Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Διαχρονική η παρουσία των Μακεδόνων στη βόρεια Ελλάδα

Του ΣΑΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ

Οριστική απάντηση στη διαχρονική παρουσία των Μακεδόνων στο βορειοελλαδικό χώρο δίνουν τα αρχαιολογικά ευρήματα στην Αιανή Κοζάνης.

Πήλινο ειδώλιο κόρης, από τα ευρήματα στην Αιανή Κοζάνης

Καταρρίπτουν την παλαιά θεωρία περί κατακλυσμικής εισβολής των Δωριέων στα τέλη της 2ης χιλιετίας, η οποία είναι αστήρικτη ούτως ή άλλως, υπογραμμίζει η προϊσταμένη της Λ' Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδη.

Σε ομιλία της, που οργάνωσε η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών (ΕΜΣ), επισήμανε ότι τα ευρήματα της Αιανής δίνουν οριστική απάντηση στο ότι δεν υπήρξε «κάθοδος των Δωριέων», δηλαδή Μακεδόνες, οι οποίοι ως «βάρβαροι» και «αλλόφυλοι» κατέστρεψαν τους Μυκηναίους, Αχαιούς και Ελληνες. Δεν υπάρχουν πλέον περιθώρια αμφιβολίας για τη νότια προέλευση της μακεδονικής αμαυρόχρωμης κεραμικής από φορείς, οι οποίοι επανέρχονται βόρεια-βορειοδυτικά (το 15ο αι. π.Χ. στην Αιανή) έπειτα από πολύ προγενέστερη (γύρω στο 2000 π.Χ.) κάθοδό τους ή από συνεχείς καθόδους και ανόδους λόγω του κτηνοτροφικού χαρακτήρα της οικονομίας και του νομαδικού τρόπου ζωής. Αυτοί δεν είναι άλλοι από τους Μακεδόνες των ιστορικών χρόνων, τους οποίους η φιλολογική παράδοση συνδέει άμεσα με τους Δωριείς.

Συνεπώς, υπογραμμίζει η Γ. Καραμήτρου-Μεντεσίδη, με το εύρημα της Αιανής αποκτάται το πλέον ισχυρό επιχείρημα για την απόρριψη της παλαιάς θεωρίας περί κατακλυσμικής εισβολής των Δωριέων στα τέλη της 2ης χιλιετίας. Το μεγάλο πλήθος και τα είδη των μυκηναϊκών ευρημάτων, τονίζει, υποχρεώνουν την επιστημονική κοινότητα να αναθεωρήσει τις απόψεις της για τα όρια του μυκηναϊκού κόσμου και τις σχέσεις του με τα μακεδονικά και δωρικά φύλα, ενώ η άποψη για μόνιμη εγκατάσταση Μυκηναίων στην περιοχή τεκμηριώνεται ολοένα και περισσότερο.

Η ακμή της Αιανής στα αρχαϊκά και κλασικά χρόνια αποδεικνύει ότι οργανωμένες πόλεις με δημόσια κτήρια υπήρχαν εκατό και πλέον χρόνια πριν από τον Φίλιππο Β', στον οποίο οι ιστορικοί απέδιδαν την ίδρυση των πρώτων πόλεων-αστικών κέντρων στην Ανω Μακεδονία. Ετσι αναθεωρήθηκε η άποψη περί πολιτισμικής απομόνωσης της Ανω Μακεδονίας. Τα δημόσια κτήρια και οι ιδιωτικές κατοικίες της αρχαίας Αιανής, καθώς και οι πρώιμες επιγραφές, μαρτυρούν μια πόλη με οικιστική οργάνωση και πολιτική ανάπτυξη από τα υστεροαρχαϊκά και κλασικά χρόνια (αρχές 5ου και 4ος αιώνας π.Χ., ενώ και ο 6ος αιώνας π.Χ. αντιπροσωπεύεται με κεραμική). Η νέα ιστορική φυσιογνωμία της Ανω Μακεδονίας, και γενικότερα όλης της Μακεδονίας, οφείλει πολλά, ή μάλλον τα περισσότερα, στην Αιανή, επισημαίνει η προϊσταμένη της Λ' ΕΠΚΑ.

Πόλη αιώνια

Η Αιανή, που ετυμολογικά σημαίνει πόλη αιώνια, απέραντη, υπήρξε πρωτεύουσα του βασιλείου της Ελιμείας και αποτέλεσε για πολλούς αιώνες το σπουδαιότερο οικονομικό, εμπορικό, πολιτιστικό και πνευματικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής της Ανω Μακεδονίας. Η πόλη συμμετέχει ενεργά, παράλληλα με τις πόλεις της κεντρικής και νότιας Ελλάδας, στην άνθηση του ελληνικού κόσμου που ξεκινά από τα αρχαϊκά χρόνια, κορυφώνεται στα κλασικά και εξαπλώνεται σε ολόκληρο το γνωστό κόσμο κατά την ελληνιστική περίοδο. Ο βασιλικός οίκος της είχε πάντοτε στενές σχέσεις και συνεχείς επαφές με το βασιλικό οίκο των Τημενιδών της κάτω Μακεδονίας (Αιγές και Πέλλα), που μαρτυρούνται συχνά στα κείμενα των αρχαίων ιστορικών.

Τα δημόσια κτήρια της πόλης ξεχωρίζουν για το μνημειακό-μεγαλοπρεπή χαρακτήρα τους, την εντυπωσιακή τους αρχιτεκτονική και τον πλούσιο διάκοσμό τους. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το Στωικό Κτήριο, διώροφο με δωρική κιονοστοιχία στο ισόγειο και ιωνική στον όροφο, το οποίο ερμηνεύεται ως τμήμα της αρχαίας αγοράς, και ήταν σε χρήση ήδη από τον 5ο αι. π.Χ. Η αποκάλυψη των δημόσιων και ιδιωτικών οικοδομημάτων διαμορφώνει την εικόνα μιας οργανωμένης πόλης ήδη από τις αρχές του 5ου αι. π.Χ., της οποίας τον πλούτο συμπληρώνει η ανασκαφή της βασιλικής νεκρόπολης και των υπόλοιπων κλασικών και ελληνιστικών νεκροταφείων γύρω από αυτήν. Στη βασιλική νεκρόπολη των αρχαϊκών και κλασικών χρόνων έχουν αποκαλυφθεί 12 μεγάλοι κτιστοί θαλαμωτοί και μικρότεροι κιβωτιόσχημοι, καθώς και λακκοειδείς τάφοι. Περίλαμπρα ταφικά μνημεία, ως σήματα επιφανών νεκρών, όπως αγάλματα λιονταριών, αγάλματα κούρων και κόρης, άγαλμα γενειοφόρου, ζωγραφιστές ιωνικές και ανθεμωτές στήλες καθιστούν μοναδική τη νεκρόπολη της Αιανής στο βορειοελλαδικό χώρο.