Ελευθεροτυπία - Ο Βούδας, ως διόδιο για τον Αδη, λεγόταν «ΒΟΔΔΟ»

Η επίδραση της ελληνικής τέχνης στην Ανατολή ήταν τέτοια, που έφτασε να αναγράφεται ο Βούδας σε νομίσματα στην ελληνική γλώσσα, αλλά και να συνδέεται ο κινέζικος δράκος «Χαν» με το ελληνικό θαλάσσιο τέρας, το κήτος. Αυτό είναι το συμπέρασμα έρευνας του καθηγητή του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, σερ Τζον Μπόρντμαν, που την παρουσίασε χθες στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο εκδήλωσης για το αρχαιολογικό έργο της Βρετανικής Σχολής Αθηνών.

Ο Αγιος Γεώργιος (Ροτόντα) της Θεσσαλονίκης, φωτογραφημένος από Βρετανούς αρχιτέκτονες την περίοδο 1907-1910, πριν από τη μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε την πόλη (1917)

Σύμφωνα με τον σερ Τζ. Μπόρντμαν, η παρουσία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Κεντρική Ασία και την Ινδία και το ελληνικό βασίλειο της Βακτριανής, με τους διαδόχους του Ινδοέλληνες, είχε διάρκεια μέχρι τον 1ο αιώνα π.Χ. Η επιρροή που άσκησαν στις τέχνες της Ινδίας και της Κεντρικής Ασίας ήταν σημαντική με την εισαγωγή, για πρώτη φορά, της αντίληψης ότι ο Βούδας θα μπορούσε να αναπαρασταθεί ως Ελληνας θεός.

Στο «Τίλια Τέπε» («Χρυσό Βουνό»), στο βόρειο Αφγανιστάν, το 1978, ένα χρόνο πριν από τη σοβιετική εισβολή, βρέθηκαν 6 τάφοι (5 γυναικών και 1 ανδρός) από ομάδα αρχαιολόγων με επικεφαλής τον Βίκτωρα Σαρηγιαννίδη. Στους τάφους βρέθηκαν περίπου 20.000 χρυσά αναθήματα και νομίσματα. Κάποια από αυτά απεικονίζουν τον Βούδα ως άνδρα, με την επιγραφή του ονόματός του στα ελληνικά «ΒΟΔΔΟ».

Οπως επισήμανε ο Τζ. Μπόρντμαν, τα κοσμήματα και τα νομίσματα θα μπορούσαν να ανήκουν σε πριγκίπισσες ελληνικής καταγωγής, καθώς υπήρχε το ελληνικό έθιμο να κρατά ο νεκρός από ένα νόμισμα στο χέρι και στο στόμα, για να πληρώσει τον Χάρο στο πέρασμα από τα νερά της Στυγός.

Η επιρροή της ελληνικής τέχνης είναι πολύ πιθανό να έφτασε και μέχρι την Κίνα, με τη εικονογραφία του ελληνικού θαλάσσιου τέρατος, του κήτους, να επηρεάζει την εμφάνιση του κινέζικου δράκου «Χαν».

Από τις αρχές του αιώνα το ενδιαφέρον της Βρετανικής Σχολής Αθηνών, που ιδρύθηκε το 1886, στράφηκε προς τα βυζαντινά χρόνια της χώρας. Βρετανοί αρχιτέκτονες άρχισαν να αποτυπώνουν και να καταγράφουν τα βυζαντινά μνημεία της Ελλάδας. Ετσι δημιουργήθηκε ένα πολύ ογκώδες αρχείο. Σ' αυτό υπάρχουν σχέδια και φωτογραφίες των βυζαντινών μνημείων της Θεσσαλονίκης.

Ανάμεσά τους, μοναδικές φωτογραφίες και καταγραφές του εσωτερικού του ιερού ναού του Αγίου Δημητρίου, της περιόδου 1907-1910, πριν από την πυρκαγιά που κατέστρεψε τη Θεσσαλονίκη (1917). Εκείνη την εποχή, συνεργεία είχαν αρχίσει να αποκαλύπτουν τις τοιχογραφίες του ναού, που τα προηγούμενα χρόνια είχαν σκεπάσει με κονίαμα οι Οθωμανοί. Η πυρκαγιά κατέστρεψε τις τοιχογραφίες. Οπότε οι φωτογραφίες των Βρετανών αποκτούν ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον.