των παιδιών με ενιαίο τρόπο: όχι άλλη για πλούσιους και άλλη για φτωχούς.

Ας λείπουν λοιπόν τα κροκοδείλια δάκρυα για το «λογοκριμένο» βιβλίο. Δεν υπάρχει λόγος εξάλλου. Γνωρίζοντας την ιδεολογία, το συγκεκριμένο κοινωνικό και πολιτικό στρατόπεδο στο οποίο ανήκει η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας, μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι θα βρουν κάτι χειρότερο για να αντικαταστήσουν το κακό...

* Καθηγητής Ιστορίας στο ΑΠΘ

«Η εκπαίδευση βρίσκεται υπό ασφυκτικό πολιτικό έλεγχο»

Της ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΚΟΥΛΟΥΡΗ*

Η απόφαση να «αποσυρθεί» το βιβλίο Ιστορίας της Στ' Δημοτικού αντιβαίνει στη θεσμική λειτουργία έγκρισης και διανομής των σχολικών βιβλίων, η οποία, κατά κοινή ομολογία, διέπονταν μέχρι τώρα -και ανεξάρτητα από την εναλλαγή των κυβερνήσεων- από κανόνες διαφάνειας, αδιάβλητης αξιολόγησης και από ένα πρωτόκολλο κριτηρίων αποδεκτών στην κοινότητα των επιστημόνων και των εκπαιδευτικών.

Αποτελεί εξόφθαλμη ανακολουθία η αποδοχή του διορθωμένου βιβλίου πριν από τις εκλογές και η κατάργησή του αμέσως μετά. Τόσο οι παρατηρήσεις της Ακαδημίας Αθηνών όσο και η γνώμη του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ήταν γνωστές και είχαν ληφθεί υπόψη από το υπουργείο Παιδείας πριν από το καλοκαίρι.

Εκτοτε δεν μεσολάβησε κανένα καινούργιο στοιχείο σχετικά με την αξιολόγηση του βιβλίου, πέραν των συζητήσεων στα τηλεπαράθυρα, της πολεμικής αρθρογραφίας και των αποτελεσμάτων της κάλπης. Δεν έγινε καν αξιολόγηση του βιβλίου από εκείνους που είναι οι κατ' εξοχήν αρμόδιοι, δηλαδή οι δάσκαλοι που το διδάσκουν.

Η κατάργηση του βιβλίου οδηγεί στην οδυνηρή συνειδητοποίηση ότι η εκπαίδευσή μας βρίσκεται υπό ασφυκτικό πολιτικό έλεγχο, ότι υπάρχει «σωστή» και «λάθος» ιδεολογική θέση στο μάθημα της Ιστορίας, προς την οποία θα πρέπει να συμμορφώνεται η συγγραφή των βιβλίων και η διδασκαλία, και ότι η ελευθερία της διδασκαλίας και της επιστημονικής έρευνας περιορίζεται από τις πολιτικές σκοπιμότητες της εκάστοτε συγκυρίας.

Θα πρέπει επίσης να προβληματιστούμε για το γεγονός ότι, σε ένα δημοκρατικό κράτος, όπως επαιρόμαστε ότι είμαστε, η έγκριση ενός σχολικού βιβλίου Ιστορίας αποτελεί αρμοδιότητα του ίδιου του υπουργού Παιδείας αν όχι και του πρωθυπουργού. Η Ιστορία όμως είναι «καθεστωτική» υπόθεση μόνο σε αυταρχικά ή δικτατορικά καθεστώτα.

* Καθηγήτρια Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

«Η απόσυρση για πολιτικούς λόγους είναι απαράδεκτη»

Του ΒΑΣΙΛΗ ΚΡΕΜΜΥΔΑ*

«Τα σχολικά βιβλία δεν αποσύρονται. Εάν υπάρχουν ιστορικά ή παιδευτικά σφάλματα διορθώνονται. Η απόσυρση για πολιτικούς λόγους είναι απαράδεκτη. Η ίδια πολιτική παρέα είχε αποσύρει και δικό μου βιβλίο πριν από 17 χρόνια. Το κυβερνητικό αίτημα είναι τα σχολικά βιβλία να υπακούουν σε ιστοριογραφικές και παιδευτικές λογικές και αντιλήψεις του 1950. Αυτό μόνο αρκεί για να αντιληφθούμε τις προοπτικές της πολιτικής απέναντι στην Ιστορία και στο σχολείο: στη σημερινή συγκυρία η απόσυρση συνιστά νίκη της εκκλησιαστικής ακροδεξιάς και ήττα της ίδιας της Ιστορίας με ό,τι αυτό περιλαμβάνει».

* Ομότιμος καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η συγγραφική ομάδα

Πιστεύουμε ότι η κυβέρνηρη διαπράττει ένα σοβαρό θεσμικό και πολιτικό ολίσθημα αποσύροντας το μόνο εγκεκριμένο, μέσα από νόμιμες και διαφανείς διαδικασίες, βιβλίο της Στ' Δημοτικού και αποκλείοντας τους εκπαιδευτικούς από την αξιολόγησή του.

Λυπούμαστε πραγματικά που ο κ. Στυλιανίδης αποφάσισε να ξεκινήσει την καριέρα του ως υπουργός Παιδείας υποχωρώντας σε ακραίες και ανεύθυνες προτροπές.

Η συγγραφική ομάδα κατέβαλε από τη μεριά της κάθε προσπάθεια για να μην επικρατήσει η εθνικιστική ρητορική. Τώρα μελετά την άμεση δημοσιοποίηση του εγχειριδίου. Οι πολίτες και ιδιαίτερα οι εκπαιδευτικοί θα έχουν μ' αυτόν τον τρόπο πρόσβαση στη νέα βελτιωμένη έκδοση του βιβλίου για να το μελετήσουν και να αποκτήσουν ίδια γνώμη.

Η συγγραφική ομάδα του εγχειριδίου της Στ' Δημοτικού

Δίκτυο: Πράξη λογοκρισίας και εθνικού σκοταδισμού

«Οσοι έριξαν τα λεφτά τους στο ομόλογο πατριδοκαπηλίας με ρήτρα εθνικισμού, μπορούν σήμερα να είναι ευχαριστημένοι με τις αποδόσεις που εισέπραξαν», αναφέρει για την απόφαση της απόσυρσης του βιβλίου το «Δίκτυο για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα». «Στην Ελλάδα του 2007 είναι αληθινό ό,τι είναι εθνικό».

«Θα ήταν λάθος να πιστέψει κανείς», συνεχίζει η ανακοίνωση, «ότι η απόσυρση είναι μόνο αποτέλεσμα των ενεργειών ενός λόμπι που αποτελείται από τηλεπλασιέ βιβλίων καθώς και ακροδεξιούς πολιτικούς. Η ακροδεξιά εθνικιστική προπαγάνδα δεν θα μπορούσε να ανθήσει χωρίς το εύφορο έδαφος που δημιούργησε η κυρίαρχη πολιτική. Γιατί ο πιο μεγάλος έμπορος πατριωτισμού είναι το ίδιο το κέντρο του πολιτικού συστήματος, που τη μια ποντάρει στο "νεοπατριωτισμό" και την άλλη στην "ισχυρή Ελλάδα"».

Για το περιεχόμενο του βιβλίου το Δίκτυο αναφέρει: «Επιχείρησε να αμβλύνει τις πιο κραυγαλέες αιχμές της τουρκοφαγικής ρητορείας, χωρίς να τολμήσει να αναφέρει μια σειρά εθνικά ανάρμοστες αλήθειες, όπως η σφαγή των Τούρκων και Εβραίων αμάχων μετά την απελευθέρωση της Τριπολιτσάς, οι αγριότητες του ελληνικού εκστρατευτικού σώματος στη Μικρά Ασία, η συστηματική καταπίεση των εθνικά Μακεδόνων».

Χαρακτηρίζει, τέλος, «πράξη λογοκρισίας και εθνικιστικού σκοταδισμού» την απόσυρση του βιβλίου και καλεί κάθε «αριστερή οργάνωση και κάθε προοδευτικό πολίτη να ενεργοποιηθούν ενάντια στο εμπόριο του πατριωτισμού».

