Ελευθεροτυπία - Ενα σύγχρονο «σκουλήκι» μεταμορφώνει το Λούβρο

Η «αυτοπροσωπογραφία του πιο μεγάλου σκουληκιού στον κόσμο», μνημειακό έργο του Γιαν Φαμπρ, που διαταράσσει την τάξη της αίθουσας Ρούμπενς στο Λούβρο

Το μουσείο παραχωρεί, εν λευκώ, τις αίθουσες με τους Φλαμανδούς, Ολλανδούς και Γερμανούς ζωγράφους του παρελθόντος στον σύγχρονο Φλαμανδό καλλιτέχνη. Ο πολυπράγμων δημιουργός -εικαστικός, σκηνοθέτης, χορογράφος, περφόρμερ- εισέρχεται από τις 11 Απριλίου στο ιστορικό γαλλικό μουσείο... ως άγγελος της μεταμόρφωσης. Καλεί τους επισκέπτες του Λούβρου να επαναπροσεγγίσουν τα αριστουργήματα των Βαν Αϊκ, Βαν ντερ Βάιντεν, Μπος, Ρούμπενς κ.ά. μέσα από την πολυμορφία της τέχνης του. Ο Γιαν Φαμπρ δεν στέκεται με δέος απέναντι στη μεγαλοπρέπεια του παρελθόντος. Αντιπαραβάλλει δημιουργικά αλλά και με αιρετική διάθεση τα δικά του έργα απέναντι σε εμβληματικούς πίνακες από την Ιστορία της Τέχνης.

Στην έκθεση με τίτλο «Jan Fabre au Louvre. L' ange de la metamorphose» («Ο άγγελος της μεταμόρφωσης») ο καλλιτέχνης (συχνός επισκέπτης της Ελλάδας με συμμετοχές σε εκθέσεις όπως στο «Outlook» ή στην γκαλερί «ΑΔ» και παραστάσεις στο Μέγαρο, στο Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας κ.ά.) έχει χαράξει μια ευφάνταστη διαδρομή. Μας καλεί να την προσλάβουμε ως ένα πνευματικό παιχνίδι ή ένα «διανοητικό δράμα». Και συνδέει το πολύμορφο εικαστικό σύμπαν του (σχέδια, γλυπτά, εγκαταστάσεις, βίντεο, περφόρμανς) με τα βασικά θέματα της ζωγραφικής του παρελθόντος: το θάνατο, την Ανάσταση, τη ματαιότητα, τη θυσία, το χρήμα, την τρέλα, τη γιορτή και τη μάχη.

Το ομοίωμα του Φαμπρ μπροστά από μια προσωπογραφία του Λούβρου στο έργο «Αδειάζω τον εαυτό μου»

Στην αφετηρία της έκθεσης ένα ομοίωμα του Γιαν Φαμπρ σε φυσικό μέγεθος με τα πόδια γυμνά, ανάμεσα σε μια μικρή λίμνη αίματος, στέκεται με κολλημένο το πρόσωπο μπροστά σε μια προσωπογραφία του παρελθόντος. Στον ίδιο χώρο τα σχέδια που ο καλλιτέχνης έχει φιλοτεχνήσει με το αίμα του συνδιαλέγονται με το περίφημο έργο «Το μαρτύριο του Αγίου Διονυσίου» του Φλαμανδού ζωγράφου Henri Bellechose. Παλαιότερα σχέδια, δημιουργημένα με σωματικά υγρά του, αίμα, σπέρμα και ούρα, είχαν παρουσιαστεί τον περασμένο Οκτώβριο και στην αθηναϊκή γκαλερί «ΑΔ». Ο Φαμπρ δεν ακολουθεί αυτή τη διαδικασία για να σοκάρει. Οπως μας εξηγούσε τότε ,«οι Φλαμανδοί ζωγράφοι χρησιμοποιούσαν τα ανθρώπινα κόκαλα για να δημιουργήσουν ένα ομορφότερο λευκό ή το αίμα για να πετύχουν κάποιες ιδιαίτερες αποχρώσεις του καφέ».

