Βρίσκεστε στο παλαιό site του www.enet.gr

Το www.enet.gr άλλαξε.

Το Web site της Ελευθεροτυπίας και της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας άλλαξε και βρίσκεται στη διεύθυνση www.enet.gr.

Στο παρόν site βρίσκεται μόνο το αρχείο των εκδόσεων από τις αρχές του 2001 ως και τις 30 Μαρτίου 2009.

Περί Κουζίνας

Και νερό και... γκουρμέ

Από τον Δειπνητή deipnitis@enet.gr

Δεν υπάρχει πιο καλοκαιρινή εικόνα από ένα μπουκάλι εμφιαλωμένο νερό στα χέρια, στην ειδική θήκη του αυτοκινήτου, στην τσάντα του μπάνιου, στο καρότσι του παιδιού, στο ποδήλατο, παντού... Κι όμως, μπορεί το νερό να μην έχει γεύση αλλά είναι ό,τι πιο πολύτιμο μπορεί να ρίχνει κανείς μέσα στον οργανισμό του. Παρ' όλα αυτά, το νερό έχει τα δικά του μυστικά για εμάς τους καταναλωτές, πόσο μάλλον η πιο γκουρμέ εκδοχή του, που είναι το νερό με ανθρακικό, είτε φυσικώς είτε τεχνητώς, αυτό που λέμε σόδα.

Κατ' αρχάς να πούμε ότι οι περισσότεροι εξ ημών δεν ελέγχουμε τι εμφιαλωμένο νερό αγοράζουμε. Νερό να 'ναι και ό,τι να 'ναι... Δεν είναι έτσι, όμως. Ας πούμε τα τρία βασικά είδη εμφιαλωμένου νερού.

Οι βασικές κατηγορίες στις οποίες χωρίζεται το εμφιαλωμένο νερό είναι το ήρεμο (still) νερό και το ανθρακούχο. Και πάμε στις κατηγορίες του ήρεμου νερού, που είναι οι ακόλουθες:

Φυσικό μεταλλικό νερό. Το χαρακτηριστικό του είναι ότι έχει υπόγεια προέλευση και αντλείται από πηγές. Η διαφορά του με το κοινό πόσιμο νερό βρίσκεται στη περιεκτικότητά του σε ανόργανα άλατα. Η νομοθεσία δεν επιτρέπει οποιαδήποτε διαδικασία απολύμανσης στα φυσικά μεταλλικά νερά.

Νερό πηγής. Και αυτό έχει υπόγεια προέλευση, αντλείται από πηγές αλλά η φυσιολογική του σύσταση δεν διαφέρει από αυτήν του απλού πόσιμου νερού της βρύσης.

Επιτραπέζιο νερό. Είναι αυτό που δεν έχει καμία διαφορά από το πόσιμο της βρύσης και επιτρέπεται να απολυμανθεί με διάφορους τρόπους. Ουσιαστικά, είναι νερό βρύσης, εμφιαλωμένο, που μπορεί να υποστεί επεξεργασία.

Τα ανθρακούχα νερά χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες: στα οξυανθρακούχα και στα μαγνησιούχα νερά. Δηλαδή, τα φυσικώς ανθρακούχα νερά και τα νερά με τεχνητή προσθήκη διοξειδίου του άνθρακα. Δηλαδή, τα λεγόμενα σοδόνερα ή απλώς σόδες.

Βιομηχανία

Η βιομηχανία του εμφιαλωμένου νερού είναι μία από τις ανθηρές, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με δημοσίευμα της «The New York Times», σε ολόκληρο τον κόσμο κυκλοφορούν περισσότερες από 700 μάρκες εμφιαλωμένου νερού. Στην Ελλάδα δεν έχουμε περισσότερες από είκοσι μάρκες, μαζί με τα νερά που κυκλοφορούν σε τοπικό επίπεδο σε διάφορα μέρη της Ελλάδας.

Υπάρχει η αίσθηση ότι όταν κάποιος καταναλώνει εμφιαλωμένο νερό διατρέχει λιγότερους κινδύνους για την υγεία από το αν πίνει από τη βρύση. Μάλλον μύθος είναι αυτός, καθώς ισχύει ο βασικός κανόνας φύλαξης και μεταφοράς του εμφιαλωμένου: η θερμοκρασία σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ξεπερνά τους 18ο Κελσίου. Σε κάθε άλλη περίπτωση υπάρχει, λένε οι ειδικοί, ο κίνδυνος ανάπτυξης παθογόνων μικροοργανισμών, αλλοίωσης της πλαστικής συσκευασίας, που δεν είναι ορατή με το μάτι, και η μεταφορά τοξινών στο νερό. Η αποθήκευση των εμφιαλωμένων νερών είναι πολύ σημαντική υπόθεση. Πριν από λίγες ημέρες, ένας μπλόγκερ δημοσίευσε ότι ο θείος του μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο Τζάνειο Νοσοκομείο του Πειραιά και νοσηλευόταν -μέχρι τουλάχιστον τις 2 Ιουλίου, οπότε είχε γίνει η δημοσίευση- με λεπτοσπείρωση, ασθένεια των ποντικών. Στους γιατρούς είπε ότι είχε καταναλώσει μόνο ένα μικρό μπουκάλι εμφιαλωμένο νερό. Αργότερα, και ύστερα από έλεγχο που έγινε στην εταιρεία, βρέθηκε ότι στις αποθήκες και πάνω στις παλέτες με τα εμφιαλωμένα νερά είχαν ουρήσει ποντίκια.

Στην Ελλάδα καταναλώνονται κάθε χρόνο περίπου ένα δισεκατομμύριο λίτρα εμφιαλωμένου νερού. Αυτό, λένε ειδικοί της αγοράς, οφείλεται στο γεγονός ότι στην Ελλάδα τις τρεις τελευταίες δεκαετίες αναπτύχθηκαν δυτικά πρότυπα ζωής, διατροφής και γύμνασης. Ετσι το εμφιαλωμένο νερό χρησιμοποιήθηκε ως μέσο συμπλήρωσης ενός βελτιωμένου τρόπου ζωής. Κάτι που βέβαια δεν μπορεί να ισχύει σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, με τα τρεχούμενα νερά και τις πηγές. Πάντως, στη χώρα μας από το 1995 λειτουργεί το Εθνικό Πρόγραμμα Ελέγχου Εμφιαλωμένων Νερών με τη συνεργασία του Γενικού Χημείου του Κράτους. Ο καταναλωτής του εμφιαλωμένου νερού πρέπει, όμως, να είναι πονηρεμένος τόσο στην επιλογή όσο και στη φύλαξη του εμφιαλωμένου νερού. Για παράδειγμα, δεν πρέπει να αγοράζουμε νερό που είναι μέσα σε ένα χτυπημένο πλαστικό μπουκάλι και δεν αναγράφει επακριβώς το είδος του νερού, τον παρασκευαστή, την ακριβή τοποθεσία της πηγής και άρα της εμφιάλωσής του, τα συστατικά του. Να φυλάμε το ανοιγμένο μπουκάλι, έστω και το μικρό, στο ψυγείο. Να μη γεμίζουμε με νερό βρύσης το άδειο μπουκάλι, γιατί μπορεί ήδη να έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται μικροοργανισμοί· καλύτερα να αγοράσουμε ένα καινούργιο εμφιαλωμένο νερό. Καλό είναι να αποφεύγουμε να πίνουμε από το μπουκάλι αλλά, αν δεν υπάρχει άλλη λύση, καλό είναι να σκουπίζουμε καλά το στόμιο. *

Τονωτικό φρουτοποτό με γκρέιπφρουτ και ανθρακούχο νερό

Για δύο άτομα

Χτυπήστε στο μπλέντερ:

3 ώριμα γκρέιπφρουτ (καθαρισμένα και κομμένα σε κομμάτια)

1 μήλο

1 μπανάνα

1 καρότο

1 κομμάτι σέλινο

1 κομμάτι άσπρο λάχανο

1 κουταλιά βασιλικό πολτό

Αραιώστε με ανθρακούχο νερό

Δροσιστικό φρουτοποτό με μούρα και ανθρακούχο νερό

Για δύο άτομα

Στο μπλέντερ χτυπήστε:

1/2 φλιτζάνι κεράσια (φρέσκα ή κονσέρβα)

1 φλιτζάνι κατεψυγμένα μούρα ή φρούτα του δάσους

1 ακτινίδιο (κομμένο κομμάτια)

1 φλιτζάνι γάλα σόγιας

1 κουταλάκι βανίλια

Προσθέστε 1/2 ποτήρι ανθρακούχο νερό και λίγο χυμό λάιμ

Ανθρακικό: οι φυσαλίδες της απόλαυσης

Αν το ήρεμο νερό είναι απλώς ανάγκη, το ανθρακούχο για πολλούς καταναλωτές είναι απόλαυση. Στην Ελλάδα δεν έχει την προτίμηση που απολαμβάνει σε πολλές χώρες του εξωτερικού, π.χ. Ιταλία, Γερμανία, όπου σχεδόν σε όλους τους χώρους μαζικής εστίασης το ανθρακούχο νερό προηγείται με μεγάλη διαφορά από το ήρεμο. Αυτές οι μαγικές φυσαλίδες, ιδίως στην περίπτωση που είναι φυσικό το ανθρακούχο νερό μας, και έτσι πρέπει να είναι, είναι πράγματι απολαυστικές. Και το «φυσικό» σημαίνει ότι το νερό μας από την πηγή είναι εμπλουτισμένο με ελεύθερο διοξείδιο του άνθρακα. Γι' αυτό θεωρούνται καλύτερα φυσικά νερά αυτά που είναι ελαφρώς ανθρακούχα. Και μια ματιά στην ιστορία της σόδας.

Πάμε πίσω στο 1767, όπως μας ενημερώνει ο Tοm Standage, στο βιβλίο του «Η ιστορία του κόσμου σε 6 ποτήρια» (μετάφραση Ρούλα Κοκκολιού, εκδόσεις Κέδρος). Στο Λιντς της Αγγλίας ζούσε ο κληρικός και επιστήμονας Τζόζεφ Πρίσλεϊ. Το σπίτι του, γράφει, βρισκόταν δίπλα σε ένα ζυθοποιείο «και οι φυσαλίδες του αερίου, γνωστού τότε ως "μη εξαερούμενος αέρας", που αναδύονταν στην επιφάνεια της μπίρας, τού κέντρισαν το ενδιαφέρον». Και ο Πρίσλεϊ άρχισε να μελετά το αέριο αυτό. Αντιγράφουμε από το εξαιρετικό βιβλίο:

«Αρχικά δοκίμασε να κρατήσει ένα κερί ακριβώς πάνω από τη δεξαμενή ζύμωσης και παρατήρησε ότι το αέριο έσβηνε τη φλόγα παρασύροντας τον καπνό. Αυτό του επέτρεψε να παρατηρήσει την κίνηση του αερίου, που γλιστρούσε στο χείλος της δεξαμενής και έπεφτε στο πάτωμα. Αυτό σήμαινε ότι το αέριο ήταν βαρύτερο από τον αέρα. Στη συνέχεια δοκίμασε να χύσει γρήγορα νερό από ένα ποτήρι σε ένα άλλο κρατώντας τα ακριβώς πάνω από τη δεξαμενή, και παρατήρησε ότι το αέριο διαλυόταν στο υγρό καθιστώντας το ''αναβράζον και εξαιρετικά ευχάριστο στη γεύση''. Το μυστηριώδες αέριο ήταν διοξείδιο του άνθρακα και το αεριούχο νερό που παρασκεύασε ο Πρίσλεϊ η γνωστή σε όλους σόδα».

Αργότερα, το 1772, ο κληρικός παρουσίασε την εφεύρεσή του στη Βασιλική Εταιρεία ενώ εξέδωσε και το βιβλίο «Η διάχυση του μη εξαερούμενου αέρα στο νερό». Βραβεύτηκε, μάλιστα, γι' αυτό με την ανώτατη τιμή, το «Μετάλλιο Κόπλεϊ», για την προσφορά του στην Ιατρική καθώς τότε πίστευαν ότι το ανθρακούχο νερό ήταν αποτελεσματικό φάρμακο για ασθένειες όπως το σκορβούτο. Αυτά για τον πατέρα της σόδας.

Στην Ελλάδα κυκλοφορούν φυσικά ανθρακούχα νερά, όπως το «Ιόλη fizzy», το «Ξινό νερό Φλώρινας», το «Σουρωτή», το «Δουμπιά ανθρακούχο νερό» και άλλα με τεχνητή προσθήκη διοξειδίου του άνθρακα. Και φυσικά, εκτός από τα ελληνικά ανθρακούχα νερά, στην αγορά μπορεί κάποιος να βρει και άλλα από το εξωτερικό. Οπως το «Dorna» και το διάσημο ιταλικό «S. Pelegrino», που προέρχεται από πηγές στην καρδιά των Αλπεων.

Οπως και να έχει, πάντως, θα πρέπει να μας μείνει ένα: Το εμφιαλωμένο νερό δεν είναι τόσο απλή υπόθεση όσο νομίζουμε... *