«Είναι θλιβερό»

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Ο πρόεδρος του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Γιώργος Τσιάκαλος, δήλωσε: «Είναι τραγικό για την εκπαίδευση, όταν σχολικά βιβλία τροποποιούνται ή αποσύρονται καθ' υπαγόρευσιν ακροδεξιών ομάδων ή εκπροσώπων θεσμών που δεν έχουν θέση στο σχολείο. Ο νέος υπουργός Παιδείας έπρεπε να έρθει σε συνεννόηση με την επιστημονική και εκπαιδευτική κοινότητα για οποιεσδήποτε αλλαγές κρίνονταν αναγκαίες. Δυστυχώς, το υπουργείο Παιδείας επέλεξε εδώ και χρόνια να βρίσκεται σε διαμάχη με τους καθ' ύλην αρμόδιους και να συνδιαλέγεται με εκπροσώπους αναρμόδιων θεσμών και, τελευταία, ακόμη και με ακροδεξιούς».

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

Επίλογος για ένα βιβλίο

Υπάρχει μια μικρή (που τείνει διαρκώς να μεγαλώνει) σέχτα αποδομητών ιστορικών στην Ελλάδα - όπως και σε όλες τις χώρες· ο μεταμοντερνισμός άλλωστε είναι μία απ' τις επικρατούσες, παρ' ότι σε φθίνουσα πλέον πορεία, στη Δύση σχολές σκέψης-ρεύματα.

Αριστερής κατά μέρος καταγωγής ο μεταμοντερνισμός, εύκολα προσαρμόσθηκε κατά το πλείστον στα φιλελεύθερα κελεύσματα και με ζέση άρχισε να καλύπτει, κι εν πολλοίς να εκφράζει, την ιδεολογία της παγκοσμιοποίησης (όσον έχει ανάγκη αυτή η τελευταία από ιδεολογίες) και τις πρακτικές της Νέας Τάξης.

Υπ' αυτήν την έννοια πολλοί απ' τους αποδομητές βρέθηκαν απολογητές με παρεμβάσεις τους στον δημόσιο λόγο, ακόμα και των πολέμων που εξαπέλυσε ή υποδαύλισε ή δημιούργησε ο ιμπεριαλισμός τα τελευταία χρόνια, με κορυφαίους εκείνους επί την Σερβία και το Ιράκ.

Κ αθόλου μακρυά από τις εξουσίες, εθνικές και υπερεθνικές, οι αποδομητές συχνά αναλαμβάνουν «ανάθεση έργων», και στις τέχνες, και στα γράμματα, και στην επικοινωνιακή πολιτική, ξεπέφτοντας συχνά στο επίπεδο της προπαγάνδας, προκειμένου να εξυπηρετηθούν πολιτικές σκοπιμότητες, κρατικές επιδιώξεις και διακρατικές σχέσεις.

Απότοκο ενός τέτοιου πλέγματος υπήρξε το δυσώνυμο βιβλίο της Ιστορίας για τη Στ' Δημοτικού. Η «σύλληψή» του έγινε ύστερα από διακρατική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (Γιώργος Α. Παπανδρέου - Ισμαήλ Τζεμ), 4.ΙΙ.2000, ήτις προέβλεπε τη «συνεργασία των δύο χωρών στην παρουσίαση (sic) της ιστορίας (...) ιδιαίτερα στα σχολικά βιβλία» με στόχο «τη διόρθωση των ανακριβειών» (όπως, λόγου χάριν, η σφαγή της Σμύρνης). Ολον αυτό έγινε νόμος του κράτους (2929 του 2001) με τις υπογραφές των συναρμόδιων Υπουργών Γ. Παπανδρέου, Ε. Βενιζέλου, Π. Ευθυμίου και Δ. Ρέππα.

Ακολούθως, η συγγραφική ομάδα της κυρίας Ρεπούση ανέλαβε τη συγγραφή του έργου, το οποίον τελείωσε επί διακυβέρνησης της Ν.Δ. και επί Υπουργίας της κυρίας Γιαννάκου (Η οποία το υπερασπίσθηκε με αξιοθαύμαστο προσωπικό σθένος, άγριες θεσμικές παρεκτροπές, κουτοπονηριές, τακτικισμούς και φανατισμένο νεοφιλελεύθερο δογματισμό).

Τ ο εγχείρημα ήταν εξ αρχής υπονομευμένο. Αναγκασμένη να υποταχθεί σε πολιτικές εντολές και προτεραιότητες η επιστήμη, βρέθηκε σε δεύτερη μοίρα - με αποτέλεσμα πραγματολογικά και μεθοδολογικά λάθη, τα οποία διαπιστώθηκαν στην αρχή με έκπληξη και στη συνέχεια πανηγυρικώς από πολλούς και διαφορετικούς μεταξύ των, και των οποίων λαθών ο αριθμός υπερέβαινε κάθε ιστορικό (και ανεκτό) προηγούμενο.

Ομως, το θλιβερό αυτό αποτέλεσμα αβάσταχτα επιβάρυναν οι ιδεοληψίες των αποδομητών. Η άποψη για «στρογγύλεμα» των τραγωδιών, ώστε να μην αναπαράγεται το «μίσος», οδήγησε σε κωμικοτραγικές διατυπώσεις, πασπαλισμένες με υστερικές μονομανίες φεμινιστικού τύπου που κατέληγαν να εξισώνουν τον Παπαδιαμάντη με κάποιαν Φερφερέν (σιγά μη συγκρατήσω το όνομα) και τον Καραϊσκάκη με τη σέλα του αλόγου του.

Τ ο βιβλίο κατάφερε να συγκεντρώσει στο σώμα του την αντιεπιστημονικότητα, τις ιδεοληπτικές μονομανίες, τη διαστρέβλωση, την ξηρή (αφόρητα ξηρή) αφήγηση και, κυρίως, το εξής ανακόλουθον: η δομή του (που θα μπορούσε να θεωρηθεί αρετή) αναφερόταν σε σπουδαστές κι όχι σε παιδιά του Δημοτικού.

Εντυπωσιακότερη όμως όλων αυτών υπήρξε η ρητορική των συγγραφέων του βιβλίου, οι οποίοι πέρασαν το... Γένος γενεές δεκατέσσερις. Με πρωτοφανή αλαζονεία. «Ψυχωσικοί», «νοικοκυρές», «σκοταδιστές», «αλευρομάγειροι», ήταν απ' τους ηπιότερους χαρακτηρισμούς που υπέστη το 90% των Ελλήνων εν τέλει, οι οποίοι αίφνης βρέθηκαν να τσουβαλιάζονται όλοι αδιακρίτως σε οπαδούς του κ. Καρατζαφέρη, του κ. Χριστόδουλου κι άλλων Ελληναράδων, ταμπελισμένοι όλοι (οι Ελληνες) σε κατηγορίες «ελληνοπαραφρόνων», «αριστερών εθνικοφρόνων», «φαιοκόκκινων» κι άλλων συναφών παρόμοιων. Οποιος έβλεπε φως σε μια εφημερίδα, ανέβαινε κι έγραφε λίβελλον εναντίον τού «εθνικοπαράφρονος» της αρεσκείας του.

Ε ίναι χαρακτηριστικό του διαλόγου που φυσικά φούντωσε ότι οι αντιλέγοντες στο βιβλίο κατέφυγαν σε επιχειρήματα, πηγές και βιβλιογραφία, ενώ οι αμύντορες του βιβλίου σε ιδεολογικά αξιώματα, καθόλου βιβλιογραφία και χαρακτηρισμούς - σταλινικούς χαρακτηρισμούς. Α, και γενικεύσεις!

