Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Στην Ολυμπο Καρπάθου θα ξανακουστεί αμόνι

Της ΕΛΕΝΑΣ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

Τον έχουν χαρακτηρίσει ως τον «νεότερο Θεόφιλο του νοτίου Αιγαίου». Το σίγουρο είναι πως στο έργο του Βασίλη Χατζηβασίλη (1918-2005) αποτυπώνεται η ομορφιά της λαϊκής παράδοσης, η απλότητα της νησιωτικής οικογένειας και η πραότητα της ζωής στο πέλαγος. Γεννημένος στην Ολυμπο Καρπάθου, αγαπούσε ιδιαίτερα τη ζωγραφική, αλλά κυρίως δούλευε με καλλιτεχνικό τρόπο τον σοβά, τον γύψο και το τσιμέντο. Αντλούσε τα θέματά του από την ελληνική ιστορία, τη μυθολογία και τη χριστιανική αλλά και την τοπική ιδιαίτερη παράδοση.

Αίθουσα του μουσείου, το οποίο στεγάζεται σε σπίτι που έχει χτίσει ο ίδιος

Η καλλιτεχνική του προσφορά μαρτυρείται από δεκάδες έργα στην Κάσο, σ' όλα τα χωριά της Κάτω Καρπάθου και στην Ολυμπο, κυρίως σε αρχοντόσπιτα και σε εκκλησίες. Αλλά και από δεκάδες πίνακες λαϊκής τεχνοτροπίας. Το ευρύτερο κοινό ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με το έργο του μέσα από την αναδρομική έκθεση που πραγματοποιήθηκε δύο χρόνια μετά τον θάνατό του, στο Κέντρο Τέχνης Αθηνών.

«Ηταν εξαιρετικά θετική η ανταπόκριση του κόσμου. Ετσι, ύστερα από το πέρας της έκθεσης, σκεφτήκαμε πως είναι ανάγκη τα έργα αυτά να μη μείνουν κλεισμένα σε μια αποθήκη για να τα φάει η σκόνη. Αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε έναν χώρο που θα τα φιλοξενήσει», μας λέει ο γιος του ζωγράφου, Γιάννης Χατζηβασίλης.

Εναν χρόνο μετά, το μουσείο «Βασίλης Ν. Χατζηβασίλης» είναι πραγματικότητα (εγκαινιάζεται αύριο) με προσωπικά έξοδα και χωρίς καμία υποστήριξη από φορείς. Φιλοξενείται στην Ολυμπο Καρπάθου σε ένα σπίτι που σχεδίασε και διακόσμησε ο ίδιος. Ετσι, ο μουσειακός χώρος είναι δείγμα αυτός καθ'αυτός της δημιουργίας του.

«Υπήρχε αρχικά η σκέψη να γίνει το μουσείο στη Ρόδο, και από εμπορικής άποψης θα ήταν πιο επιτυχημένο εκεί. Η συνείδησή μας, όμως, δεν μας το επέτρεψε. Ο πατέρας μας αυτόν τον τόπο αγάπησε. Θεωρήσαμε σωστό με τα αδέλφια μου τα έργα αυτά να στεγαστούν στο σπίτι της Ολύμπου, που έφτιαξε ο ίδιος για την αδελφή μου το 1969».

Στο μουσείο στεγάζεται το μεγαλύτερο μέρος των φορητών ζωγραφικών έργων του αλλά και φωτογραφίες από κατασκευές του (τέμπλα, εικονοστάσια, κορνίζες, ανάγλυφα) που σώζονται στην Κάρπαθο και τη γειτονική Κάσο. Πέρα από την ανάδειξη του έργου του, το μουσείο έχει στόχο τη γενικότερη καταγραφή, διάσωση και ανάδειξη του λαϊκού πολιτισμού του χωριού. Αλλωστε η Ολυμπος Καρπάθου είναι γνωστή ως ένας τόπος όπου επιβιώνουν με εντυπωσιακό τρόπο αρχέγονες παραδόσεις, θέματα και μοτίβα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.

Βασίλης Χατζηβασίλης (1918-2005): δεκάδες ζωγραφικά έργα του στην Κάρπαθο και την Κάσο, σε αρχοντόσπιτα και εκκλησίες, μαρτυρούν την καλλιτεχνική προσφορά του

«Θέλουμε να δώσουμε ένα κίνητρο στη νέα γενιά να μάθει και να εκτιμήσει την αξία της τοπικής παράδοσης και των λαϊκών έργων τέχνης. Είναι κρίμα να έχουν τα νέα παιδιά στα σπίτια τους υπέροχα έργα λαϊκής τέχνης από τις γιαγιάδες τους και να τα πετάνε ή να τα πουλάνε». Στο μουσείο υπάρχει, επίσης, πλούσιο αρχειακό υλικό -φωτογραφίες και βίντεο- των τελευταίων είκοσι χρόνων από τη ζωή του χωριού. «Είναι γύρω στις 1.000 κασέτες που καταγράφουν την αυθεντική ζωή του χωριού, τα πανηγύρια αλλά και μαρτυρίες γυναικών της περιοχής. Στην Ολυμπο υπάρχουν ακόμα και σήμερα γυναίκες που κυκλοφορούν καθημερινά με τη στολή τους. Είναι το τελευταίο κομμάτι μιας παράδοσης που χάνεται και που θέλουμε να τη σώσουμε. Να μη σβήσει η ψυχή του τόπου», λέει ο Γιάννης Χατζηβασίλης με αγωνία.

Στο μουσείο λειτουργεί επίσης αργαλειός με υφάντρα, που θα δουλεύει στις ώρες επίσκεψης. Στο μέλλον σχεδιάζονται και δημιουργικά εργαστήρια για να διατηρηθούν και να αναβιώσουν τέχνες και τεχνικές που χάνονται.

«Λυπάμαι πραγματικά πολύ που χάνονται κάποια επαγγέλματα. Πριν από λίγες μέρες "έφυγε" και ο τελευταίος σιδεράς του χωριού. Θέλουμε να βοηθήσουμε, μπαίνοντας ο επισκέπτης στο χωριό να ακούει και πάλι το αμόνι να χτυπά. Μπορεί να ακούγεται ρομαντικό όλο αυτό, αλλά δεν είναι δύσκολο. Ο τόπος προσφέρεται», λέει ο Γ. Χατζηβασίλης.

Στο μουσείο θα λειτουργεί πωλητήριο με αυθεντικά χειρόγραφα και δημιουργίες εμπνευσμένες από τα έργα του λαϊκού ζωγράφου και την παράδοση της Ολύμπου. Τα έχουν δημιουργήσει οι γιοι του, Γιάννης και Μανώλης Χατζηβασίλης, που ασχολούνται με τη ζωγραφική. «Θέλουμε ο επισκέπτης της Καρπάθου να παίρνει μαζί του ένα αναμνηστικό, που δεν είναι τυποποιημένο και "made in China"».

Τα έργα του Βασίλη Χατζηβασίλη θα ταξιδέψουν τον ερχόμενο Μάρτιο στη Νέα Υόρκη. Θα εκτεθούν στο ελληνικό προξενείο με την ευκαιρία της επετείου των 60 χρόνων από την απελευθέρωση των Δωδεκανήσων. *