Ολα αυτά τα έργα έχουν ενσωματωθεί στην πρώτη από τις έξι ενότητες της έκθεσης στο Λούβρο. Το γλυπτό ομοίωμα του Φαμπρ με τα ματωμένα πόδια δεν βρίσκεται τυχαία στην αφετηρία της, στην ενότητα «Το μαρτύριο της Τέχνης».

Με την παρουσία τού alter ego του τοποθετεί, νοερά, τον εαυτό του στη θέση ενός σύγχρονου ιερομάρτυρα, ο οποίος καλείται να αναμετρηθεί με το ταλέντο των προγόνων του και να θυσιαστεί στο όνομα της τέχνης.

Μετά το μαρτύριο έρχεται ο θάνατος, η ενότητα δηλαδή «Θάνατος και Ανάσταση». Η ξαπλωμένη γλυπτή φιγούρα, που απεικονίζει τον καλλιτέχνη νεκρό («Sarcofago Conditus»), συνυπάρχει με τους πίνακες του κορυφαίου Φλαμανδού ζωγράφου, προάγγελου της Ιταλικής Ανεγέννησης, Χανς Μέμλινγκ. Ακολούθως η αίθουσα της γερμανικής ζωγραφικής εντάσσεται στην ενότητα «Ο πολεμιστής της ομορφιάς». Ο πίνακας του Γερμανού ζωγράφου Χανς Μπάλντουνγκ Γκρίεν, «Ο ιππότης, το νεαρό κορίτσι και ο θάνατος» συνυπάρχει με γλυπτά του καλλιτέχνη αλλά και με τη βίντεο-προβολή του «Λάνσελοτ», στην οποία η εμβληματική φιγούρα του «Ιππότη της Απόγνωσης» μάχεται ενάντια σ' έναν μυστηριώδη αόρατο εχθρό ή τον εαυτό του.

Η «διαδρομή» στο Λούβρο συμπληρώνεται από τις ενότητες «Η ανθρώπινη ματαιότητα», «Λείψανα και λειψανοθήκες» και «Ο ρόλος του καλλιτέχνη». Η έκθεση ολοκληρώνεται εντυπωσιακά με μια ολοκαίνουργια μνημειακή εγκατάσταση του Φαμπρ με τίτλο «Αυτοπροσωπογραφία του πιο μεγάλου σκουληκιού στον κόσμο». «Αλλόκοτο» έργο, τοποθετημένο στην αίθουσα Ρούμπενς κάτω από τα πορτρέτα της Μαρίας των Μεδίκων. Πρόκειται για γλυπτή αυτοπροσωπογραφία του Φαμπρ τοποθετημένη στο σώμα ενός γεωσκώληκα που σέρνεται ανάμεσα σε επιτύμβια μάρμαρα. Σύμβολο γονιμότητας αλλά και σήψης που ενισχύει, εκτός των άλλων, την αιώνια διαμάχη της ζωής με το θάνατο.

Στις 22 Απριλίου ο Γιαν Φαμπρ θα παρουσιάσει ειδικά για την έκθεση στο Λούβρο μια ιδιόμορφη περφόρμανς με τίτλο «Art Kept Me Out of Jail (and out of Museums)», δηλαδή «Η τέχνη με κράτησε μακριά από τη φυλακή και έξω από τα μουσεία». Ο Φαμπρ επέλεξε την περίφημη αίθουσα του Λούβρου που κυριαρχεί η «Νίκη της Σαμοθράκης» αλλά και γλυπτά των Ρωμαίων αξιωματούχων, σαρκοφάγοι και άλλες αρχαιότητες από τη συλλογή Μποργκέζε. Ο εικαστικός καλεί τους επισκέπτες να μοιραστούν μαζί του μια εμπειρία διαλογισμού πάνω στη σχέση των ζώντων και ενεργών καλλιτεχνών με το μουσείο. Η περφόρμανς θα αναμεταδίδεται σε χρόνο πραγματικό μέσα από βιντεοθόνη στην Cour (αυλή) Napoleon, κάτω από τον παρισινό ουρανό.

**Διάρκεια έκθεσης έως τις 7 Ιουλίου.