Είναι ακόμα πιο χαρακτηριστικό ότι, ενώ ο διάλογος ξεκαθάριζε σιγά-σιγά και ένα προς ένα τα ζητούμενα αυτής της υπόθεσης (πολύ ευρύτερης εξάλλου απ' το βιβλίο της Στ' Δημοτικού), πολλοί απ' τους υπερασπιστές του βιβλίου, χωρίς εις ουδέν να αντιπαρατίθενται ή να απαντούν, επανέφεραν τον διάλογο στην αφετηρία του. Με μονότονη (αλλά γκαιμπελική) επιμονή ξαναέλεγαν τα ίδια ή έβαζαν στο στόμα των αντιπάλων τους πράγματα που εκείνοι δεν έλεγαν, ώστε να τους απαντούν και εις κάτι.

Ετσι, ο διάλογος σύρθηκε επί μακρόν, σχετικώς άγονος. Οχυρωμένοι σε συνέδρια και πάνελ ημετέρων και καθόλου εναντίων, οι αμύντορες του βιβλίου πλημμύριζαν τον Τύπο με κείμενα - τα περισσότερα νηπιακού επιπέδου, όπως αν υπήρξε, φέρ' ειπείν, το κρυφό σχολειό!! Το αυτονόητον, ότι και υπήρξε και δεν υπήρξε (αναλόγως της επαρχίας και της περιόδου κατά την Τουρκοκρατία), πήγε περίπατο από μια λογική που επικαλείται μεν τον ορθό λόγο, αλλά σκέφτεται στερεοτυπικά με το πιο σκοταδιστικό αποτέλεσμα (Επί παραδείγματι: τέτοιον εξωραϊσμό των Οθωμανών αποστρέφεται, και καλά κάνει, ακόμα και η τουρκική ιστοριογραφία).

Ομως, παρ' ότι μια σέχτα, οι μεταμοντερνιστές («αναθεωρητές» κατά το λεγόμενον) ιστορικοί, η φασαρία που κατάφεραν να κάνουν είναι εντυπωσιακή - ένας όγκος δημοσιευμάτων στον Τύπο, απολύτως ανακόλουθος με το 90% των Ελλήνων, φάνηκε ισχυρότερος στις εντυπώσεις απ' τον όποιον αντίλογο. Μια «μαγική εικόνα» στην οποία δείχνει έτοιμος να υποτάσσεται ο Τύπος (μάλιστα ο κεντρικός) και διαθέσιμος να την αναπαραγάγει. Γιατί;

Ε ίναι φανερό ότι στην υπόθεση αυτή συγκρούσθηκαν δύο διαφορετικά ρεύματα στην ελληνική κοινωνία, που όμως διατρέχουν όλα τα κόμματα. Η έννοια του έθνους κατά τον πολιτικό της προσδιορισμό (και συνεπώς κατά την εξέλιξή της στην ιστορική διάρκεια), του πατριωτισμού, του διεθνισμού, των τάξεων, της λαϊκής παράδοσης, της μυθολογίας, της αυτογνωσίας, του εθνικισμού, του κοσμοπολιτισμού, του αυτοπροσδιορισμού, του ρατσισμού, των μειονοτήτων, της καταγωγικότητας, ετέθησαν στο τραπέζι και συγκρούσθηκαν μεταξύ τους, είτε με τις παρεκβάσεις τους και τις αλλοιώσεις, αναλόγως της μεταχείρισής των απ' τους διαλεγόμενους. Το κόλπο, ας πούμε, της σύγχυσης μεταξύ «εθνικού» και «εθνικιστικού», «διεθνιστικού» και «κοσμοπολίτικου» έδωσε και πήρε. Το ίδιο και οι αφορισμοί («ασυνέχεια του έθνους» άνευ αποδείξεως του γεγονότος) ή τα κλισέ όπως: «εθνικό είναι ό,τι είναι αληθινό» - τρίχες! Αληθινό είναι ό,τι μπορεί να αποδειχθεί και συνεπώς χρήσιμο στο έθνος και τον λαό ό,τι μπορεί να του αποδειχθεί επίσης, ώστε να το αποδεχθεί.

Ομως, η μεταμοντερνική άποψη ότι ο καθένας έχει ή δικαιούται να έχει την αλήθεια του (καθώς εκφράστηκε και από την κυρία Ρεπούση: «η αλήθεια των άλλων»), άνετα μπορεί να οδηγήσει στο σβήσιμο του Ολοκαυτώματος ή της Γενοκτονίας των Αρμενίων, όσον και σε όλον αυτόν τον κοπετό μπουρδολογίας κι αμετροέπειας που χαρακτήρισε πολύν απ' τον λόγο σε αυτόν τον διάλογο.

Τ ο θέμα δεν τελείωσε. Απλώς οι αποδομητές έκαναν ένα λάθος σε αυτήν την ιστορία, πιθανόν μοιραίο, αλλά θα συνεχίσουν, διότι η πολιτική που τους έχει καλέσει υπό τα όπλα συνεχίζεται.

Παρ' ότι σέχτα, έχουν την ομοθυμαδόν υποστήριξη «εκσυγχρονιστών» και «μεταρρυθμιστών», όλων των νεοφιλελεύθερων δηλαδή στα δύο μεγάλα κόμματα, καθώς κι ορισμένων αριστερών, που βλέπουν το δένδρο (Χριστόδουλος) και δεν βλέπουν το δάσος (Σόρος). Μάλιστα, αυτοί οι τελευταίοι φαίνεται να τραβάνε ένα ζόρι ανεξήγητο. Εφθασαν να κατηγορούν αριστερούς συντρόφους τους ότι... λογοκρίνουν την... εξουσία ή ότι συμπλέουν με το ΛΑΟΣ. Ευκολίες ούτε καν σταλινικές! Πολύ υποδεέστερες. Ταυτοχρόνως, η σέχτα αυτή διαθέτει ιδιαιτέρως ισχυρή επιρροή στον Τύπο, παρά το κόστος που, κατά τη γνώμη μου, προκύπτει για τις εφημερίδες με τα παιδαριώδη τους κείμενα - άκρως αντιληπτά ως τέτοια απ' τους αναγνώστες.

Επίσης, ιδιαίτερη ισχύ έχει η ομάδα αυτή στα ΑΕΙ, όπου λύνει και δένει: καριέρες, προσωπικές σχέσεις, διαχείριση προγραμμάτων, επιδοτήσεων και συντεχνιακών καθιερώσεων. Προς τούτο, άλλοι τρομοκρατούμενοι κι άλλοι ιδιοτελείς, προσθέτουν, πλην Λακεδαιμονίων, εαυτούς στην όλη απαξία που κατέστησε κυρίαρχη στα ΑΕΙ κυρίως το ΠΑΣΟΚ (με τη Ν.Δ. ασμένως να ακολουθεί κατά πόδας, ώσπου να τα διαλύσει τελείως).

Τ έλος, αν η διαφορά ανάμεσα στις εφημερίδες και την τηλεόραση είναι η υψηλή ποιότητα που αναμένεται σε κείμενα, τουλάχιστον για τα κρίσιμα θέματα (ώστε να έχει για εμάς και κάποιο νόημα η επιδίωξη της αναγνωσιμότητας) σε αυτήν την υπόθεση αποτύχαμε. Λίγα ήταν τα κείμενα που κατέφυγαν στις πηγές ή περιέγραψαν με ειλικρίνεια τις πολιτικές και ιδεολογικές τους συντεταγμένες. Περίσσεψαν η αμάθεια, η επανάληψή της κατά κόρον - αφόρητα, οι ιδεοληψίες και οι ιταμοί χαρακτηρισμοί.

Εν κατακλείδι, επιτρέψτε μου μιαν παρατήρηση: πρέπει να γίνουμε πιο αυστηροί. Οσον αυστηροί είμαστε με τους εαυτούς μας πρέπει να γίνουμε και με τους άλλους. Και, κυρίως, οι αναγνώστες μαζί μας. Οταν γράφουμε μπούρδες, πρέπει να ελεγχόμεθα από εσάς. Εχει παρακρατήσει αυτή η φλουφλιά τής «αλήθειας του καθενός», δηλαδή του γενικευμένου ψεύδους...

ΣΤΑΘΗΣ Δ. Σταυρόπουλος

ΑΠΟΨΕΙΣ

Ιστορικός πολιτικαντισμός

ΕΓΙΝΕ το βιβλίο της Ιστορίας της έκτης τάξης του Δημοτικού σχολείου μείζον πολιτικό ζήτημα, στο οποίο ενεπλάκησαν και συνεπλάκησαν οι πάντες, με την Εκκλησία να πρωτοστατεί για την απόσυρσή του.

ΒΡΕΘΗΚΕ η κυβέρνηση στη δίνη του κυκλώνα και προσπάθησε να ισορροπήσει ανισορροπώντας, αποφεύγοντας δηλαδή να πάρει μια καθαρή θέση και να επιμείνει σ' αυτήν.

ΕΠΑΙΞΕ προεκλογικά με όλα και με όλες τις θέσεις, ακόμη και διά στόματος του πρωθυπουργού κ. Κώστα Καραμανλή, για να ψηφοθηρήσει, να ψαρέψει σε θολά νερά.

ΔΗΛΩΝΕ δογματικά η κυβέρνηση διά του αναπληρωτή εκπροσώπου της, ότι «οι κυβερνήσεις δεν γράφουν βιβλία Ιστορίας, τα γράφουν οι ιστορικοί και οι επιστήμονες». Επίσης, η τότε υπουργός Παιδείας κυρία Γιαννάκου δήλωνε: «Είναι επιστημονική υπόθεση, δεν είναι πολιτικό ζήτημα».

ΜΕ ΑΥΤΕΣ τις δηλώσεις ικανοποιούσε προεκλογικά τη μία πλευρά. Πολύ σύντομα επιχείρησε να ικανοποιήσει και την άλλη, με ανακοίνωση της κυρίας Γιαννάκου, ότι το βιβλίο θα ξανατυπωθεί διορθωμένο και θα βρίσκεται τον Σεπτέμβριο στα σχολεία. Θα μοιραστεί δε μαζί και το βιβλίο «Ματωμένα χώματα» της Διδώς Σωτηρίου.

ΠΑΡΕΛΑΒΕ την επικοινωνιακή ψηφοθηρική σκυτάλη ο ίδιος ο κ. Καραμανλής και με ένα τρικ προσπάθησε να ικανοποιήσει όλες τις πλευρές. Μετέφερε το ζήτημα εκτός πολιτικού γηπέδου. Το πέρασε στην κρίση των πολλών, στην εκπαιδευτική βάση, κατά κάποιον τρόπο, δηλώνοντας στις 9 Σεπτεμβρίου στην Εκθεση Θεσσαλονίκης: «Το βιβλίο θα αξιολογηθεί στα σχολεία και μετά θα αποφασιστεί εάν θα αποσυρθεί ή όχι».

ΚΑΝΕΙΣ από την κυβέρνηση, ούτε ο ίδιος ο πρωθυπουργός, δεν είπε προεκλογικά την αλήθεια για τις νεοδημοκρατικές προθέσεις και αποφάσεις. Επαιζαν τον «παπά» και ενέπαιζαν τους πάντες για να κερδίσουν ψήφους.

ΗΡΘΕ χθες η ώρα της πλήρους αποκάλυψης, αφού έγινε προηγουμένως το τελευταίο παιχνίδι, με ανακοινώσεις, ότι δήθεν το βιβλίο τυπώνεται. Δήλωσε ο νέος υπουργός Παιδείας κ. Ευριπίδης Στυλιανίδης, ότι το βιβλίο αποσύρεται οριστικά. Παλινωδίες τέλος, για να ανοίξει άλλο επικοινωνιακό παιχνίδι, προς δόξαν της κυβερνητικής ασυνέπειας και αβουλίας.

ΠΡΕΠΕΙ να γνωρίζει, ωστόσο, η κυβέρνηση, ότι τα βιβλία ούτε αποσύρονται ούτε καίγονται. Την οδήγησαν εκεί οι αστοχίες και οι επιπολαιότητές της, η ανεπάρκειά της, η ανακολουθία της. Δογμάτισε ότι «οι κυβερνήσεις δεν γράφουν βιβλία Ιστορίας». Εγραψε, όμως, μία ιστορία παλινωδίας, διόλου τιμητική.